Eindexamen maatschappijkunde vmbo gl/tl 2012, tijdvak 1 (maatschappijleer 2)

tekst 11 Misdaad blijft verborgen Criminaliteit in Nederland blijft voor een groot deel verborgen, omdat slachtoffers het niet melden. Dat stelt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Slechts een derde van alle delicten wordt gemeld. In ruim een kwart van de gevallen doen burgers ook daadwerkelijk aangifte. Vooral bij bedreigingen en seksuele delicten doen slachtoffers vaak geen aangifte. Seksuele delicten worden slechts in 3% van de gevallen aangegeven, bij bedreigingen is dit 11%. naar: Dagblad De Pers van 2 november 2010 Lees tekst 11.

Het CBS stelt dat slechts 3% van de seksuele delicten en slechts 11% van de bedreigingen is aangegeven. Om deze conclusie te kunnen trekken heeft het CBS twee soorten onderzoeken of statistieken met elkaar vergeleken. • Welke twee onderzoeken of statistieken heeft het CBS met elkaar vergeleken? tekst 12 De pyromaan 1) van Almelo De heer G. dacht dat een 24-jarige Almeloër van plan was een vrachtwagen in brand te steken en meende dat deze man de pyromaan van Almelo was. G. waarschuwde daarom de politie. De politie heeft de Almeloër echter niet aangehouden. Enige tijd later stond de schuur bij de woning van de vriendin van G. in brand. Na het ontdekken van de brand ging G. met een zwaard op weg naar de straat waar de Almeloër woont, om hem te bedreigen. Onderweg werd G. door de politie aangehouden. naar: TC Tubantia van 31 oktober 2010 noot 1 pyromaan = brandstichter

Criminaliteit heeft behalve materiële ook immateriële gevolgen. Welk immaterieel gevolg van criminaliteit komt naar voren in de laatste alinea van tekst 12? A burgers voelen zich in hun bewegingsvrijheid beperkt B gevaar voor eigenrichting C gevoelens van angst en onveiligheid D optreden van emotionele schade, vooral bij gewelddadige delicten

De cartoon is gemaakt naar aanleiding van een voorstel van Leefbaar Rotterdam voor een tiplijn waar illegale vuurwapens kunnen worden gemeld. Er zijn verschillende soorten overheidsbeleid ten aanzien van criminaliteit. Onder welk soort overheidsbeleid valt het voorstel van Leefbaar Rotterdam? onder A jeugdbeleid B preventief beleid C repressief beleid D vervolgingsbeleid

Stel dat een verdachte om 11.00 uur ’s ochtends wordt opgepakt door de politie en meegenomen wordt naar het bureau. De officier van justitie geeft geen toestemming om de verdachte langer vast te houden. Wanneer moet de politie deze verdachte dan uiterlijk weer vrijlaten? A om 17.00 uur ’s middags B om 19.00 uur ’s avonds C vier dagen later om 11.00 uur ’s ochtends D zes dagen later om 11.00 uur ’s ochtends

tekst 13 Boef zoekt vrouw Wat doet gevangenisstraf met je liefdesleven? Vrijgezelle criminelen hebben na hun gevangenisstraf niet meer of minder kans op een liefje dan even zware criminelen die er met een taakstraf of boete vanaf komen. Maar voor getrouwde criminelen verhoogt de celstraf de kans op echtscheiding met twintig procent, zo blijkt uit nieuw onderzoek van criminoloog Arjan Blokland. En dat is slecht nieuws voor de samenleving, want juist een partner houdt mensen op het rechte pad. bron: Spits van 24 september 2010

Welke maatschappelijke verklaring voor crimineel gedrag past bij de laatste zin uit tekst 13? A De samenleving wordt steeds anoniemer; dat bevordert crimineel gedrag. B Er is meer gelegenheid tot het plegen van criminaliteit; dat bevordert crimineel gedrag. C Gebrek aan maatschappelijke bindingen bevordert crimineel gedrag. D Slechte levensomstandigheden bevorderen crimineel gedrag.

In de rechtsstaat heeft de overheid de volgende taken: 1 handhaven van de rechtsorde; 2 beschermen en respecteren van de rechten van de burgers. Deze twee taken van de overheid kunnen met elkaar botsen. Tekst 14 is daarvan een voorbeeld. • Leg aan de hand van tekst 14 uit dat taken 1 en 2 met elkaar kunnen botsen. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Taak 1 houdt in het voorbeeld van de mosquito in dat … Taak 1 botst met taak 2 omdat …

tekst 15 Schimmel in supermarkt De eigenaren van een supermarkt in Amsterdam staan voor de politierechter vanwege de uitkomsten van een aantal controles door de Voedsel en Waren Autoriteit. Zij worden onder andere verdacht van het overtreden van de Warenwet. In de tenlastelegging staat onder andere dat de voorverpakte rijst en het rooster van de groentekoelcel waren beschimmeld. Op een snijtafel lag “bruinkleurig waterig vocht” en vanonder de snijplank kwam “een doordringende geur”. naar: Het Parool van 3 augustus 2010 Lees tekst 15.

Wie heeft het in de tenlastelegging over “een doordringende geur”? A de advocaat B de controleur van de Voedsel en Waren Autoriteit C de officier van justitie D de politierechter tekst 16 Onze partij vindt dat de basis van een veilige samenleving thuis wordt gelegd. Ouders zijn verantwoordelijk voor een goede opvoeding, zij moeten aan hun kinderen aangeven wat kan en wat niet kan. Waarden en normen moeten door ouders worden overgedragen aan kinderen. tekst 17 De buurt is van zijn bewoners. Als het niet veilig is, spelen de kinderen niet op straat. Als je je niet veilig voelt, kun je als homo niet eens hand in hand met je partner over straat lopen. Daarom is veiligheid zo essentieel. Maar ook veiligheid is oneerlijk verdeeld. Juist kwetsbare wijken met veel lage inkomens zijn het meest onveilig. tekst 18 In Nederland worden hele buurten geterroriseerd door probleemjongeren. Onze partij vindt dat hier keihard tegen op moet worden getreden. Onze partij heeft al meermalen aangegeven dat snelrecht consequent moet worden toegepast en jongeren dus pas weer op straat mogen terugkeren als zij hun straf hebben uitgezeten. naar: de websites van drie politieke partijen van 17 januari 2011

De teksten 16, 17 en 18 zijn afkomstig van de websites van drie verschillende politieke partijen. • Welke tekst hoort bij welke politieke partij? Kies uit de volgende drie partijen: het CDA, de PvdA en de VVD. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met de juiste partij. tekst 16: … tekst 17: … tekst 18: … tekst 19 Mannen veroordeeld voor 1312-shirt De politierechter in Amsterdam heeft drie Ajaxfans een geldboete opgelegd omdat ze een T-shirt droegen met een code die zich tegen de politie uitspreekt. Op het kledingstuk stonden de cijfers 1312, die volgens de volgorde in het alfabet voor ACAB staan. Dat betekent volgens het Openbaar Ministerie (OM) “all cops are bastards”, oftewel: alle agenten zijn klootzakken. Het drietal droeg de T-shirts tijdens de voetbalwedstrijd Ajax-Heracles op 18 april vorig jaar. Justitie besloot ze te vervolgen wegens belediging. De Ajaxfans moeten een boete van 330 euro betalen. Het is volgens het OM voor het eerst dat een veroordeling heeft plaatsgevonden voor de cijfercombinatie 1312. De letters ACAB leidden al eerder tot een straf. bron: www.spitsnieuws.nl van 6 januari 2011

Hieronder staat een aantal begrippen om strafbare gedragingen mee aan te duiden: 1 diefstal 2 heling 3 misdrijf 4 overtreding 5 witteboordencriminaliteit • Met welke twee begrippen kan het strafbare gedrag, waar de man in tekst 20 van verdacht wordt, aangeduid worden? Kies twee nummers uit bovenstaand rijtje.

tekst 21 Burgernet is een uniek samenwerkingsverband tussen burgers, gemeente en politie om de veiligheid in de woon- en werkomgeving te bevorderen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van een telefonisch netwerk van inwoners en medewerkers van bedrijven uit de gemeente. Wilt u ook een actieve rol spelen bij de veiligheid van uw woon- en leefomgeving? Klik hier voor de deelnemende gemeenten. bron: www.burgernet.nl van 28 december 2010 Lees tekst 21.

tekst 22 Opa kan het smokkelen niet laten Een 77-jarige Oostenrijker kan het drugssmokkelen niet laten. Bij zijn 23e veroordeling beloofde hij de rechter nog dat hij echt zou ophouden, maar nu heeft de ‘drugsopa’ weer de handboeien om gekregen. De politie beschuldigt hem ervan dat hij vijftig keer drugs heeft vervoerd van Amsterdam naar Wenen. bron: www.tctubantia.nl van 15 december 2010

Straffen worden met bepaalde doelen opgelegd, bijvoorbeeld met het doel de dader of anderen af te schrikken. • Welk ander doel van straffen is volgens de ‘rechters’ Fokke en Sukke met de taakstraf in ieder geval niet bereikt? Geef een verklaring voor je antwoord. tekst 23 Wat is de Hoge Raad? De Hoge Raad der Nederlanden is de hoogste gerechtelijke instantie in Nederland. Wie het niet eens is met een uitspraak van het gerechtshof, kan in de meeste gevallen beroep aantekenen bij de Hoge Raad der Nederlanden. bron: www.rijksoverheid.nl van 17 april 2011 Lees tekst 23.

Wie kunnen er beroep aantekenen bij de Hoge Raad? A de advocaat en het slachtoffer B de officier van justitie en de verdachte C de officier van justitie en het slachtoffer D het slachtoffer en de verdachte tekst 24 Celstraf en jeugd-tbs In de zaak B. is woensdag een 16-jarige jongen tot twintig maanden jeugddetentie en jeugd-tbs veroordeeld. Een 20-jarige man kreeg tien maanden cel, waarvan vijf voorwaardelijk. Een 18-jarige vrouw kreeg 200 uur werkstraf. naar: www.omroepgelderland.nl van 23 maart 2011 Lees tekst 24.

De rechter kan hoofdstraffen, bijkomende straffen en maatregelen opleggen aan een verdachte. Wat heeft de rechter in de zaak B. opgelegd? A drie hoofdstraffen en een bijkomende straf B drie hoofdstraffen en een maatregel C een hoofdstraf, een bijkomende straf en twee maatregelen D een hoofdstraf, twee bijkomende straffen en een maatregel E twee hoofdstraffen, een bijkomende straf en een maatregel