opgave 1Criminaliteit en rechtsstaat

Vreemdgaande vips1) beschermd Meer dan dertig profvoetballers, tv-sterren, filmacteurs en bankiers die er minnaressen op nahielden, hebben de laatste tijd bij de Britse rechter succesvol een publicatieverbod geëist van hun buitenechtelijke affaires. Critici stellen dat door de verboden op publicatie discriminatie ontstaat: alleen de superrijken kunnen advocaten inhuren en zaken aanspannen. noot 1 vip = zeer belangrijk persoon (very important person)

Tegelterreur Ouderen van een woonzorgcentrum in Delft zijn doodsbang nadat vandalen zich tijdens de jaarwisseling opnieuw met stoeptegels hebben uitgeleefd op een groot aantal ramen. In totaal werden vijftien ruiten met bruut geweld ingegooid. Tijdens oud en nieuw 2009 moesten 26 ramen, gemaakt van speciaal gelaagd glas, eraan geloven. De totale schade aan het verzorgingshuis bedroeg destijds 25.000 euro. Het recent gebouwde centrum, dat aan de buitengevel is uitgerust met een aantal camera’s, ligt midden in een beruchte Delftse wijk met veel hangjongeren. “Er sneuvelen aan de lopende band ramen. Bejaarden voelen zich er al lange tijd niet meer veilig”, zegt raadslid Jan Peter de Wit van oppositiepartij Leefbaar Delft.

Veel mensen begrijpen de rechtsstaat niet De sympathieke broers Anker waren bijna volkshelden, met gebrek aan poeha en met hun liefde voor voetbalclub sc Heerenveen. Maar nu hebben ze het bij veel mensen verbruid: sinds december hebben de twee advocaten ongeveer vijfhonderd dreigmails en -brieven ontvangen. De reden: ze verdedigen de pedofiel R.M., ‘het monster van Riga’. De mensen die de gebroeders Anker bedreigen, begrijpen niet – of willen niet begrijpen – hoe de rechtsstaat werkt.

Frauderen Ik weet niet hoe ik verwacht had dat hij eruit zou zien, C.H., oud- bestuursvoorzitter van het Bouwfonds en een van de belangrijkste verdachten in de vastgoed-fraudezaak. Een streepjespak? Streepjespakken zijn geloof ik niet meer in de mode bij de mannen van het grote geld. Het verhoor door de rechter afgelopen week klinkt als een beleefd gesprek. Zij begrijpen elkaar, de rechter en de verdachte. Dat is bij veel strafzaken anders. Je vraagt je af hoe het met zo’n keurige meneer zo ver heeft kunnen komen. Als de rechters bewezen achten wat hem ten laste wordt gelegd, dan is hij een opmerkelijk grote boef, die met honderdduizenden euro’s aan de haal is gegaan. Ik denk dat ook op dit niveau geldt dat …… . Daarbij gaat het om twee elementen: het gemak waarmee voordeel te behalen is, en de omvang daarvan.


Britse jongen (9) dronken achter het stuur LONDEN - Een 9-jarige jongen uit Groot-Brittannië is gearresteerd voor rijden onder invloed. Toen agenten zijn leeftijd hoorden, moesten ze hem echter laten gaan omdat hij te jong is om verantwoordelijk te worden gehouden voor zijn daden.

Fors hogere boetes voor hufterige overtredingen Asociaal gedrag en (veel) te hard rijden worden extra beboet. Dat schrijft minister Ivo Opstelten van Veiligheid en Justitie vandaag aan de Kamer. Een boete wegens 10 kilometer te hard rijden binnen een 30 kilometerzone, gaat van 54 naar 93 euro. De geldstraf voor ‘asociale overtredingen’ stijgt met ongeveer 140 euro per overtreding. Hierbij wordt in het bijzonder gekeken naar gedragingen waarbij sprake is van opzet, aldus de bewindsman.

Taakstraf voor vrouw van rapper De politierechter in Amsterdam heeft de vrouw van een rapper maandag veroordeeld tot een taakstraf van 150 uur en een voorwaardelijke celstraf van drie maanden wegens verboden wapenbezit en bedreiging.

‘Je bent iemand, want je hebt een vuurwapen’ Schietpartijen met dodelijke afloop die kort geleden hebben plaatsgevonden, onderstreepten dat Antilliaanse jongens vooral snel naar een wapen grijpen. Burgemeester Ahmed Aboutaleb bevestigde dit vorige week in de Rotterdamse gemeenteraad: “Het bezit van vuurwapens is bij Antillianen niet hoger dan bij andere groepen, maar Antilliaanse jongeren gebruiken het vuurwapen wel sneller.” “We moeten onze kinderen duidelijk maken dat je een loser bent als je een vuurwapen draagt”, vindt Ed Gumbs van het Platform van Politici van Antilliaanse en Arubaanse Afkomst. “Hoe kan het dat een deel van de Antilliaanse jongens dat hier amper drie, vier maanden is al weet hoe het aan een vuurwapen moet komen?” Dat antwoord is niet moeilijk volgens Glenn Helberg, voorzitter van het Overlegorgaan Caribische Nederlanders: “De eerste tien jaar van zijn leven vraagt zo’n jongen die later ontspoort steeds: waar is mijn vader? Tussen zijn 10de en 12de levensjaar zie je hem verharden, want die vader komt niet meer. Misschien zit zijn moeder in de gevangenis en wordt hij opgevoed door een ander. Hij is veel op straat. Daar voelt hij liefde. Eerst krijgt hij een cola

Verplicht toezicht De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) vindt dat pedoseksuelen die hun straf hebben uitgezeten, verplicht toezicht moeten krijgen. Dit bepleitte de VNG gisteren naar aanleiding van de weigering van de nazorg door de pedoseksueel S. van der V. Omdat rechters veroordeelden vaak niet verplichten tot toezicht van …, zitten de burgemeesters met een veiligheidsrisico. Als er geen toezicht is, dan is volgens voorzitter Jorritsma van de VNG de kans dat zedendelinquenten opnieuw de fout in gaan te groot. Verplicht toezicht maakt … verantwoordelijk voor de pedoseksueel in plaats van de burgemeester.

Bekrasser van auto’s opgepakt De politie heeft de mogelijke dader gepakt die in Den Haag talloze auto’s heeft bekrast. Het gaat om een 37-jarige Hagenaar. Afgelopen week was het opnieuw raak rond de Kortenhoefsestraat. Meerdere auto’s werden vernield. De politie startte direct een onderzoek.
opgave 2Politiek en beleid




Afbeelding 2 is een spotprent. In de spotprent is een groot kruis door het woord subsidies getekend. In werkelijkheid wil Rutte (VVD) niet alle overheidssubsidies (geld van de overheid) afschaffen. Wel wil de VVD minder subsidies. Hieronder staan uitgangspunten van verschillende politieke stromingen: 1 eigen verantwoordelijkheid 2 grote rol van de overheid 3 individuele vrijheid 4 kleine rol van de overheid 5 naastenliefde 6 rentmeesterschap 7 solidariteit 8 verkleinen van verschillen in inkomen • Welke twee uitgangspunten van het liberalisme zijn te herkennen in afbeelding 2? Kies twee nummers uit bovenstaand rijtje.





Het politieke besluitvormingsproces verloopt in een aantal fasen. In welke fase van het proces bevindt zich de kwestie van de btw-verhoging op theaterkaartjes in tekst 13? A fase 1: erkennen van wensen als politieke problemen B fase 2: vergelijken/afwegen van problemen of het bedenken van oplossingen C fase 3: beslissen over problemen D fase 4: uitvoeren van besluiten afbeelding 3 M O B I E L B E L L E N D O O R T R U C 4 0 % D U U R D E R MET 12 MILJOEN LEDEN MOET ER bron: Paul Kusters, www.toosenhenk.nl van 19 september 2010


Een belangengroep kan macht uitoefenen met behulp van machtsmiddelen of machtsbronnen. Stel dat Toos en Henk een belangengroep zouden oprichten. • Over welk machtsmiddel of welke machtsbron zou de belangengroep volgens Toos en Henk in de cartoon dan in ieder geval beschikken? Noem nog een ander machtsmiddel of andere machtsbron die een belangengroep kan hebben. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan. Machtsmiddel of -bron in de cartoon: … Ander machtsmiddel / andere machtsbron: … tekst 14 naar: www.trouw.nl van 4 december 2010




tekst 16 Het bestuur van de gemeente Groningen na de verkiezingen van maart 2010 De burgemeester is Peter Rehwinkel (PvdA). De onderstaande partijen maken deel uit van het Groningse college van B en W: D66 GroenLinks PvdA SP De onderstaande partijen maken deel uit van de Groningse gemeenteraad: partij aantal zetels PvdA 9 VVD 6 GroenLinks 5 Stadspartij 5 SP 4 D66 4 CDA 2 ChristenUnie 2 Student en Stad 1 Partij voor de Dieren 1 totaal 39 naar: gemeente.groningen.nl van 16 september 2011 Lees tekst 16.

Net als in het parlement, zitten er in de gemeenteraad oppositiepartijen. Wat zijn de oppositiepartijen in de Groningse gemeenteraad? A PvdA, GroenLinks, SP, D66 B Stadspartij, SP, D66, CDA, ChristenUnie, Student en Stad, Partij voor de Dieren C VVD, Stadspartij, D66, CDA, ChristenUnie D VVD, Stadspartij, CDA, ChristenUnie, Student en Stad, Partij voor de Dieren Zie de tabel in tekst 16.

In de gemeenteraad van Groningen zitten zowel landelijke partijen als lokale partijen. Welke politieke stroming is de grootste in de Groningse gemeenteraad als je alleen uitgaat van de landelijke politieke partijen? A de christendemocratische stroming B de ecologische stroming C de liberale stroming D de sociaaldemocratische stroming


Wat wordt bedoeld met ministeriële verantwoordelijkheid? A De minister-president is verantwoordelijk voor het regelen van overleg met de koningin. B De minister-president is verantwoordelijk voor de troonopvolging. C De ministers zijn verantwoordelijk voor overleg met het parlement. D De ministers zijn verantwoordelijk voor wat de koning(in) zegt en doet in het openbaar. tekst 18 naar: www.volkskrant.nl van 3 augustus 2011



Het weer invoeren van de grenscontroles is volgens sommigen in strijd met een uitgangspunt van de Europese samenwerking. Welk uitgangspunt is dit? A het beschermen van de rechten van de consument B het bevorderen van vrij verkeer van goederen en mensen C het garanderen van eerlijke concurrentie D het verbeteren van stabiliteit en veiligheid in Europa

De besluiten van de Europese Unie hebben veel invloed op het Nederlandse beleid. Op zijn beurt oefent Nederland invloed uit op het Europees beleid. • Op welke wijze oefent Nederland invloed uit op het Europees beleid? Kies twee nummers uit onderstaand rijtje. 1 De Nederlandse burgers kiezen eens in de vijf jaar de leden van de Europese Commissie. 2 Het Nederlandse parlement moet instemmen met de voorstellen van de Europese Commissie voordat een voorstel een Europese wet kan worden. 3 Nederlandse ministers nemen samen met ministers van andere EU-landen besluiten over voorstellen van de Europese Commissie. 4 Nederlandse rechters controleren of de Europese besluitvorming wel op een democratische manier verloopt. 5 Nederlandse vertegenwoordigers in het Europees Parlement beslissen mee over Europese wetgeving.

Politieke partijen spelen een belangrijke rol in de politiek. Hieronder staan enkele beweringen over politieke partijen: 1 Elke politieke partij komt op voor de belangen van één bepaalde bevolkingsgroep. 2 Elke politieke partij wil mensen leveren voor politieke functies. 3 Politieke partijen beslissen wie er op de verkiezingslijsten komen. 4 Politieke partijen houden contact met hun eigen Kamerleden. • Geef van elke bewering aan of deze juist is of onjuist. Doe het zo: neem het onderstaande over en vul het antwoord aan met juist of onjuist. Bewering 1 is … Bewering 2 is … Bewering 3 is … Bewering 4 is …

In het kabinet-Balkenende IV (2007-2010) was de CDA-er Piet Hein Donner minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW). Na de verkiezingen in 2010 werd de VVD-er Henk Kamp minister van SZW. CDA-er Donner werd minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). Wat gebeurde er na de verkiezingen met de ambtenaren van het ministerie van SZW? A Alle ambtenaren moesten met minister Donner mee naar het ministerie van BZK. B De ambtenaren die CDA stemmen, moesten met minister Donner mee naar het ministerie van BZK. C De ambtenaren konden blijven werken op het ministerie van SZW. tekst 20 naar: www.trouw.nl van 9 juni 2011

opgave 3Analyse maatschappelijk vraagstuk: voetbalvandalisme
Welke twee andere kenmerken van een maatschappelijk vraagstuk zijn van
Noem twee invalshoeken die te herkennen zijn in tekst 1.De bijlage met informatie bij dit examen, zoals hij gedrukt is.






Bij dit examen hoort geen uitwerkbijlage.
11p
B
22p

31p
D
41p
D
51p
A
61p
D
71p
A
82p

91p
E
101p

111p
C
121p

131p
A
141p
B
151p
C
161p
B
171p

181p
B
191p

202p

211p
A
222p

231p
B
241p
A
251p
C
262p

272p

281p
A
291p

301p
D
311p
D
321p
D
331p
D
341p
B
352p

362p

371p
C
381p
D
394p

402p

411p
B
421p

431p

442p

451p
D
462p

471p
B
481p
C
493p
