bronnen

Eindexamen natuur- en scheikunde 1 vmbo bb 2006, tijdvak 2

bij dit examen

Meerkeuzevragen
- Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).
- Geef verbeteringen aan volgens de voorbeelden 2 of 3.
A
A
A
√((1)) BC (2) X^B_C (3) ^B XX^B^C
D
D
D
Open vragen
- Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee
redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet méér. Alleen de eerste twee
redenen kunnen punten opleveren.
- Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als een gedeelte
van de berekening goed is, kan dat punten opleveren. Een goede uitkomst zonder
berekening levert geen punten op.
- Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid.

opgave 1WASMACHINE

opgave als beeld van het examen
Hieronder is het typeplaatje van een wasmachine afgebeeld. → Hoe groot is het vermogen van de wasmachine? .............................................................................................................................................
Op welk soort spanning moet de wasmachine aangesloten worden? A op gelijkspanning B op wisselspanning C op gelijkspanning of wisselspanning, dat maakt niet uit
opgave als beeld van het examen
De motor van de wasmachine heeft een vermogen van 500 W. De motor draait een half uur tijdens het uitvoeren van een wasprogramma. → Bereken hoeveel kWh de motor tijdens dit wasprogramma opneemt.…

De motor van de wasmachine heeft een vermogen van 500 W. De motor draait een half uur tijdens het uitvoeren van een wasprogramma. → Bereken hoeveel kWh de motor tijdens dit wasprogramma opneemt. ............................................................................................................................................. ............................................................................................................................................. .............................................................................................................................................

Tijdens het volledige wasprogramma wordt er 4,2 kWh energie opgenomen. 1 kWh kost € 0,14. → Bereken de kosten van dit wasprogramma. .............................................................................................................................................…

Tijdens het volledige wasprogramma wordt er 4,2 kWh energie opgenomen. 1 kWh kost € 0,14. → Bereken de kosten van dit wasprogramma. ............................................................................................................................................. ............................................................................................................................................. .............................................................................................................................................

Om te voorkomen dat de metalen buitenkant onder spanning komt te staan, is de wasmachine voorzien van randaarde. Met welk symbool geeft men de aardverbinding (randaarde) aan? A B C
Soms kan een wasmachine niet tegelijk met een wasdroger worden gebruikt. De zekering verbreekt dan de stroomkring. Waarom verbreekt de zekering dan de stroomkring? A Omdat de spanning in de stroomkring te groot is. B Omdat de stroomsterkte in de stroomkring te groot is. C Omdat de weerstand in de…

Soms kan een wasmachine niet tegelijk met een wasdroger worden gebruikt. De zekering verbreekt dan de stroomkring. Waarom verbreekt de zekering dan de stroomkring? A Omdat de spanning in de stroomkring te groot is. B Omdat de stroomsterkte in de stroomkring te groot is. C Omdat de weerstand in de stroomkring te groot is.

opgave 2PRACTICUM

73p
Tijdens een practicum bepaalt Evert de weerstand van een potloodstift.
Zie de foto hieronder.
figuur bij de opgave
Hij sluit de potloodstift aan op een spanningsbron.
Hij meet de spanning en de stroomsterkte met een spanningsmeter en een stroommeter.
In de foto hieronder zijn de spanningsbron, de potloodstift en de beide meters
weergegeven.
Teken op de foto hieronder de draden zodat de juiste schakeling ontstaat.
figuur bij de opgave
83p
Evert meet een stroomsterkte van 0,8 A bij een spanning van 12 V.
Met een woordformule kan de weerstand van de potloodstift worden berekend.
Zie het BINAS informatieboek, tabel 10.
Bereken met de juiste woordformule de weerstand in Ω van deze potloodstift.
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................

opgave 3LAMPEN EN SCHAKELAARS

91p
Tijdens een practicumles krijgen Marja en Jan de opdracht
de schakeling te bouwen volgens het schema hiernaast.
Hoeveel verbindingsdraden moeten zij tenminste gebruiken
om de schakeling te bouwen?
A 5
B 6
C 7
+ - lamp 1 lamp 2
101p
Als de schakeling gebouwd is, drukt Marja op de schakelaar.
Welke lamp of lampen gaan branden?
A alleen lamp 1
B alleen lamp 2
C beide lampen
Marja en Jan krijgen een tweede schakelaar erbij.
Ze moeten de schakeling zo veranderen dat beide lampen apart met de schakelaars
in- en uitgeschakeld kunnen worden.
In het schema hieronder is met cijfers aangegeven waar de schakelaars zouden kunnen
zitten.
+ - 1 2
111p
Op welke plaatsen in het schema moeten de schakelaars worden opgenomen, zodat de
lampen onafhankelijk van elkaar kunnen worden aan- en uitgedaan?
A op plaats 1 en 2
B op plaats 3 en 4
C op plaats 1 en 3
D op plaats 2 en 4

opgave 4ISOLATOR

121p
Een isolator is een slechte geleider voor elektrische stroom.
Dat heeft te maken met de weerstand van het materiaal.
Wat kun je zeggen over de weerstand van een isolator?
A De weerstand van een isolator is zeer groot.
B De weerstand van een isolator is zeer klein.
C De weerstand van een isolator verandert voortdurend.

opgave 5LANTAARN

Jan loopt ‘s avonds op straat.
De lantaarn brandt.
Zie onderstaande figuur.
figuur bij de opgave
132p
Teken de schaduw van Jan op de straat. Arceer de schaduw van Jan.
141p
Wat gebeurt er met de schaduw van Jan als hij verder van de lantaarn afloopt?
A De schaduw van Jan wordt korter.
B De schaduw van Jan blijft even lang.
C De schaduw van Jan wordt langer.

opgave 6AFBEELDEN

voorwerp onderdeel 1 scherm
In de bovenstaande figuur zie je hoe een potlood wordt afgebeeld op een scherm.
151p
Wat is onderdeel 1?
A een bolle lens
B een holle lens
C een vlakke glasplaat
161p
Wat voor lichtbundel loopt er van de punt van het potlood naar onderdeel 1?
A convergente lichtbundel
B divergente lichtbundel
C evenwijdige lichtbundel
171p
Je ziet dat het potlood op z’n kop wordt afgebeeld: onder en boven zijn verwisseld.
Worden links en rechts ook verwisseld?
A ja
B nee
C soms wel en soms niet

opgave 7GLOEIDRAAD

opgave als beeld van het examen
Bij een practicumproef wordt de gloeidraad van een lamp afgebeeld op een scherm. In de tekening hieronder zie je de gloeidraad van een lamp, een bolle lens en een scherm. De gloeidraad wordt op het scherm scherp afgebeeld. → Laat met twee constructiestralen zien waar de onderkant en de bovenkant…

Bij een practicumproef wordt de gloeidraad van een lamp afgebeeld op een scherm. In de tekening hieronder zie je de gloeidraad van een lamp, een bolle lens en een scherm. De gloeidraad wordt op het scherm scherp afgebeeld. → Laat met twee constructiestralen zien waar de onderkant en de bovenkant van de gloeidraad op het scherm komen. gloeidraad

opgave 8BROODROOSTER

Op de foto zie je een broodrooster in werking.
De gloeibuis geeft vooral warmte.
figuur bij de opgave
191p
Wat voor soort licht straalt de gloeibuis vooral uit?
A black light
B infrarood licht
C ultraviolet licht

opgave 9FOUR SOLAIRE

figuur bij de opgave
toren
In het zuiden van Frankrijk staat de ‘Four Solaire’.
Letterlijk vertaald is dat ‘zonne-oven’.
De installatie omvat onder andere een flatgebouw van 8 verdiepingen met aan één kant
een grote holle spiegel (zie foto).
De zonnestralen die op de holle spiegel vallen worden teruggekaatst. Zie tekening.
De teruggekaatste lichtbundel komt samen op de toren voor de flat.
202p
Het zonlicht wordt eerst opgevangen door een groot aantal draaibare vlakke spiegels.
Deze weerkaatsen het zonlicht naar de holle spiegel op het flatgebouw.
In de onderstaande afbeelding is dat schematisch weergegeven.
Teken in de onderstaande afbeelding de lichtstraal van de zon, die de vlakke spiegel
in P treft en weerkaatst wordt naar de holle spiegel in punt Q.
richting van het zonlicht
P
vlakke spiegel
holle spiegel
211p
Hoe noemt men de lichtbundel van de spiegel naar de toren?
A convergent
B divergent
C evenwijdig

opgave 10VALPROEF

opgave als beeld van het examen
Toria doet een valproef. Ze laat van een hoogte van 1,25 m een munt vallen. Met een stopwatch meet ze de valtijd van de munt. De valtijd is 0,5 s. → Bereken de gemiddelde snelheid van de munt tijdens de val.…

Toria doet een valproef. Ze laat van een hoogte van 1,25 m een munt vallen. Met een stopwatch meet ze de valtijd van de munt. De valtijd is 0,5 s. → Bereken de gemiddelde snelheid van de munt tijdens de val. ............................................................................................................................................. ............................................................................................................................................. .............................................................................................................................................

De snelheid van de munt neemt toe tijdens het vallen. Welke van de grafieken hieronder hoort bij deze valbeweging? (m/s) 6/5 B 4/3 0 0,1 0,2 0,3 0,4 0,5 0,6 tijd (s) A grafiek A B grafiek B C grafiek C
Toria herhaalt de proef met een papiersnipper. Na korte tijd valt de papiersnipper met constante snelheid naar beneden. Wat kun je zeggen over de netto-kracht op de papiersnipper in die situatie? A De netto-kracht op de papiersnipper is naar beneden gericht. B De netto-kracht op de papiersnipper is…

Toria herhaalt de proef met een papiersnipper. Na korte tijd valt de papiersnipper met constante snelheid naar beneden. Wat kun je zeggen over de netto-kracht op de papiersnipper in die situatie? A De netto-kracht op de papiersnipper is naar beneden gericht. B De netto-kracht op de papiersnipper is naar boven gericht. C De netto-kracht op de papiersnipper is dan gelijk aan 0 N.

2 SECONDEN AFSTAND
Waarom moet je de ‘2 seconden afstand’ houden? A Die ‘2 sec.’ afstand heb je nodig om zonder ongelukken tot stilstand te komen. B Het duurt minstens ‘2 sec.’ voordat je gaat remmen. C Het duurt minstens ‘2 sec.’ voordat je voorligger gaat remmen. D Je moet altijd in ‘2 sec.’ tot stilstand kunnen…

Waarom moet je de ‘2 seconden afstand’ houden? A Die ‘2 sec.’ afstand heb je nodig om zonder ongelukken tot stilstand te komen. B Het duurt minstens ‘2 sec.’ voordat je gaat remmen. C Het duurt minstens ‘2 sec.’ voordat je voorligger gaat remmen. D Je moet altijd in ‘2 sec.’ tot stilstand kunnen komen. Verder staat er in het artikel de onderstaande tabel. snelheid remweg stopafstand 80 km/h 31 meter 64 meter 90 km/h 39 meter 77 meter 100 km/h 48 meter 90 meter 110 km/h 58 meter 115 meter 120 km/h 69 meter 135 meter

In de tabel staat de stopafstand vermeld. De woordformule voor de stopafstand is: stopafstand = reactieafstand + remweg Wat wordt er bedoeld met de reactieafstand? A de afstand die je nodig hebt om te stoppen B de afstand die je aflegt tussen het moment dat je iets ziet en gaat remmen C de afstand…

In de tabel staat de stopafstand vermeld. De woordformule voor de stopafstand is: stopafstand = reactieafstand + remweg Wat wordt er bedoeld met de reactieafstand? A de afstand die je nodig hebt om te stoppen B de afstand die je aflegt tussen het moment dat je iets ziet en gaat remmen C de afstand die je tijdens het remmen aflegt

opgave als beeld van het examen
→ Teken in onderstaand diagram de grafiek van de stopafstand uitgezet tegen de snelheid. De gegevens staan in de tabel op de vorige bladzijde.
Op de snelweg rijden auto’s met een snelheid van 120 km/h. Hoeveel meter legt een auto in 2 seconden af bij een snelheid van 120 km/h? A 33,3 m B 66,7 m C 100,0 m D 133,3 m
→ Kruis in de onderstaande tabel aan welke oorzaken de reactietijd groter maken. oorzaak   oververmoeidheid   brildragend   alcoholgebruik   koffiegebruik  

opgave 11MP3-SPELER

figuur bij de opgave
301p
Ronald wil nagaan of zijn MP3-speler gevaar oplevert voor zijn gehoor.
Ronald krijgt een decibelmeter (geluidssterktemeter), waarmee hij de sterkte van het
geluid uit zijn MP3-speler kan meten.
Waar moet Ronald deze meter houden?
A bij de oordopjes
B bij de microfoon
C bij de volumeknop
312p
Zoek in het BINAS informatieboek op, vanaf welk geluidsniveau een apparaat gevaar
oplevert voor het gehoor.
..........................................................................................................................................
321p
Wat gebeurt er als je je MP3-speler harder zet?
A De geluidssterkte neemt af en de toonhoogte wordt hoger.
B De geluidssterkte neemt toe en de toonhoogte wordt lager.
C De geluidssterkte neemt toe en de toonhoogte blijft gelijk.
D De geluidssterkte neemt af en de toonhoogte blijft gelijk.

opgave 12GITAAR

Op een gitaar zitten 6 snaren.
Deze snaren zijn even lang, maar geven een verschillende toonhoogte.
Op de hals zitten fretten: dit zijn metalen staafjes waar je de snaar tegenaan kunt
drukken.
Het trillende stuk van de snaar wordt daardoor korter.
Zie de afbeelding hieronder.
klankkast fret
331p
Wat gebeurt er met de toonhoogte van een trillende snaar als die korter wordt
gemaakt?
.............................................................................................................................................
341p
Aan het eind van de hals zitten draaiknoppen.
Daarmee kun je de spanning van de snaar veranderen.
Wat gebeurt er met de toonhoogte van een snaar als de spanning wordt vergroot?
A Deze wordt lager.
B Deze wordt hoger.
C Deze wordt zachter.
D Deze wordt harder.
351p
Het geluid van een trillende snaar, zonder klankkast, is zeer zwak.
Een gitaar heeft daarom een klankkast.
Zie de afbeelding hierboven.
Waardoor is het geluid van de snaar sterker als die op een klankkast gespannen zit?
A De snaar trilt anders, waardoor het geluid sterker wordt.
B De lucht in de kast trilt mee, waardoor het geluid sterker wordt.
C De kast zorgt voor stevigheid, waardoor het geluid sterker wordt.

opgave 13VLIEGTUIG

361p
Jan hoort een vliegtuig overvliegen.
Bij het horen van het geluid kijkt hij direct naar boven.
Hij ziet dan het vliegtuig, maar niet op de plaats die hij verwacht.
Waarom ziet hij het vliegtuig niet op de plaats die hij verwacht?
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................

opgave 14TRILFUNCTIE

371p
Frank heeft voor z’n verjaardag een nieuwe mobiele telefoon gekregen.
Hij leest in het instructieboekje dat dit toestel een trilfunctie heeft.
Je kunt dan voelen of je wordt gebeld, zonder dat iemand het hoort.
Wat is de toonhoogte van deze trilfunctie?
A kleiner dan 20 Hz
B tussen de 20 Hz en de 200 Hz
C groter dan 200 Hz

opgave 15ECHOMETINGEN

Met ultrasoon geluid kan vanuit een schip de diepte van het water worden gemeten.
De tijd die verstrijkt tussen het uitzenden van een geluidssignaal en het opvangen van het
teruggekaatste signaal wordt gemeten.
Dit heet een echometing.
vaarrichting schip echosignaal 1 2 3
381p
Het schip vaart op zee naar dieper water. Zie de tekening.
Regelmatig wordt een signaal uitgezonden en de echo weer opgevangen.
Men tekent een diagram van de plaats van het schip en het gemeten tijdsverschil.
Hieronder zijn drie diagrammen getekend.
Welk diagram geeft de metingen goed weer?
tijds- verschil 1 2 3 plaats van het schip
tijds- verschil 1 2 3 plaats van het schip
tijds- verschil 1 2 3 plaats van het schip
391p
Op een bepaalde plaats is de waarde van de echometing 40 ms (0,040 s).
De geluidssnelheid van geluid in zeewater is 1500 m/s.
Wat is de diepte van de zee op die plaats?
A 30 m
B 40 m
C 60 m
D 80 m

opgave 16KRACHT METEN

401p
Op de foto hiernaast zie je een krachtmeter.
Hoe wordt zo’n krachtmeter ook wel genoemd?
A balans
B veerunster
C weegschaal
figuur bij de opgave
411p
Aan de krachtmeter hangt een voorwerp met een gewicht van 1,75 N.
In welke afbeelding is de aanwijzing van de krachtmeter juist?
A
B
C
D
A in afbeelding A
B in afbeelding B
C in afbeelding C
D in afbeelding D
423p
431p
Aan een krachtmeter hangt een blokje met een gewicht
van 2 N.
Zie de foto hiernaast.
De krachtenschaal is 1 cm 0,5 N
Teken in de figuur de zwaartekracht op het blokje.
Een voorwerp heeft een gewicht van 5 N.
Johan heeft de beschikking over 2 krachtmeters met een
meetbereik van 3 N.
Hoe kan Johan hiermee het gewicht van het voorwerp meten?
figuur bij de opgave
figuur bij de opgave
figuur bij de opgave
A als op foto 1
B als op foto 2
C Op geen van beide manieren is het gewicht van het voorwerp te meten.
ga naar de volgende pagina einde