opgave 1Tekst 1 Uit schaamte
11p
Hoe kan de tekst Uit schaamte, gelet op het schrijfdoel, het beste getypeerd worden?
betoog en beschouwing.
uiteenzetting en beschouwing.
uiteenzetting en betoog.
Hoe kan de tekst Uit schaamte, gelet op het schrijfdoel, het beste getypeerd worden?De tekst is hoofdzakelijk een combinatie van
betoog en beschouwing. uiteenzetting en beschouwing. uiteenzetting en betoog.In de eerste alinea van de tekst Uit schaamte worden drie vragen gesteld.
22p
In welke alinea’s wordt de eerste vraag beantwoord?
In welke alinea’s wordt de eerste vraag beantwoord?32p
In welke alinea’s wordt de tweede vraag uitgewerkt?
In welke alinea’s wordt de tweede vraag uitgewerkt?41p
Met welk begrippenpaar kan het verband tussen alinea 2 enerzijds en alinea 3 en 4
aanleiding – gevolg
argumenten – tegenargumenten
bewering – tegenwerpingen
standpunt – argumenten ter ondersteuning
Met welk begrippenpaar kan het verband tussen alinea 2 enerzijds en alinea 3 en 4anderzijds worden aangeduid?
aanleiding – gevolg argumenten – tegenargumenten bewering – tegenwerpingen standpunt – argumenten ter ondersteuning53p
Welk antwoord lijkt Van Stipriaan volgens Van Tongeren te geven op de vraag “Wat doen
Welk antwoord lijkt Van Stipriaan volgens Van Tongeren te geven op de vraag “Wat doenwe eigenlijk als we een monument oprichten?”
Gebruik voor je antwoord maximaal 10 woorden.
61p
Welk antwoord op de vraag “Wat doen we eigenlijk als we een monument oprichten?” geeft
We bevrijden ons van een collectieve schuld uit het verleden.
We gedenken op symbolische wijze helden of slachtoffers uit het verleden.
We leggen onszelf de verplichting op terug te denken aan iets uit het verleden.
We zorgen voor de instelling van een taboe ten aanzien van iets uit het verleden.
Welk antwoord op de vraag “Wat doen we eigenlijk als we een monument oprichten?” geeftde auteur zelf?
We bevrijden ons van een collectieve schuld uit het verleden. We gedenken op symbolische wijze helden of slachtoffers uit het verleden. We leggen onszelf de verplichting op terug te denken aan iets uit het verleden. We zorgen voor de instelling van een taboe ten aanzien van iets uit het verleden.71p
Welk antwoord op de derde in alinea 1 gestelde vraag – “en voor wie doen we dat?” – kan
voor de daders van de slavernij.
voor de slachtoffers van de slavernij.
voor de afstammelingen van de slachtoffers van de slavernij.
voor de afstammelingen van slachtoffers en daders van de slavernij.
Welk antwoord op de derde in alinea 1 gestelde vraag – “en voor wie doen we dat?” – kanuit de tekst worden afgeleid?
Het monument richten we op
voor de daders van de slavernij. voor de slachtoffers van de slavernij. voor de afstammelingen van de slachtoffers van de slavernij. voor de afstammelingen van slachtoffers en daders van de slavernij.In de tekst wordt de vraag gesteld “Wie zijn die ‘wij’?” (zie regel 1)
81p
Welke van onderstaande omschrijvingen geeft het beste weer wie die ‘wij’ volgens de tekst
de Nederlanders die een historische band met slavenhandel of slavenbezit hebben.
de Nederlanders die vandaag de dag nog van de vroegere slavernij profiteren.
de Nederlanders die zich schuldig voelen over de in het verleden begane wandaden.
de Nederlandse overheid als representant van allen die zich schuldig voelen.
Welke van onderstaande omschrijvingen geeft het beste weer wie die ‘wij’ volgens de tekstzijn?
‘Wij’ heeft betrekking op
de Nederlanders die een historische band met slavenhandel of slavenbezit hebben. de Nederlanders die vandaag de dag nog van de vroegere slavernij profiteren. de Nederlanders die zich schuldig voelen over de in het verleden begane wandaden. de Nederlandse overheid als representant van allen die zich schuldig voelen.91p
Welke functie vervult het artikel van Van Stipriaan waarnaar in de tekst wordt verwezen?
De beweringen van Van Stipriaan dienen als illustratiemateriaal bij de eigen stellingname.
De eigen visie van de auteur krijgt door confrontatie met een andere visie meer reliëf.
Het artikel van Van Stipriaan dient als bronverwijzing voor de gepresenteerde feiten.
Van Stipriaans uitlatingen vormen de onmisbare aanleiding voor het artikel.
Welke functie vervult het artikel van Van Stipriaan waarnaar in de tekst wordt verwezen? De beweringen van Van Stipriaan dienen als illustratiemateriaal bij de eigen stellingname. De eigen visie van de auteur krijgt door confrontatie met een andere visie meer reliëf. Het artikel van Van Stipriaan dient als bronverwijzing voor de gepresenteerde feiten. Van Stipriaans uitlatingen vormen de onmisbare aanleiding voor het artikel.101p
Met welk begrippenpaar kan het verband tussen alinea 9 en 10 worden aangeduid?
argumenten – conclusie
bewering – tegengestelde bewering
oorzaak – gevolg
opvatting – nuancering
Met welk begrippenpaar kan het verband tussen alinea 9 en 10 worden aangeduid? argumenten – conclusie bewering – tegengestelde bewering oorzaak – gevolg opvatting – nuancering111p
Van wat voor soort argumentatie maakt de tekst in alinea 10 gebruik?
feitelijke gegevens.
oorzaak en gevolg.
vergelijking of overeenkomst.
voorbeelden.
Van wat voor soort argumentatie maakt de tekst in alinea 10 gebruik?Er wordt gebruikgemaakt van argumentatie op basis van:
feitelijke gegevens. oorzaak en gevolg. vergelijking of overeenkomst. voorbeelden.De titel van de tekst luidt Uit schaamte.
121p
Hoe kan deze schaamte, gelet op de inhoud van de tekst, het beste getypeerd worden?
de verplichting tot herinneren.
het doorbreken van een taboe.
het medelijden met de nazaten.
het schuldbesef over begane misdaden.
Hoe kan deze schaamte, gelet op de inhoud van de tekst, het beste getypeerd worden?Schaamte staat in deze tekst voor:
de verplichting tot herinneren. het doorbreken van een taboe. het medelijden met de nazaten. het schuldbesef over begane misdaden.In alinea 12 en 13 wordt het aspect ‘schuld’ nader uitgewerkt: de collectieve schuld wordt
enerzijds erkend, anderzijds gerelativeerd.
132p
Wat is de reden dat Nederland er met betrekking tot het schuldgevoel niet toe verplicht zou
Wat is de reden dat Nederland er met betrekking tot het schuldgevoel niet toe verplicht zouzijn vandaag de dag nog compensatie aan de nazaten van slaven te geven?
Gebruik voor je antwoord maximaal 15 woorden.
“… maar dat kan niet betekenen dat Nederlanders van Antilliaanse of Surinaamse herkomst
in dit opzicht speciale rechten zouden hebben.” (regels 104-106)
141p
Met welk argument wordt deze stelling verdedigd?
De binding met het verleden is verdwenen.
Onderscheid maken tussen bevolkingsgroepen is principieel onjuist.
Ze profiteren mee van gemeenschappelijke rijkdom.
Zij zijn medeschuldig aan de slavernij.
Met welk argument wordt deze stelling verdedigd? De binding met het verleden is verdwenen. Onderscheid maken tussen bevolkingsgroepen is principieel onjuist. Ze profiteren mee van gemeenschappelijke rijkdom. Zij zijn medeschuldig aan de slavernij.“… maar het wordt niet duidelijk tot welke conclusies hem dat brengt met betrekking tot
het monument.” (regels 6 en 7)
151p
Tot welke conclusie komt Van Tongeren zelf?
De oprichting van een monument heeft een averechtse werking, want de geschiedenis maakt
Het is niet nodig een monument op te richten, omdat de Nederlanders van nu niet schuldig
Het is twijfelachtig of er iemand baat heeft bij de oprichting van een nationaal monument
Het monument is zinvol als het bijdraagt aan een gevoel van verbondenheid met hen die in
Tot welke conclusie komt Van Tongeren zelf? De oprichting van een monument heeft een averechtse werking, want de geschiedenis maaktduidelijk dat een monument veelal leidt tot de instelling van een taboe.
Het is niet nodig een monument op te richten, omdat de Nederlanders van nu niet schuldigzijn aan het slavernijverleden van hun voorouders.
Het is twijfelachtig of er iemand baat heeft bij de oprichting van een nationaal monumentdat recht moet doen aan het slavernijverleden van de huidige bevolking.
Het monument is zinvol als het bijdraagt aan een gevoel van verbondenheid met hen die ineen vroeger tijdperk schuldig waren.
In de tekst van Van Tongeren wordt gereageerd op een tekst van Van Stipriaan. Uit die
tekst van Van Stipriaan komt het volgende fragment:
Dat nu dan toch de stilte wordt verbroken, is vooral het gevolg van de omstandigheid dat de
nazaten van de slaven niet meer ver weg wonen, maar voor het eerst duidelijk aanwezig zijn
in Nederland zelf en hun plaats in de Nederlandse geschiedenis opeisen. Het duidelijkste
voorbeeld daarvan is de vereniging van een groot aantal Afro-Nederlandse organisaties in
het Landelijk Platform Nederlands Slavernijverleden, dat met succes in gesprek is met de
regering over het oprichten van een slavernijgedenkteken.
161p
Citeer een zinsdeel uit alinea 1 tot en met 4, waarin Van Tongeren het voorbeeld dat
Citeer een zinsdeel uit alinea 1 tot en met 4, waarin Van Tongeren het voorbeeld datVan Stipriaan geeft, tegenspreekt.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
Ook de historicus Thomas von der Dunk leverde in september 2001 een bijdrage aan de
gedachtewisseling over de oprichting van een monument. Uit zijn artikel ‘Nazaten van
slaven kopen niets voor spijt’ komt het volgende fragment:
Zeker voor zover zij in Nederland wonen, zijn de nazaten van de uit Afrika ontvoerde slaven
vandaag de dag beter af. Het moge zeer wrang klinken – causaliteitsverbanden zijn in de
geschiedenis evenwel vaak zeer wrang – maar wat hun materiële positie aangaat, profiteren
zij nu, als inwoners van een westerse welvaartsstaat, van het leed dat hun voorouders
indertijd door de Nederlandse slavenhandelaren is aangedaan. In het tegenovergestelde
geval woonden zij nu immers in kommervolle omstandigheden, nog voor het merendeel
ergens in Afrika. Bij alle reden die zij hebben om zich over hedendaagse discriminatie die
zij als burgers van Nederland ondervinden, te beklagen – dat burgerschap als zodanig kan,
gezien het meest waarschijnlijke alternatief, in hun geval geen reden voor een klacht zijn.
De vraag wie die ‘wij’ zijn die het monument oprichten is volgens Van Tongeren klemmend
(zie regels 49-50).
173p
Leg uit welk argument aan bovenstaand citaat zou kunnen worden ontleend om te
Leg uit welk argument aan bovenstaand citaat zou kunnen worden ontleend om tebevestigen dat die vraag van Van Tongeren inderdaad klemmend is.
Gebruik voor je antwoord maximaal 30 woorden.
181p
Citeer de zin uit alinea 13 die aansluit bij de opvatting van Von der Dunk, zoals in
Citeer de zin uit alinea 13 die aansluit bij de opvatting van Von der Dunk, zoals inbovenstaand citaat is weergegeven.
Thomas von der Dunk schrijft in zijn artikel ‘Nazaten van slaven kopen niets voor spijt’
met betrekking tot een mogelijke schadevergoeding voor de afstammelingen van de slaven:
Als argumenten voor zo’n vergoeding kunnen worden aangevoerd, dat (1) ook de verre
nazaten van de slaven in maatschappelijk opzicht nog steeds onder de gevolgen van de
slavernij lijden en er materiële schade van ondervinden, dat (2) Afrika er door die slavernij
beroerder aan toe is dan elk ander continent, alsmede dat (3) het Westen zijn huidige
rijkdom over de ruggen van de Afrikaanse slaven heeft verdiend.
193p
Leg uit in welke mate het eerste argument, na lezing van de tekst van Van Tongeren, kan
Leg uit in welke mate het eerste argument, na lezing van de tekst van Van Tongeren, kanworden weerlegd.
Gebruik voor je antwoord maximaal 40 woorden.
201p
Welke groep van nazaten wordt in het artikel van Van Tongeren buiten beschouwing
Welke groep van nazaten wordt in het artikel van Van Tongeren buiten beschouwinggelaten, maar zou eigenlijk wel genoemd moeten worden als het gaat om
schuldvereffening?
Maak een goedlopende samenvatting in correct Nederlands van maximaal 200 woorden van
