opgave 3Opgave 3
Extra aflossen of extra besteden?
In tijden van een minder gunstige economische ontwikkeling is de overheid van een land
vaak op de kapitaalmarkt aangewezen om tekorten in de overheidsinkomsten aan te vullen.
Aanhoudende financieringstekorten hebben tot gevolg dat er een steeds grotere staatsschuld
ontstaat. Bij een gunstige economische ontwikkeling heeft die overheid daarentegen te
maken met meevallers bij de inkomsten.
Veronderstel dat politici in deze laatste situatie voor de keuze staan: gaan we die meevallers
gebruiken om een extra deel van de staatsschuld af te lossen of nemen we in de begroting
extra uitgaven op?
Voorstanders van extra aflossen op de staatsschuld baseren hun standpunt op de volgende
aspecten:
a het toekomstig overheidsbeleid;
b de conjunctuurveranderingen;
c de arbeidsmarkt.
Voorstanders van extra overheidsuitgaven baseren hun standpunt op de volgende aspecten:
d de internationale concurrentiepositie;
e de relatieve omvang van de staatsschuld;
f de arbeidsmarkt.
Van dit land zijn de volgende vijf macro-economische kenmerken gegeven:
1 De gemiddelde economische groei is nu 2,5% per jaar en zal naar verwachting de
komende jaren afnemen.
2 De inflatie bedraagt meer dan 2% en zal naar verwachting eerder toe- dan afnemen.
3 De werkloosheid is minder dan 3% en in veel sectoren van de arbeidsmarkt is er sprake
van een tekort aan arbeidskrachten.
4 Het aantal arbeidsongeschikten is groot en de arbeidsparticipatie van een deel van de
beroepsgeschikte bevolking is laag.
5 Door ‘vergrijzing’ zullen in de toekomst steeds meer ouderen een beroep gaan doen op
uitkeringen die gefinancierd worden volgens het omslagstelsel.
Het bestuur van een politieke partij vraagt jou om voor het aanstaande partijcongres een
bijdrage te leveren aan het discussiestuk onder de titel: “De staatsschuld extra aflossen of
extra overheidsuitgaven?”
96p
Schrijf deze bijdrage.
• Kies één van beide standpunten en schrijf een betoog waarin de bij dat standpunt vermelde
drie aspecten worden uitgewerkt ter verdediging van dat standpunt.
• In het betoog moet bij de uitwerking van ieder aspect in elk geval één van de vijf macro-
economische kenmerken verwerkt worden.
Aanwijzingen
• Vermeld in de eerste zin van het betoog voor welk standpunt is gekozen.
• De onderdelen van het betoog moeten logisch op elkaar aansluiten.
• Gebruik voor het betoog 160 woorden; een afwijking van 30 woorden is toegestaan.
opgave 7Opgave 7
In deze opgave wordt met ‘minimumloon’ het ‘wettelijk bruto minimumloon’ bedoeld.
Plussen en minnen
In de jaren negentig van de vorige eeuw was er sprake van een forse groei van de
werkgelegenheid in Nederland. Volgens economen had die groei nog groter kunnen zijn als
het minimumloon lager was geweest.
In figuur 3 is een aantal mogelijke verbanden tussen het minimumloon en de
werkgelegenheid in beeld gebracht. De pijlen geven een oorzakelijk verband weer. Een +
wijst op een positief verband en een – op een negatief verband. Bij pijl 1, 4, 5 en 6 is de +
of – weggelaten en door... vervangen.
Een verlaging van het minimumloon heeft volgens pijl 1 een direct effect op de
werkgelegenheid. Of dat effect positief (+) of negatief (–) is hangt onder andere af van de
vraag of men dat verband vanuit de klassieke of vanuit de keynesiaanse opvatting
beschouwt.
Economische adviseurs van een grote politieke partij zagen een verband tussen
minimumloon en werkgelegenheid via de sociale zekerheid.
232p
Beschrijf het verband dat met de pijlen 2 en 3 is uitgedrukt. Geef daarbij aan waarom er bij
de deze pijlen een + dan wel een – staat.
243p
Beschrijf de redenering van de economische adviseurs en vermeld daarbij welke tekens
(+ of –) er moeten staan bij de pijlen 4, 5 en 6.
252p
Zou er, vanuit de keynesiaanse opvatting beschouwd, bij pijl 1 een + of een – worden
geplaatst? Verklaar het antwoord.
