opgave 1Opgave 1
Belastingen en bestedingen
In opdracht van het Ministerie van Economische Zaken wordt onderzocht wat de effecten
zijn van een wijziging in de tarieven van directe en indirecte belastingen op de vraag naar
een bepaald goederenpakket. Bij dit onderzoek wordt gebruikgemaakt van de
vraagvergelijkingen van twee huishoudens: een gemiddeld huishouden met een
minimuminkomen (huishouden 1) en een gemiddeld huishouden met een modaal inkomen
(huishouden 2). De gezamenlijke vraag van deze twee huishoudens staat in het onderzoek
model voor de totale vraag naar dit goederenpakket.
qv1 = −2,5p + 0,006y1 + 100 qv1 = gevraagde hoeveelheid door huishouden 1
y1 = besteedbaar inkomen van huishouden 1
qv2 = −1,5p + 0,005y2 + 100 qv2 = gevraagde hoeveelheid door huishouden 2
y2 = besteedbaar inkomen van huishouden 2
p = prijs van het goederenpakket (inclusief indirecte
belastingen)
In de uitgangssituatie geldt: p = € 30; y1 = € 12.500; y2 = € 25.000.
12p
Laat met behulp van een berekening zien dat huishouden 2 aan het onderzochte
goederenpakket relatief minder besteedt dan huishouden 1.
Vervolgens worden door de regering twee belastingwijzigingen doorgevoerd. Ten eerste
verlaagt men de tarieven van de inkomstenbelasting, waardoor voor alle inkomensgroepen
het besteedbaar inkomen met 10% stijgt. Tegelijkertijd verandert de regering de tarieven
van de indirecte belastingen, waardoor voor dit goederenpakket het totale tarief stijgt van
6% naar 16,6%. Deze verhoging wordt volledig doorberekend in de prijs van het
goederenpakket (p).
22p
Leg uit hoe dit pakket van belastingwijzigingen het reëel besteedbaar inkomen van
huishoudens deels verhoogt en deels verlaagt.
32p
Toon met een berekening aan dat door de belastingwijzigingen de gevraagde hoeveelheid
van huishouden 1 gelijk blijft.
42p
Zal de gezamenlijke gevraagde hoeveelheid van huishouden 1 en 2 naar dit goederenpakket
afnemen, gelijk blijven of toenemen als gevolg van de belastingwijzigingen? Verklaar het
antwoord.
opgave 3Opgave 3
Milieuvriendelijke productie: een duurzame keuze?
Consumenten zijn zich steeds meer bewust van milieueffecten van producten die ze kopen.
Daardoor worden de milieueffecten van het productieproces van een bedrijf steeds
belangrijker.
Een bedrijf produceert een bepaald consumptiegoed voor de Europese markt en streeft
daarbij naar maximale totale winst. Het bedrijf staat voor de keuze om over te gaan van de
huidige, milieuonvriendelijke manier van produceren naar een moderne, meer
milieuvriendelijke manier. Met deze omschakeling zijn kosten gemoeid en ook de
opbrengsten zullen veranderen.
Een onderzoek heeft de gegevens opgeleverd die in de bijlage grafisch zijn verwerkt.
Enkele toelichtingen bij de drie grafieken:
• grafiek 1 In de huidige situatie legt het productieproces een groot beslag op het milieu.
• grafiek 2 Tijdens de omschakeling veranderen zowel de constante kosten als de variabele
kosten.
• grafiek 3 Op lange termijn keren de constante kosten terug op het oude niveau en blijven de
variabele kosten gelijk aan de situatie van grafiek 2.
Het directielid dat dit onderzoek heeft ingesteld staat voor de taak de aandeelhouders te
overtuigen van de wenselijkheid om als eerste bedrijf over te stappen op een meer
milieuvriendelijke manier van produceren. Op de aandeelhoudersvergadering wil het
directielid daartoe een betoog houden, waarbij de doelstelling van maximale totale winst
voor het bedrijf het uitgangspunt blijft.
Het betoog begint als volgt:
“Geachte aandeelhouders,
Ons bedrijf staat voor de ingrijpende beslissing het productieproces al dan niet
milieuvriendelijker op te zetten.”
97p
Schrijf het vervolg van het betoog.
Daarin moeten de volgende aspecten aan de orde komen:
Een eerste gedeelte dat betrekking heeft op de kosten en de opbrengsten met daarin:
a een verklaring voor de verandering van de constante kosten;
b een verklaring voor de verandering van de variabele kosten;
c een verklaring voor de verandering van de opbrengsten;
d grafieken waarop de ontwikkeling van de winst met arceringen wordt aangegeven;
e een conclusie ten aanzien van de ontwikkeling van de winst.
Een tweede gedeelte waarin de aandeelhouders overtuigd moeten worden van de juistheid
van de nieuwe bedrijfsstrategie. In dit slotgedeelte moeten twee van de onderstaande drie
aspecten naar keuze als onderbouwing van het betoog gebruikt worden:
1 mogelijk overheidsingrijpen;
2 de positie van dit bedrijf op de afzetmarkt;
3 het gedrag van concurrenten.
Lever de bijlage met de drie grafieken in, voorzien van een arcering van de winst- of
verliessituatie in elk van de drie grafieken.
Aanwijzing
Gebruik voor het vervolg van het betoog 150 woorden; een afwijking van 30 woorden is
toegestaan.
opgave 4Opgave 4
Groeiscenario
De Nederlandse overheid maakt bij het uitzetten van economisch beleid veelvuldig gebruik
van prognoses van het Centraal Planbureau (CPB).
De gegevens in de tabellen 2 en 3 zijn gebaseerd op de publicatie ‘Economische
Verkenning 2003-2006’ van het CPB.
staat van middelen en bestedingen ( in miljarden euro’s) middelen 2002 2006 in prijzen van 2002 2006 in prijzen van 2006 bestedingen 2002 2006 in prijzen van 2002 2006 in prijzen van 2006 BBP, marktprijzen 448 495 546 nationale bestedingen 427 469 518 invoer, goederen en diensten 261 328 324 uitvoer, goederen en diensten 282 354 352 totaal middelen 709 823 870 totaal bestedingen 709 823 870
Uit bovenstaande gegevens is af te leiden dat het CPB voor de jaren 2003 tot en met 2006
uitgaat van een reële groei van het bruto binnenlands product (BBP) tegen marktprijzen van
2,5% per jaar en een inflatie van 2,5% per jaar.
102p
Laat met een berekening op basis van tabel 2 zien dat het CPB bij deze gegevens uitgaat
van een inflatie van 2,5% per jaar.
112p
Hoe blijkt uit deze gegevens dat het CPB voor deze periode géén geïmporteerde inflatie
verwacht?
122p
Bepaal het saldo op de lopende rekening van de betalingsbalans in 2006, weergegeven in
prijzen van 2006.
Deze gegevens van het CPB ontlokten een criticus de volgende opmerking:
“Wat zijn we toch een spaarzaam volkje. Opnieuw groeit ons nationaal spaarsaldo
procentueel sterker dan ons BBP.”
133p
Wordt de opmerking van deze criticus ten aanzien van de groei van het nationaal spaarsaldo
door bovenstaande gegevens ondersteund? Licht het antwoord toe met behulp van een
berekening.
opgave 6Opgave 6
Een kandidaat de maat genomen
Er zijn verschillende landen die lid willen worden van de Economische en Monetaire Unie
(EMU). Eén van deze landen is bezig met de overgang van een economie gebaseerd op het
budgetmechanisme, naar een economie volgens de principes van de vrije markt.
Om over enkele jaren te kunnen toetreden moet deze kandidaat-lidstaat aan diverse
voorwaarden voldoen:
• De inflatie mag niet meer dan 1,5 procentpunt hoger zijn dan een vastgestelde
referentiewaarde.
• Het overheidstekort mag niet boven een vastgestelde referentiewaarde komen.
• De wisselkoers van de eigen valuta in euro’s moet stabiel zijn.
• Er moet (uiteindelijk) sprake zijn van een vrije markt economie.
Verder zijn de onderstaande gegevens bekend:
eenheid 2001 2002 2003 EMU referentiewaarde inflatie prijsstijging in % ten opzichte van het voorafgaande jaar 3,0 3,1 3,3 referentiewaarde overheidstekort % van het bruto binnenlands product (BBP) 2,5 2,2 2,0 kandidaat-lidstaat BBP miljarden euro’s 91 102 111 totale liquiditeitenmassa miljarden euro’s 30,2 36 42 import goederen en diensten miljarden euro’s 22 29 37 waarvan uit EMU % 64 66 67 export goederen en diensten miljarden euro’s 18 25 33 waarvan naar EMU % 65 64 63 inflatie prijsstijging in % ten opzichte van het voorafgaande jaar 4,0 4,6 …
192p
Beschrijf een voordeel voor de huidige EMU-lidstaten van deelname van andere landen aan
de EMU.
203p
Toon met behulp van tabel 4 aan dat dit land mogelijk problemen zal hebben met de
voorwaarde ten aanzien van de wisselkoers van de eigen valuta.
Het risico bestaat dat dit land in 2003 niet kan voldoen aan de EMU voorwaarde met
betrekking tot de inflatie.
Verder geldt in het algemeen dat de overgang naar een vrije markt economie een probleem
kan veroorzaken bij het realiseren van de toetredingsvoorwaarde met betrekking tot het
overheidstekort.
213p
Geef, op basis van de ontwikkeling van BBP en totale liquiditeitenmassa in tabel 4, een
verklaring voor het mogelijke risico met betrekking tot de inflatie.
222p
Leg uit dat de overgang van een economie op basis van het budgetmechanisme naar een
vrije markt economie het moeilijker kan maken om te voldoen aan de voorwaarde ten
aanzien van het overheidstekort.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
