opgave 1Opgave 1 − Buitenlandse investeringen en hulp in Afrika
Aanwijzingen voor de kandidaat
Je kunt dit examen maken met de 53e druk of met de 52e druk van de atlas. Schrijf op de eerste regel van je antwoordblad welke druk je gebruikt, de 53e of de 52e. Elke opgave bestaat uit enkele vragen. Bij elke vraag kun je, indien gewenst, de atlas gebruiken. De kaartnummers in de vragen verwijzen naar de 53e druk, of, als ze tussen haakjes staan, naar de 52e druk van de atlas.
Wereld
Opgave 1 − Buitenlandse investeringen en hulp in Afrika
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Directe buitenlandse investeringen (Foreign Direct Investments, FDI) zijn
investeringen in de productiecapaciteit in een ander land. Deze investeringen
vinden bijvoorbeeld plaats door in dat land een bedrijf op te starten of een bedrijf
uit dat land over te nemen.
11pIn welke twee van de drie economische sectoren wordt in Afrika momenteel het
meeste geïnvesteerd door buitenlandse bedrijven?
Gebruik bron 1.
Vergelijk de buitenlandse investeringen, de officiële ontwikkelingshulp en het
bruto binnenlands product per inwoner van de Afrikaanse landen met elkaar.
22pWelke twee conclusies kun je trekken uit de vergelijking van deze drie
kaartgegevens?
Gebruik bron 1.
Eén land in Afrika ontvangt zowel veel buitenlandse investeringen als veel
ontwikkelingshulp.
33pWelk land is dit?
Beredeneer waarom dit land ondanks de vele buitenlandse investeringen toch is
aangewezen op ontwikkelingshulp.
De laatste jaren wordt er vaak getwijfeld aan het nut van ontwikkelingshulp. Op
de lange termijn zou het aantrekken van directe buitenlandse investeringen
beter zijn voor de ontwikkeling van Afrika dan de huidige ontwikkelingshulp.
42pGeef
− een voordeel van de strategie van het aantrekken van deze investeringen.
− een nadeel van de strategie van het aantrekken van deze investeringen ten
opzichte van het ontvangen van ontwikkelingshulp.
opgave 2Opgave 2 − Uurlonen en transportstromen rondom de
Grote Oceaan
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik bron 1.
De grote verschillen in uurloon in de industrie tussen landen bestaan al lang.
Pas de laatste dertig jaar heeft dit geleid tot een sterke groei van de
intercontinentale goederenstromen.
52pGeef twee technologische ontwikkelingen die hebben bijgedragen aan deze
sterke groei.
Gebruik bron 1.
In de bron zijn twee internationale containerroutes aangegeven met de letters A
en B.
61pGeef het verschil in het type producten dat op deze twee containerroutes
richting de Verenigde Staten wordt vervoerd.
Gebruik bron 1.
De omvangrijkste containerstromen gaan van en naar China. Toch zou je op
basis van deze bron verwachten dat veel multinationale ondernemingen hun
arbeidsintensieve productieafdelingen naar een ander land zouden uitschuiven.
74pBeantwoord onderstaande vragen.
− Welk land wordt in bovenstaande tekst bedoeld?
− Geef aan hoe je uit de bron kunt afleiden dat naar dit land minder
productieafdelingen zijn verplaatst dan naar China.
− Geef, afgezien van het uurloon, twee andere locatiefactoren die voor
multinationale ondernemingen belangrijk zijn voor hun keuze naar welk land
zij hun productieafdelingen zullen uitschuiven.
De hoogte van het uurloon in landen als Canada, de Verenigde Staten, Japan
en Australië was een belangrijke reden voor het uitschuiven van
productieafdelingen naar andere landen. Het vertrek van de productieafdelingen
leidde echter niet tot een daling van de welvaart. De welvaart steeg zelfs.
82pBeredeneer hoe de economie van deze landen veranderde zodat er toch sprake
kon zijn van een welvaartstoename.
opgave 3Opgave 3 − Wereldwonderen in Peru
Aarde
Opgave 3 − Wereldwonderen in Peru
Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
Gebruik bron 1 en 2 en de atlas.
Machu Picchu is gebouwd van blokken graniet. Graniet is een stollingsgesteente
dat diep in de aardkorst is gevormd.
93pBeschrijf hoe de stollingsgesteenten in het Andesgebergte zijn ontstaan door in
te gaan op de plaattektonische situatie ter plekke.
Gebruik kaartblad 192 (52e druk: 174).
102pLeg uit dat graniet in het Andesgebergte slechts op enkele plaatsen aan de
oppervlakte ligt, terwijl het in gebergten als het Scandinavisch Hoogland of de
Oeral op veel plaatsen aan de oppervlakte voorkomt.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Gebruik de atlas.
Bron 3 toont een lijntekening bij Nazca, aan de kuststrook van Peru. Als
indianen in de buurt van Machu Picchu ook lijntekeningen hadden gemaakt,
zouden deze al lang zijn verdwenen. Dat de tekeningen bij Nazca nu nog steeds
goed te zien zijn, heeft vooral te maken met het extreem droge klimaat in dat
gebied.
113pLeg uit hoe de zeestroom voor de kust van Peru van invloed is op de
overheersende luchtdruk boven de kuststrook.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Geef aan waardoor er bij deze overheersende luchtdruk geen neerslag ontstaat.
Gebruik de bronnen.
Het extreem droge klimaat in Nazca en omgeving heeft bijgedragen aan het
zichtbaar blijven van de lijntekeningen.
122pOp welke twee manieren heeft het extreem droge klimaat hieraan bijgedragen?
opgave 4Opgave 4 − Zeestromen
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik bron 1.
De Spanjaarden maakten in de zestiende eeuw gebruik van het systeem van
wind- en zeestromen bij de kolonisatie van de Filipijnen.
131pVanuit welk (al eerder door de Spanjaarden gekoloniseerd gebied) vertrokken zij?
Gebruik bron 1.
De laatste tientallen jaren zijn op bepaalde plekken in de oceanen
opeenhopingen van plastic afval ontstaan.
143pBij welk cijfer in de bron heeft zich het meeste plastic afval opeengehoopt?
Geef een fysisch-geografisch argument en een sociaal-geografisch argument
voor je keuze.
Gebruik kaart 196A (52e druk: 182A).
Sommige onderzoekers denken dat de ijskap op Groenland versneld kan
afsmelten en dat dit kan leiden tot een kouder klimaat in West-Europa.
153pBeredeneer hoe dit kan gebeuren aan de hand van de werking van de
diepwaterpomp.
Begin je redenering met de zin: Door het afsmelten van de ijskap op Groenland
komt er veel zoet water in de noordelijke Atlantische Oceaan terecht.
opgave 5Opgave 5 − De Irrawaddy-delta
Zuidoost-Azië
Opgave 5 − De Irrawaddy-delta
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Gebruik de atlas.
162pBeschrijf hoe het jaarlijkse neerslagregiem in het stroomgebied van de
Irrawaddy van invloed is op het sedimentaanbod in de benedenloop van de
rivier.
De delta van de Irrawaddy is een dichtbevolkt gebied.
172pLeg uit waardoor delta’s vaak dichtbevolkte gebieden zijn.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Mangrovebossen, zoals te zien in bron 2, kwamen oorspronkelijk veel voor aan
de rand van de delta. De laatste decennia zijn veel van deze mangrovebossen
verwijderd.
182pLeg uit hoe het verdwijnen van de mangrovebossen de omvang van de delta
beïnvloedt.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Gebruik bron 1.
De tropische storm Nargis zorgde in 2008 voor grote overstromingen in de
Irrawaddy-delta.
192pBij welke letter in bron 1, A of B, was de kans op overstromingen het grootst?
Beargumenteer je keuze.
Na de storm Nargis ontstond er niet alleen in het overstromingsgebied maar ook
daarbuiten hongersnood.
202pGeef twee oorzaken waardoor er ook buiten de Irrawaddy-delta hongersnood
kon ontstaan als gevolg van de storm.
opgave 6Opgave 6 − Het succes van Singapore
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Hieronder worden drie geografische dimensies genoemd.
− de natuurlijke of fysische dimensie
− de politieke dimensie
− de sociaal-culturele dimensie
212pGeef bij twee van deze dimensies een kenmerk van Singapore dat heeft
bijgedragen aan het uitgroeien van Singapore tot het welvarendste land in
Zuidoost-Azië.
Sinds de onafhankelijkheid in 1965 is Singapore in het wereldsysteem
razendsnel van periferie naar semi-periferie en vervolgens naar centrum
verschoven.
222pGeef aan
− welk economisch beleid Singapore voerde om van periferie naar
semi-periferie te verschuiven.
− welke verandering de economie van Singapore daarna doormaakte om van
semi-periferie naar centrum te verschuiven.
Gebruik de bronnen 1 en 2.
Ondanks ruimtegebrek kent Singapore de laatste decennia nog steeds een
sterke economische groei.
232pGeef met behulp van de bronnen twee manieren waarop Singapore zich
aanpaste aan het ruimtegebrek.
Gebieden in Indonesië en Maleisië die dichtbij Singapore liggen, profiteren mee
van het economische succes van Singapore.
242pLeg uit hoe deze gebieden mee profiteren.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
opgave 7Opgave 7 − Zwakke schakel: Flaauwe Werk en Kwade Hoek
Leefomgeving
Opgave 7 − Zwakke schakel: Flaauwe Werk en Kwade Hoek
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Gebruik bron 1 en atlaskaart 42 (52e druk: 38).
Vóór de afsluiting van het Haringvliet was Kwade Hoek een plek waar veel
schepen in de problemen kwamen als gevolg van verraderlijke stromingen. Nu is
dat niet langer het geval.
252pBeredeneer waardoor er in het verleden zulke verraderlijke stromingen
ontstonden.
In 1971 werd het Haringvliet afgesloten met een dam.
262pLeg uit hoe de afsluiting van het Haringvliet heeft bijgedragen aan de groei van
Kwade Hoek.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Gebruik bron 2.
272pGeef twee redenen waarom bij Flaauwe Werk niet is gekozen voor een
kustbeleid van dynamisch handhaven.
Gebruik bron 2.
281pGeef naast de aanleg van een harde kust nog een maatregel die men bij
Flaauwe Werk heeft genomen om kustafslag tegen te gaan.
Bij Kwade Hoek werd in 2008 de primaire waterkering doorgestoken, zodat het
zeewater het gebied af en toe kan binnendringen.
292pBeredeneer hoe dit de natuurwaarden in het gebied beïnvloedt.
opgave 8Opgave 8 − Gentrification in Amsterdam
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen
en atlaskaartblad 26 (52e druk: 24).
Volgens de gemeentelijke nota over gentrification in het stadsdeel Oud-West
hebben de negentiende-eeuwse wijken in Amsterdam sinds ongeveer 1990
allemaal in meer of mindere mate met gentrification te maken. Delen van het
stadsdeel Oud-West waren, net als andere negentiende-eeuwse wijken van
Amsterdam, verpauperd en toe aan vernieuwing. De herwaardering van de
negentiende-eeuwse woningvoorraad die heeft plaatsgevonden, heeft Oud-West
behoed voor grootschalige sloop en nieuwbouw.
302pGeef twee kenmerken van de negentiende-eeuwse wijken waardoor er in deze
wijken gentrification kan optreden.
Gebruik bron 2.
In deze bron zijn de overheersende kenmerken van de oorspronkelijke bewoners
vervangen door de letter A en de kenmerken van de nieuwe bewoners door de
letter B.
312pGeef twee sociaaleconomische kenmerken van de oorspronkelijke bewoners die
in de bron bij de letter A horen.
Gebruik bron 2.
322pGeef twee voorbeelden van groepen wijkbewoners die in de bron bij de letter B
horen.
In steden in de Verenigde Staten is in de chique fase van gentrification vaak
sprake van een volledige verdringing van de oorspronkelijke bewoners. In
Nederlandse steden komt dit veel minder voor.
332pBeredeneer waarom dit in Nederlandse steden veel minder voorkomt.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
