opgave 1Opgave 1 − Steden in de Britse en Amerikaanse
Aanwijzingen voor de kandidaat
Je kunt dit examen maken met de 53e druk of met de 52e druk van de atlas. Schrijf op de eerste regel van je antwoordblad welke druk je gebruikt, de 53e of de 52e. Elke opgave bestaat uit enkele vragen. Bij elke vraag kun je, indien gewenst, de atlas gebruiken. De kaartnummers in de vragen verwijzen naar de 53e druk, of, als ze tussen haakjes staan, naar de 52e druk van de atlas.
Wereld
Opgave 1 − Steden in de Britse en Amerikaanse
popmuziekindustrie
Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
Gebruik bron 3.
11pLeid uit de bron af wat de belangrijkste ‘spoke’ is in de productie van albums
voor de Amerikaanse markt.
Er is een grote overeenkomst tussen de inhoud van bron 2 en bron 3.
22pGeef twee oorzaken van de grote overeenkomst tussen beide bronnen.
Er zijn ook verschillen tussen bron 2 en bron 3. Eén van deze verschillen is
ontstaan doordat de Britse en de Amerikaanse popmuziek in het verleden
sterker op hun thuismarkt waren gericht.
32pHoe kun je dit nog herkennen in de bronnen 2 en 3?
Ga in op de Britse en op de Amerikaanse marktsituatie.
De drie steden die in de Britse en Amerikaanse popmuziekindustrie de grootste
rol spelen, zijn wereldsteden.
41pWaarom spelen juist wereldsteden in deze industrietak zo’n belangrijke rol?
Gebruik de bronnen 2 en 3.
Er zijn de komende jaren twee ontwikkelingen denkbaar in het aantal steden dat
een rol speelt in de Britse en Amerikaanse popmuziekindustrie.
54pGeef een redenering voor
− een afname van het aantal steden;
− een toename van aantal steden.
opgave 2Opgave 2 − Diversiteit in het Caribische gebied
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Gebruik bron 1.
61pWat is de oorzaak van het spreidingspatroon van Afrikaanse religies in Amerika?
Gebruik bron 2.
In het koloniale verleden van het Caribische gebied is de basis gelegd voor de
huidige economische structuur van de regio.
72pWelke positie nemen de landen A, B en C in het wereldsysteem in?
Maak met behulp van gegevens uit de bron duidelijk dat deze economische
positie voorlopig niet zal veranderen.
Gebruik bron 2.
De welvaart in het Caribische gebied is niet gelijk verdeeld. In de bron staan de
gegevens van de landen A, B, C en Nederland.
82pSchrijf de letters A, B en C van de landen uit bron 2 onder elkaar op je
antwoordblad.
Zet achter elke letter de naam van het betreffende land.
Kies uit:
− Cuba;
− Dominicaanse Republiek;
− Haïti.
In de 20e eeuw heeft er een wisseling van hegemoniale staten plaatsgevonden
die het Caribische gebied nieuwe mogelijkheden heeft gegeven.
92pLeg dit uit.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
opgave 3Opgave 3 − Okavango
Aarde
Opgave 3 − Okavango
Bestudeer de bronnen 1 tot en met 4 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
De hoeveelheid water die jaarlijks het Okavangomoeras instroomt is één van de
factoren die het waterpeil in deze delta beïnvloedt.
102pGeef nog twee andere natuurlijke factoren die de hoeveelheid water in het
Okavangomoeras beïnvloeden.
In het stroomgebied van de Okavango valt de meeste neerslag in de maanden
oktober tot en met april.
112pLeg uit waardoor de meeste neerslag in het stroomgebied van de Okavango juist
in die maanden valt.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik de bronnen 1 en 3.
De grafieken in bron 3 zijn - in willekeurige volgorde - van de plaatsen
Menongue, Rundu en Maun.
122pNeem de drie plaatsnamen uit onderstaand schema over op je antwoordblad en
vul achter elke plaats het nummer van de juiste grafiek in.
Gebruik de bronnen 2, 3 en 4.
Op grond van grafiek 2 in bron 3 is er een bepaalde vegetatie te verwachten in
dit gebied. De foto van bron 4, die genomen is in hetzelfde gebied, laat echter
een andere vegetatie zien dan je zou verwachten op grond van het klimaat.
133pWelke vegetatie zou je verwachten bij grafiek 2?
Welke vegetatie zie je op de foto?
Geef de oorzaak van dit verschil.
opgave 4Opgave 4 − Waterschaarste in het Middellandse Zeegebied
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Zie kaart 143D (52e druk: 132D) en de kaartbladen 162-163 (52e druk: 146-147)
141pGeef de oorzaak voor het verschil in aandeel geïrrigeerd cultuurgebied tussen
Libië en Egypte.
Boeren in het Middellandse Zeegebied hebben van oudsher hun
landbouwmethoden aangepast aan de waterschaarste, bijvoorbeeld door het
toepassen van diverse irrigatietechnieken.
152pGeef twee andere aanpassingen aan de waterschaarste.
Uit de bronnen blijkt dat in de Libische woestijn grote voorraden (fossiel) zoet
water aanwezig zijn.
162pBeredeneer hoe deze zoetwatervoorraden moeten zijn ontstaan.
Stelling: Het Great Man-Made River Project is een goed voorbeeld van
duurzaam watergebruik.
171pGeef aan waarom deze stelling onjuist is.
Gebruik kaartblad 143 (52e druk:132)
181pMet welke twee landen zou Libië als gevolg van het
Great Man-Made River Project wel eens in conflict kunnen komen?
opgave 5Opgave 5 − Cassaveteelt in Thailand en Vietnam
Zuidoost-Azië
Opgave 5 − Cassaveteelt in Thailand en Vietnam
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Gebruik bron 1.
193pBeredeneer in drie stappen hoe de teelt van cassave snel tot landdegradatie kan
leiden.
Gebruik bron 2 en de atlas.
In de productiegebieden van cassave vindt bodemerosie plaats.
203pWelke twee factoren bepalen de mate van bodemerosie?
In welk gebied, A, B of C, is het risico van bodemerosie het grootst?
De Thaise regering stimuleert de cassavesector op vier verschillende manieren.
strategie 1 Vergroten van de productie: hogere opbrengsten per hectare door introductie van betere landbouwtechnieken strategie 2 Stimuleren van waardetoevoegende industrie strategie 3 Vinden van nieuwe afzetmarkten strategie 4 Financieren van Research en Development (kweken van betere gewassen, andere toepassingen)
212pWelke twee van deze strategieën zijn het beste om Thailand minder kwetsbaar
te maken voor de gevolgen van ruilvoetverslechtering?
Geef hiervoor de reden die op beide strategieën van toepassing is.
222pBeredeneer hoe het stimuleren van de cassavesector door Thailand op korte
termijn een bedreiging vormt voor de cassavesector in Vietnam en op lange
termijn kansen kan bieden aan Vietnam.
opgave 6Opgave 6 − Natuurlijke hulpbronnen en ontwikkeling
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
De Human Development Index (HDI) is een instrument waarmee de mate van
ontwikkeling van landen met elkaar kan worden vergeleken. Behalve met het
bnp of bbp per hoofd van de bevolking houdt de HDI ook rekening met andere
factoren, zoals toegang tot schoon drinkwater, gezondheidszorg en onderwijs.
231pGeef een reden waarom in de HDI ook de toegang tot schoon drinkwater is
opgenomen.
Gebruik bron 1.
Op basis van deze bron zou je kunnen verwachten dat de economie van
Myanmar meer kan profiteren van de sterke economische groei van India en
China dan de Filipijnen.
242pGeef voor deze verwachting een passende redenering.
Gebruik de bronnen 1 en 2.
Stelling: “De aanwezigheid van veel natuurlijke hulpbronnen leidt tot een hoge
mate van ontwikkeling in een land.”
252pIs op basis van de bronnen deze stelling aannemelijk voor de landen in
Zuidoost-Azië?
Beargumenteer je keuze en baseer je daarbij op verschillende landen.
Er bestaat een duidelijke relatie tussen het economische beleid, de
economische positie van een land in de wereld en de score op de HDI voor
levensomstandigheden van een land.
263pFormuleer voor Thailand de juiste relatie, waarbij je in je antwoord ingaat op
− het gevoerde economische beleid;
− de economische positie van Thailand in de wereld;
− de score van Thailand op de HDI.
opgave 7Opgave 7 − Ruimte voor het water in Zuidwest-Nederland
Leefomgeving
Opgave 7 − Ruimte voor het water in Zuidwest-Nederland
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
De Noordwaard, centraal gelegen op de kaart van bron 1, is een gebied dat aan
de Nieuwe-Merwede ligt. In de Noordwaard moet ruimte voor het water gemaakt
worden. Dat kan onder andere door de Noordwaard helemaal vrij te geven voor
het water, of via het alternatief ‘Kleine Compartimenten’ (bron 2). Dit laatste
alternatief had bij de inspraakprocedure het meeste draagvlak onder de
plaatselijke bevolking.
Gebruik bron 2.
272pGeef zowel een argument vóór als een argument tégen het alternatief ‘Kleine
Compartimenten’ in vergelijking met volledige ontpoldering.
Gebruik de bronnen 1 en 2 en atlaskaart 53E (52e druk: 47E).
Door de ontpoldering van de Noordwaard kan bij hoogwater in de Bergsche
Maas ten oosten van Drimmelen het water uit die rivier niet goed afgevoerd
worden.
282pBeredeneer hoe deze stagnatie van de waterafvoer als gevolg van de
ontpoldering van de Noordwaard plaatsvindt.
Zie atlaskaart 42-43 (52e druk: 38-39).
Het Volkerak staat gepland als bergingsgebied van water.
292pBij welke combinatie van twee natuurlijke omstandigheden zal het Volkerak
ingezet moeten worden voor de berging van water?
Het Volkerak en de Biesbos zijn aangewezen als waterbergingsgebieden. Of
deze gebieden geschikt zijn als bergingsgebied is onder meer afhankelijk van
het schaalniveau waarop je kijkt.
302pBeredeneer de geschiktheid van deze gebieden als bergingsgebied
− op regionale schaal;
− op fluviale schaal (de schaal van het stroomgebied).
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
opgave 8Opgave 8 − Veemarktkwartier Tilburg
Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
Gebruik de bronnen 2 en 3.
Uit de bronnen blijkt dat het Veemarktkwartier in Tilburg probeert een bepaald
type bedrijven aan te trekken.
312pGeef een kenmerk van het Veemarktkwartier waardoor het een aantrekkelijke
vestigingsplaats is voor dit type bedrijven.
Welke ontwikkeling op nationale schaal zorgt ervoordat er steeds meer van dit
type bedrijven ontstaan?
In tegenstelling tot de traditionele industrie (in het geval van Tilburg ging het
onder andere om textiel en de daarmee samenhangende chemische industrie)
kan de nieuwe creatieve bedrijvigheid zich goed in (binnen)steden of wijken met
een duidelijke woonfunctie vestigen.
322pGeef twee argumenten waarom het ruimtegebruik van de creatieve industrie en
de woonfunctie beter samengaan dan het ruimtegebruik van de traditionele
industrie en de woonfunctie.
De nieuwe werkgelegenheid in het Veemarktkwartier hoeft niet te leiden tot
congestie.
332pGeef daarvoor twee argumenten.
Uit bron 3 blijkt dat er in de herontwikkeling van het Veemarktkwartier
samenwerking tussen de gemeente Tilburg en een projectontwikkelaar
plaatsvindt.
343pHoe wordt deze vorm van samenwerking genoemd?
Geef twee redenen waarom het financiële risico voor beide partijen gering is.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
