opgave 1Opgave 1 − Los Angeles en New York
Aanwijzingen voor de kandidaat
Bij een aantal vragen in dit examen is een cursieve regel achter de eigenlijke vraagzin opgenomen. In deze cursieve regel staat precies vermeld welke antwoordelementen in het antwoord aanwezig moeten zijn om de maximale score te behalen. LET OP: De cursieve regel achter de vraagzin kan − afhankelijk van de feitelijke vraag − bijvoorbeeld vermelden: − dat een verklaring een situatiebeschrijving en een algemene regel (= verklarend principe) moet bevatten. − dat een uitleg bij een ‘Leg uit waarom vraag’ een oorzaak en een gevolg moet bevatten. − dat een redenering bij een ‘Redeneervraag’ een vergelijking en een gevolg/conclusie moet bevatten. − enzovoorts Je kunt dit examen maken met de 53e druk of met de 52e druk van de atlas. Schrijf op de eerste regel van je antwoordblad welke druk je gebruikt, de 53e of de 52e. Elke opgave bestaat uit enkele vragen. Bij elke vraag kun je, indien gewenst, de atlas gebruiken. De kaartnummers in de vragen verwijzen naar de 53e druk, of, als ze tussen haakjes staan, naar de 52e druk van de atlas.
Wereld
Opgave 1 − Los Angeles en New York
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
De havens van Los Angeles en New York zijn belangrijke knooppunten in de
internationale goederenstromen.
Stelling: Van deze twee havens heeft New York het gunstigste achterland om
omvangrijke goederenstromen aan te trekken.
12pGeef de kaartnummers van twee thematische kaarten uit de atlas waarmee je
deze stelling kunt ondersteunen.
De containeroverslag groeit in Los Angeles sneller dan in New York.
22pLeg dit uit door in te gaan op recente ontwikkelingen in de mondiale
handelsstromen.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Los Angeles en New York zijn wereldsteden en hebben dus functies op
mondiale schaal.
32pGeef twee functies op mondiale schaal die New York wél heeft maar
Los Angeles niet.
Gebruik bron 1.
Los Angeles en New York zijn ook knooppunten in de internationale migratie.
Wel zijn er enkele opmerkelijke verschillen wat betreft de samenstelling van de
bevolking van deze twee steden.
41pGeef de ruimtelijke oorzaak voor het verschil in percentage Latino’s tussen deze
twee steden.
Gebruik bron 1.
De bron laat een verschil zien tussen het aandeel ‘African Americans’ in
Los Angeles en in New York.
52pBeschrijf met behulp van kaart 175D en E (52e druk: 160G en H) hoe dit verschil
mede is ontstaan.
opgave 2Opgave 2 − Senegal worstelt met globalisering
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik bron 1.
In de koloniale periode ging Senegal deel uitmaken van de wereldeconomie.
62pBeredeneer aan de hand van de bron dat Senegal tijdens de koloniale periode
betrokken is geraakt bij de mondiale economie.
De verspreiding van de westerse voedingsgewoonten over Senegal vond plaats
vanuit de hoofdstad Dakar.
71pHoe heet het verschijnsel dat nieuwe cultuurelementen zich verspreiden vanuit
het centrum naar de periferie?
Gebruik bron 1.
De toenemende betrokkenheid bij de mondiale economie veroorzaakt
backwash-effecten.
82pNoem twee van deze backwash-effecten die af te leiden zijn uit de bron.
Gebruik bron 1.
Stelling: De ontwikkeling die naar aanleiding van de voedselcrisis in de bron
wordt geschetst, zou kunnen leiden tot afname van de regionale ongelijkheid in
Senegal.
92pGeef hierbij een passende redenering.
opgave 3Opgave 3 − Luchtstromen
Aarde
Opgave 3 − Luchtstromen
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Gebruik bron 1.
De klimaatgrafiek van Arusha vertoont twee pieken in de neerslagverdeling.
101pGeef de oorzaak van het ontstaan van deze twee pieken.
Gebruik bron 2.
112pGeef twee oorzaken voor de droge periode in Yangon.
In een bepaalde periode van het jaar is er een luchtstroming van Australië naar
het vasteland van Zuidoost-Azië. Deze luchtstroming verandert onderweg van
richting.
123pWat is de oorspronkelijke windrichting bij Australië?
Wat is de windrichting bij het vasteland van Zuidoost-Azië?
Waardoor wordt de verandering van windrichting veroorzaakt?
Gedurende het jaar verschuiven de maxima en minima en de bijbehorende
windsystemen op het noordelijk halfrond veel meer dan op het zuidelijk halfrond.
132pGeef de verklaring voor dit verschil tussen het noordelijk en het zuidelijk
halfrond.
Je verklaring moet een situatiebeschrijving en een algemene regel bevatten.
opgave 4Opgave 4 − Plaatbewegingen, vulkanisme en aardbevingen in
het Middellandse Zeegebied
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Gebruik de bronnen 1 en 2.
Het Middellandse Zeegebied is een tektonisch actieve regio. Er zijn in dit gebied
verschillende vulkanen en eilandenbogen. In bron 1 zien we de ligging van de
eilandenbogen bij de Helleense subductiezone.
142pLeg uit waarom de buitenboog geen vulkanisme kent.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Gebruik bron 2.
In het westelijke Middellandse Zeegebied tref je nauwelijks vulkanen aan.
152pLeg uit waarom er in landen als Spanje, Marokko en Algerije nauwelijks of geen
sprake is van vulkanisme.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Afhankelijk van het type plaatbeweging ontstaan er verschillende eruptietypes.
Het eruptietype weerspiegelt zich in de vorm van de vulkaan.
162pSchrijf de cijfers 1 en 4 uit onderstaand schema op je antwoordblad.
Zet achter elk van beide cijfers het bijbehorende begrip.
171pWelke vulkaanvorm (zie bovenstaand schema) zul je in het oostelijke
Middellandse Zeegebied het meeste aantreffen, gelet op de tektonische
processen in dit gebied?
Er bestaat een verband tussen het type plaatbeweging (zie bovenstaand
schema) en de zwaarte van een aardbeving als gevolg van deze beweging.
181pBeschrijf dit verband.
opgave 5Opgave 5 − SiJoRi, een succesvolle groeidriehoek
Zuidoost-Azië
Opgave 5 − SiJoRi, een succesvolle groeidriehoek
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Singapore profiteert flink van de samenwerking in de SiJoRi-groeidriehoek.
192pGeef twee comparatieve voordelen die de Indonesische Riau-eilanden en de
Maleisische deelstaat Johor bieden aan bedrijven uit Singapore.
De economische relaties tussen Singapore en Johor zijn al lang sterker dan die
tussen Singapore en de Riau-eilanden. De nabije ligging is één van de twee
oorzaken daarvan.
201pGeef de andere oorzaak.
Gebruik bron 2.
In deze groeidriehoek lopen verreweg de meeste economische relaties via twee
corridors, terwijl de derde corridor economisch gezien van veel minder betekenis
is.
212pWelke corridor, 1, 2 of 3, is economisch gezien het minst belangrijk?
Geef hiervoor de oorzaak.
De SiJoRi-groeidriehoek is economisch gezien een groot succes. Maar op lokale
schaal komen er ook nadelige gevolgen van deze economische activiteiten (zie
bron 1) aan het licht.
222pGeef twee voorbeelden van deze nadelige gevolgen op lokale schaal.
opgave 6Opgave 6 − De Mekong
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
In de benedenloop van de Mekong worden de hoogste waterstanden gemeten in
de periode juli – november.
232pWelke twee oorzaken zorgen ervoor dat juist dan de hoogste waterstanden
worden gemeten?
Gebruik bron 2.
Bij deze hoge waterstanden in de periode juli – november stroomt in de
benedenloop van de Mekong niet al het water rechtstreeks naar zee maar
stroomt een deel over naar het Tonle Sap-meer.
242pLeg uit waardoor bij hoge waterstanden dit verschijnsel ontstaat.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Gebruik bron 2.
In het stroomgebied van de Mekong zijn veel stuwdammen gepland, onder
andere ten behoeve van de productie van elektriciteit.
252pGeef twee nadelige gevolgen die de aanleg van deze stuwdammen heeft op de
landbouw in de Mekongdelta.
Gebruik bron 2.
In Laos zijn in de zijrivieren van de Mekong veel stuwdammen gepland.
Stelling: De elektriciteit die deze stuwdammen opwekken, is maar voor een klein
deel bestemd voor Laos zelf. Zie daarvoor ook de gegevens van Laos in de
kolom ENERGIE in de Grote Bos statistiek.
262pNoteer twee andere gegevens uit de Grote Bos statistiek die je kunt gebruiken
om deze stelling te ondersteunen.
opgave 7Opgave 7 − Houten
Leefomgeving
Opgave 7 − Houten
Bestudeer de bronnen 1 tot en met 5 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
Gebruik bron 2.
Houten was eerst een groeikern en groeit nu weer omdat in de gemeente
Houten een Vinex-locatie is aangewezen. In Houten is de Vinex-locatie verdeeld
in twee wijken.
272pWelke twee van de bevolkingsgrafieken, 1, 2, 3 en 4, horen bij de twee wijken in
de Vinex-locatie van Houten?
Geef een argument voor je keuze.
282pGeef twee argumenten voor de keuze voor Houten als Vinex-locatie.
Gebruik de bronnen 3 en 4.
Niet alle inwoners van Houten zijn blij met het aanwijzen van Houten als
Vinex-locatie.
292pGeef twee ruimtelijke argumenten die de huidige inwoners van Houten kunnen
gebruiken tegen verdere uitbreiding van hun woonplaats.
Gebruik bron 5.
Uit de bron zou je kunnen afleiden dat het Vinex-beleid in Houten is mislukt.
302pToon dit aan met behulp van de bron.
Betrek in je antwoord de doelstelling van het Vinex-beleid.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
opgave 8Opgave 8 − De Hondsbosse Zeewering
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Op de locatie van de Hondsbosse Zeewering ontbreekt over enkele kilometers
de duinenrij. Voor de aanleg van de dijk overstroomden via dit gat in de duinenrij
regelmatig grote delen van Noord-Holland.
312pWelke twee aanwijzingen geeft de atlaskaart Eigen omgeving - Landschappen
voor deze overstromingen?
Binnen het huidige kustbeleid probeert men zoveel mogelijk met zachte kusten
te werken. Dit doet men onder andere omdat de aanleg van zachte kusten
goedkoper is dan de aanleg van harde kusten.
322pGeef twee andere voordelen van zachte kusten ten opzichte van harde kusten.
Gebruik bron 1.
Volgens de bron wordt het transport van zand langs de kust bemoeilijkt doordat
de Hondsbosse Zeewering 150 meter in zee steekt.
332pGeef de twee krachten die verantwoordelijk zijn voor het transport van zand
langs de kust.
Bij golfoverslag komt het water van hoge golven gedeeltelijk over de dijk heen.
Stelling: Uit het oogpunt van natuurbeheer is het wenselijk dat golfoverslag bij
de Hondsbosse Zeewering mogelijk wordt.
342pLeg deze stelling uit.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
