bronnen

Eindexamen aardrijkskunde vwo 1999, tijdvak 2

opgave 1Bevolkingsgeografie

De ontwikkeling van het voorzieningenniveau en de inwoneraantallen in Nederland gaan hand in hand. Het komt voor dat beide verschijnselen zich negatief ontwikkelen.
■ Geef een voorbeeld van een gebied waar zo’n ontwikkeling zich voordoet en leg uit hoe het bedoelde verband werkt. tekst 1 Indirect of direct beleid „Bevolkingsontwikkelingen zijn ten nauwste verweven met langlopende maatschappelijke veranderingen, zoals bijvoorbeeld de sociaal-economische…

■ Geef een voorbeeld van een gebied waar zo’n ontwikkeling zich voordoet en leg uit hoe het bedoelde verband werkt. tekst 1 Indirect of direct beleid „Bevolkingsontwikkelingen zijn ten nauwste verweven met langlopende maatschappelijke veranderingen, zoals bijvoorbeeld de sociaal-economische ontwikkeling en de individualisering van onze samenleving. De mogelijkheden om rechtstreeks in te grijpen in demografische processen of deze te beïnvloeden moet dan ook niet worden overschat, tenzij zeer rigoureuze technische maatregelen zouden worden genomen die de huidige politiek- maatschappelijke en ethische grenzen zeker zouden overschrijden.” bron:Nimwegen,drs.N.van en G.Beets,Bevolkingsvraagstukken en beleid,in:Demos, augustus 1997 De individualisering,waarvan in tekst 1 sprake is,had in de periode 1947 tot 1975 een ander accent dan in de periode 1975 tot heden.

■ Leg uit op welke wijze individualisering van onze samenleving in de periode 1947 tot 1975 invloed heeft gehad op de ontwikkeling van de omvang van de bevolking.
■ Leg uit op welke wijze individualisering van onze samenleving in de periode 1975 tot heden invloed heeft gehad op de ontwikkeling van de omvang van de bevolking.
tabel 1 De spreiding van allochtone bevolkingsgroepen en de bevolking naar provincie, in procenten, 1992 totale bevolking A B Indië/Indonesië Groningen 3.7 2.2 2.7 Friesland 4.0 1.3 2.1 Drenthe 2.9 0.8 1.8 Overijssel 6.8 1.8 5.3 Flevoland 1.5 2.7 1.4 Gelderland 12.1 4.1 10.2 Utrecht 6.9 5.8 6.2…

tabel 1 De spreiding van allochtone bevolkingsgroepen en de bevolking naar provincie, in procenten, 1992 totale bevolking A B Indië/Indonesië Groningen 3.7 2.2 2.7 Friesland 4.0 1.3 2.1 Drenthe 2.9 0.8 1.8 Overijssel 6.8 1.8 5.3 Flevoland 1.5 2.7 1.4 Gelderland 12.1 4.1 10.2 Utrecht 6.9 5.8 6.2 Noord-Holland 16.0 31.8 19.3 Zuid-Holland 21.6 41.2 22.4 Zeeland 2.4 0.8 2.4 Noord-Brabant 14.7 6.1 13.0 Limburg 7.4 1.3 12.6 bron:CBS,Maandstatistiek voor de bevolking,1993/6 Met de letters A,B en C zijn in tabel 1 drie allochtone bevolkingsgroepen in ons land aangeduid.

■ Schrijf de letters A,B en C van tabel 1 op je antwoordblad en zet er de naam van de juiste bevolkingsgroep achter. Kies uit: • EU-landen • Suriname • Turkije
■ Welke van de vier allochtone bevolkingsgroepen (waarvan de spreiding in tabel 1 is weergegeven) is in Nederland in omvang het grootst?

opgave 2Het Nederlandse landschap – natuurlijke en menselijke

factoren (toegepast op het veenlandschap en het zeekleilandschap) kaart 1 Een gedeelte van Noordwest-Overijssel water veenmosveen dekzand zeggeveen keileem met dun dekzanddek broekbosveen bron:Gonggrijp,G.,V.Laugenhoff,enW.Schroevers,Ontdek NW Overijssel,uitg. y IVN/VARA,1981 Uit kaart 1 blijkt dat…

factoren (toegepast op het veenlandschap en het zeekleilandschap) kaart 1 Een gedeelte van Noordwest-Overijssel water veenmosveen dekzand zeggeveen keileem met dun dekzanddek broekbosveen bron:Gonggrijp,G.,V.Laugenhoff,enW.Schroevers,Ontdek NW Overijssel,uitg. y IVN/VARA,1981 Uit kaart 1 blijkt dat er zand voorkomt temidden van het veen van Noordwest-Overijssel.

■ In welk deel van het Kwartair en op welke wijze is dit zand daar afgezet? Kies bij de indeling van het Kwartair uit: • Pre-Saalien • Saalien • Eemien • Weichselien • Holoceen De plassen die zijn afgebeeld op kaart 1 zijn niet alleen door de turfwinning gevormd.
■ Beschrijf op welke wijze de natuur deze plassen heeft helpen vergroten.
Op kaart 1 overheerst het laagveenlandschap.Toch komen er ook nog twee andere landschappen in dit gebied voor.
■ Noem de twee andere landschappen die op kaart 1 zijn afgebeeld. Kies uit de volgende landschappen: • hoogveenlandschap • duinlandschap • zandlandschap • zeekleilandschap • rivierkleilandschap kaart 2 Een deel van Zuid-Holland bron:TopografischeAtlas,1:25.000,Zuid-Holland De twee vormen van…

■ Noem de twee andere landschappen die op kaart 1 zijn afgebeeld. Kies uit de volgende landschappen: • hoogveenlandschap • duinlandschap • zandlandschap • zeekleilandschap • rivierkleilandschap kaart 2 Een deel van Zuid-Holland bron:TopografischeAtlas,1:25.000,Zuid-Holland De twee vormen van agrarisch grondgebruik die voorkomen op kaart 2 zijn zeer kenmerkend voor laagveengebieden in West-Nederland. De ene vorm is vooral fysisch-geografisch bepaald en de andere vooral sociaal-geografisch.

■ Noem de twee vormen van agrarisch grondgebruik die voorkomen op kaart 2 en leg van elke vorm apart uit waarom die daar voorkomt.
foto 1 Gebied van het Markiezaatsmeer vóór de afsluiting door de Oesterdam in 1983 bron:Natuur in Noord-Brabant;twee eeuwen plant en dier,Uitg.Stichting Het Noord- Brabants Landschap,Haaren,1996 foto 2 Gebied van het Markiezaatsmeer ná de afsluiting door de Oesterdam in 1983 bron:Natuur in…

foto 1 Gebied van het Markiezaatsmeer vóór de afsluiting door de Oesterdam in 1983 bron:Natuur in Noord-Brabant;twee eeuwen plant en dier,Uitg.Stichting Het Noord- Brabants Landschap,Haaren,1996 foto 2 Gebied van het Markiezaatsmeer ná de afsluiting door de Oesterdam in 1983 bron:Natuur in Noord-Brabant;twee eeuwen plant en dier,Uitg.Stichting Het Noord- Brabants Landschap,Haaren,1996

kaart 3 Oesterdam en Markiezaatsmeer vrij naar:De Grote Bosatlas,51 e druk,1997 Door de aanleg van de Oesterdam (1983) werden de Noord-Brabantse slikken en schorren afgesloten van de open Oosterschelde (zie kaart 3).De foto’s 1 en 2 tonen een deel van dit gebied (het huidige Markiezaatsmeer) vóór…

kaart 3 Oesterdam en Markiezaatsmeer vrij naar:De Grote Bosatlas,51 e druk,1997 Door de aanleg van de Oesterdam (1983) werden de Noord-Brabantse slikken en schorren afgesloten van de open Oosterschelde (zie kaart 3).De foto’s 1 en 2 tonen een deel van dit gebied (het huidige Markiezaatsmeer) vóór en nà de afsluiting van dit gebied door de Oesterdam in 1983.

■ Noem twee veranderingen die het ecosysteem van het Markiezaat heeft ondergaan waardoor de vegetatie veranderd is. Voor en na de afsluiting van het Markiezaat komt in het gebied van foto 1 en 2 hetzelfde bodemtype voor.
■ Welk bodemtype komt in dit gebied voor en waarom veranderde het type niet door de afsluiting? In de delen van het landschap,op foto 1 aangegeven met de letters A,B en C,komen verschillende sedimenten voor.
■ Schrijf ’overwegend zand’ en ’overwegend klei’ onder elkaar op je antwoordblad en zet er de letter achter van het gebied waarop de term het beste van toepassing is en geef de verklaring bij de bedoelde keuzen.
kaart 4 Geologische afzettingen bron:De Pater,B.C.,G.A.Hoekveld,J.A.van Ginkel,Nederland in Delen,deel 2,Houten, 1989 doorsnede 1 bron:De Pater,B.C.,G.A.Hoekveld,J.A.van Ginkel,Nederland in Delen,deel 2,Houten, 1989
Aan de dwarsdoorsnede (doorsnede 1 en kaart 4) valt een argument te ontlenen waarom men destijds het Haarlemmermeer wel en de Westeinderplas niet heeft ingepolderd.
■ Welk probleem zal zich bij inpoldering van de Westeinderplas voordoen? Geef ook aan waarom dit probleem zich bij de Haarlemmermeerpolder minder voordoet. In de doorsnede 1 ontbreekt langs de lijn A-B aan de oppervlakte een afzetting die elders in Laag-Nederland wel aan de oppervlakte voorkomt.
■ Noem de bedoelde afzetting die volgens de doorsnede niet aan de oppervlakte voorkomt langs de lijn A-B en geef daarvoor de verklaring. De Oude Rijn fungeerde vroeger als getijdenrivier.
■ Uit welke gegevens van de kaart kun je dit afleiden?

opgave 3Milieugeografie van Nederland (toegepast op Nederland en

de internationale milieuproblemen en de Nederlander en de milieugebruiksruimte) Door het versterkte broeikaseffect zal de zeespiegel gaan stijgen.
■ Welk (natuurkundig) proces ten gevolge van het versterkte broeikaseffect,levert de grootste bijdrage aan de zeespiegelstijging? Er is een redenering denkbaar dat door veranderingen in de kringloop van het water de ijskappen in de poolgebieden dikker worden door het versterkte broeikaseffect.
■ Geef deze redenering. Een van de mogelijke oplossingen om Nederland te beschermen tegen de zeespiegelstijging,ten gevolge van klimaatverandering,is verhoging van dijken.Met deze verhoging lijken alle problemen opgelost,maar dat is allerminst het geval.Ook al zijn de dijken hoog genoeg,dan nog zal…

■ Geef deze redenering. Een van de mogelijke oplossingen om Nederland te beschermen tegen de zeespiegelstijging,ten gevolge van klimaatverandering,is verhoging van dijken.Met deze verhoging lijken alle problemen opgelost,maar dat is allerminst het geval.Ook al zijn de dijken hoog genoeg,dan nog zal één bepaald probleem blijven bestaan en mogelijk zelfs nog erger worden.

■ Welk probleem wordt bedoeld en waardoor zou dit probleem zelfs nog wel eens erger kunnen worden? tabel 2 Verontreiniging van Rijn en Maas met enkele zware metalen (kwik, cadmium, koper, lood en zink) in 1985 en 1995, × 1000 kg industrie landbouw verkeer 1985 1995 1985 1995 Rijn 160,6 52,2 126,3…

■ Welk probleem wordt bedoeld en waardoor zou dit probleem zelfs nog wel eens erger kunnen worden? tabel 2 Verontreiniging van Rijn en Maas met enkele zware metalen (kwik, cadmium, koper, lood en zink) in 1985 en 1995, × 1000 kg industrie landbouw verkeer 1985 1995 1985 1995 Rijn 160,6 52,2 126,3 93,5 Maas 58,8 21,2 111,2 79,4 bron:RIVM,Nationale Milieuverkenning,1993-2015 Het aandeel van ’aanvoer uit het buitenland’ (zie tabel 2) is voor beide rivieren groot.

■ Waarom is dit materiaal niet reeds in Zwitserland,Duitsland,Frankrijk en België gesedimenteerd? De reductie van waterverontreiniging afkomstig uit de landbouw en verkeer is moeilijker door de overheid te beïnvloeden dan bij de industrie.Ook al zou er met onmiddellijke ingang strenge wetgeving…

■ Waarom is dit materiaal niet reeds in Zwitserland,Duitsland,Frankrijk en België gesedimenteerd? De reductie van waterverontreiniging afkomstig uit de landbouw en verkeer is moeilijker door de overheid te beïnvloeden dan bij de industrie.Ook al zou er met onmiddellijke ingang strenge wetgeving worden ingevoerd.

■ Verklaar waarom deze reductie toch langzamer gaat dan bij de industrie.
tekst 2 Verwoestijning „Sinds 1984 vertoont de rundvleesproductie in de EU een stijgende lijn. (…) De productie van de EU ligt zo’n 10 procent boven het niveau van zelfvoorziening. (…) Naar West-Afrika gaat 3 à 4 procent van de totale vleesexport. Relatief misschien niet veel, maar genoeg om de…

tekst 2 Verwoestijning „Sinds 1984 vertoont de rundvleesproductie in de EU een stijgende lijn. (…) De productie van de EU ligt zo’n 10 procent boven het niveau van zelfvoorziening. (…) Naar West-Afrika gaat 3 à 4 procent van de totale vleesexport. Relatief misschien niet veel, maar genoeg om de vleesmarkt in West-Afrika grondig te ontwrichten. (…) Het vlees dat de EU in West-Afrika dumpt is overwegend van lage kwaliteit. Ondanks deze lage kwaliteit, zijn de exportsubsidies enorm hoog. (…) Begin jaren tachtig exporteerden de Sahellanden nog ongeveer zevenhonderdduizend stuks vee per jaar voor de slacht naar de kustlanden. (…) Maar door de vleesdump uit Europa was het voor handelaren sinds eind jaren tachtig niet meer rendabel om naar de Sahellanden af te reizen.” bron:Grinsven,S.van,S.Jordens en M.Kiel,in:Geografie/Educatief,KNAG,jrg.4,derde kwartaal 1995

■ Leg met behulp van tekst 2 uit dat de EU-subsidies mede hebben bijgedragen aan de verwoestijning van de Afrikaanse Sahel. Het verbouwen van cassave in Thailand heeft geleid tot een verstoring van de waterhuishouding.
■ Welk menselijk handelen heeft deze verstoring opgeleverd en noem twee negatieve effecten voor het gebied die hieruit voortvloeien. De Nederlandse intensieve veehouderij en de Thaise tapiocateelt leiden tot milieuproblemen die in beide landen tegengesteld aan elkaar zijn.
■ Schrijf de namen Nederland en Thailand onder elkaar op je antwoordblad en zet er het bedoelde milieuprobleem achter. tekst 3 Spaarbekkens in de Biesbosch „Gedachten om tot verbetering van de drinkwatervoorziening te komen waren er al lang. (…) Uitvoerige studies leidden tot plannen voor de aanleg…

■ Schrijf de namen Nederland en Thailand onder elkaar op je antwoordblad en zet er het bedoelde milieuprobleem achter. tekst 3 Spaarbekkens in de Biesbosch „Gedachten om tot verbetering van de drinkwatervoorziening te komen waren er al lang. (…) Uitvoerige studies leidden tot plannen voor de aanleg van spaarbekkens in de Biesbosch. (…) Men dacht ook aan een derde zeer belangrijke functie: in de bekkens kan door natuurlijke reinigingsprocessen en doeltreffend waterbeheer de kwaliteit van het water duidelijk worden verbeterd. Aldus redenerend kwam men tot de opzet van de spaarbekkens.” bron:brochure „Spaarbekkens in de Biesbosch”,uitgegeven door N.V.Waterwinningbedrijf Brabantse Biesbosch,Werkendam Behalve dat er in de Biesbosch genoeg ruimte is voor spaarbekkens,is er nog een tweede reden om juist daar spaarbekkens aan te leggen.

■ Welke reden is dat? In de tekst wordt gesproken over een derde zeer belangrijke functie.Dat veronderstelt dat er nog twee functies zijn die beide te maken hebben met de reservecapaciteit.
■ Noem twee redenen waarom de Maas niet permanent voldoende drinkwater kan leveren.

opgave 4Internationalisering

tekst4_VK_aL_nM_o_n_zi_en_r_ez_de_a_ce_t_i_em_ee_c_ot_nN_o_mo_i_eo rse Braathens
AMSTELVEEN – De KLM neemt een belang van ongeveer 30 procent in Braathens
Safe, de grootste luchtvaartmaatschappij in Noorwegen en de nummer twee van
Scandinavië.
(…)
Braathens is een van de grote regionale maatschappijen in Europa. Met 5,4 miljoen
passagiers was het vorig jaar bijvoorbeeld groter dan het Belgische Sabena. In de luchtvaart is
echter niet zozeer het aantal passagiers alswel het aantal door passagiers gevlogen
kilometers de maatstaf. In dat opzicht is Braathens een stuk kleiner; de maatschappij vliegt
voornamelijk binnen Noorwegen en veel minder over lange afstanden. (…)
bron:Trouw, 19-8-97
262p
Leg uit waarom het belang dat de KLM neemt in Braathens Safe, hoewel het een relatief
kleine maatschappij is, de positie van de KLM op wereldschaal kan versterken.
tekst5_VD_au_ni_ot_ns_ze_e_ra_e_du_at_co_t_i_e-i_en_cd_o_nu_os_mt_ir_eie komt weer op adem
FRANKFURT – „Met 14.000 nieuwe banen in 1996 nam de werkgelegenheid in de
Duitse auto-industrie voor het eerst in vier jaar toe. Dat is vooral aan de export te
danken. Die steeg flink, ondanks de hoge uurlonen in Duitsland.”
Dat zei Bernd Gottschalk, voorzitter van het „Verband der Automobilindustrie”, het Duitse
equivalent van de RAI. Sinds het rampjaar 1992/93, toen de Duitse autoproductie met ruim
20 procent inklapte, is het aantal arbeidsplaatsen in deze industrietak steeds verminderd. Er
werken momenteel ongeveer 662.000 mensen in de Duitse auto-industrie en nog eens 1,4 miljoen
bij toeleveranciers.
In de periode januari tot en met juli nam de Duitse autoproductie met 5 procent toe en de export
met 8 procent. Voor het hele jaar verwacht Gottschalk een productietoename van 4 procent en een
stijging van de export met 6 procent. (…)
Belastingen
Ondanks de groeiende verkopen in het buitenland riep Gottschalk de regering op om snel een
aantal maatregelen te nemen die de concurrentiepositie van de Duitse merken moet verbeteren.
Gottschalk vindt dat de belastingen omlaag moeten. Vooral de hoge arbeidskosten zijn hem een
doorn in het oog.
(…)
Zo exporteert Mercedes auto’s van de VS naar Duitsland en bouwt BMW de trendy sportwagen Z3
eveneens in de VS. In 1996 werden 2,4 miljoen Duitse auto’s buiten Duitsland gemaakt, tegen
4,5 miljoen in Duitsland. (…)
bron:Trouw, 29-8-97
273p
Noem de twee werelddelen waar de groeiende export van Duitse auto’s op gericht is en
waarom juist op deze twee werelddelen.
De Duitse auto-industrie moet, evenals de overige Europese auto-industrie, zelf
maatregelen nemen om de concurrentiepositie te verbeteren.
Zo blijkt uit tekst 5 dat BMW en Mercedes auto’s produceren in de VS, terwijl Mercedes
zelfs auto’s exporteert van de VS naar Duitsland.
282p
Noem twee redenen voor de productie van deze auto’s in de VS.
tekst 6 Jan van den Bos, voorzitter Vereniging van Groothandelaren in
Bloemkwekerijproducten:

opgave 5„WIJ SPELEN NU AL REGISSEURSROL BIJ DISTRIBUTIE IN EUROPA”

Jan van den Bos zetelt in een klein kantoor boven de vrachtwagenterminal van de
Bloemenveiling Holland in Naaldwijk. Op zijn werkplek is het geratel van de
rolcontainers duidelijk hoorbaar. Een betere plek voor een gesprek over de
logistiek van bloemen en planten is nauwelijks denkbaar. De Vereniging van
Groothandelaren in Bloemkwekerijproducten (VGB) heeft een plan gemaakt voor
een Europees model voor de distributie van bloemen en planten en de daarmee
gepaard gaande logistiek. Jan van den Bos ziet daarin een belangrijke taak
weggelegd voor de Nederlandse Groothandel.
De Nederlandse Groothandelaren in Bloemkwekerijproducten spelen een prominente rol bij
de handel in bloemen en planten. Ze hebben 65% van de wereldbloemenhandel in handen.
Deze rol staat echter onder druk. In steeds meer landen, ook buiten Europa, worden bloemen
en planten gekweekt. Daartegenover staat dat de productiviteit in Nederland nauwelijks zal
groeien. (…)
De groothandelaren zelf hebben in toenemende mate last van allerlei infrastructurele
problemen, zoals wegblokkades, en wettelijke regelingen, zoals het rijtijdenbesluit en
snelheidsbeperkingen. Hierdoor kunnen kwetsbare producten als bloemen en planten
minder gauw op de plaats van bestemming zijn. Ook het consumentengedrag verandert.
Bulkproducten zijn minder gevraagd. De koper wil iets extra’s, een mooi boeket of een plant
met een mooie pot.(…)
In het rapport ’Rood Licht voor Groen’ beschrijft KPMG, bureau voor Economische
Argumentatie, in opdracht van het Agrarisch Groothandelsverbond, ondersteund door de
EVO en Nederland Distributieland, de genoemde ontwikkelingen. Zij vragen de overheid om
samen met het bedrijfsleven de knelpunten weg te nemen. (…)
bron: Schuitemaker, Ingeborg, in: Platform, september 1997
In tekst 6 wordt gesteld dat de omvang van de productie van bloemen en planten in
Nederland nauwelijks meer zal groeien.
292p
Noem twee redenen waarom de omvang van de productie van bloemen en planten in
Nederland nauwelijks meer zal toenemen.
Op basis van het rapport „Rood Licht voor Groen” wordt door enkele organisaties (zie
tekst 6) aan overheid en bedrijfsleven gevraagd de knelpunten weg te nemen.
De regisseursrol van de Vereniging van Groothandelaren in Bloemkwekerijproducten (zie
de kop van tekst 6) bestaat onder andere hieruit dat er gedacht wordt aan het opzetten
van een Europees netwerk van distributiecentra van bloemkwekerijproducten. Deze
zouden in de tuinbouwgebieden moeten liggen en allerlei faciliteiten moeten bieden. Het
rapport pleit voor een Europees netwerk van distributiecentra in andere
tuinbouwgebieden in Europa.
302p
Noem twee voordelen van het spreiden van distributiecentra naar andere
tuinbouwgebieden in Europa.
kaart 5 De dynamische wereld van Ahold
figuur bij de opgave
bron: Brochure Ahold, Profiel van de onderneming, maart 1998
Op kaart 5 zijn deelgebieden weergegeven waar Ahold (supermarktketens en verwante
activiteiten) zijn investeringen op richt.Wat opvalt is het volledig ontbreken van
investeringen in Afrika.
312p
Geef hiervoor een verklaring.
Ahold heeft voor investeringen in Europa, afgezien van Nederland zelf, twee deelgebieden
gekozen. Zie kaart 5.
322p
Noem een economische overeenkomst en een economisch verschil tussen deze twee
deelgebieden.
In een aantal deelgebieden van kaart 5 vinden de Aholdinvesteringen ruimtelijk
geconcentreerd plaats.
332p
Noem een mogelijke oorzaak voor deze ruimtelijke concentratie.
De „IJzeren Rijn” is een oude spoorlijn tussen Antwerpen en het Ruhrgebied. Een klein
stukje van deze spoorlijn loopt als enkelspoor door Midden-Limburg. Onlangs gingen in
België geluiden op de „IJzeren Rijn” te gaan moderniseren en deze vervolgens weer in
gebruik te gaan nemen. In Nederland werd niet erg positief gereageerd op dit idee.
343p
Geef drie argumenten waarom in Nederland niet erg positief werd gereageerd.

opgave 6Marokko

tekst 7 Neerslag in de Dra-vallei Jaarlijks valt gemiddeld zestig millimeter neerslag in de Marokkaanse Dra-vallei. De bevolking doet weinig met het water en de zandheuvels hebben de eerste dorpen ingenomen. vrij naar:NRC/Handelsblad,5-7-1997
■ Noem twee natuurlijke oorzaken waardoor de bevolking weinig kan doen met dit water (zie tekst 7).
DeWorld Population Prospects,een instelling van de Verenigde Naties,voorziet voor de komende tien jaar voor Marokko een zeer snelle natuurlijke bevolkingsgroei;dit ondanks een groeiende toepassing van geboortebeperking.
■ Leg uit waarom,ondanks de groeiende toepassing van anticonceptie,de bevolkingsgroei in Marokko voor de komende tien jaar nog zeer snel zal verlopen. tekst 8 Marokko en de EU Marokko heeft hoog ingezet door in 1987 een aanvraag tot het lidmaatschap van de EU in te dienen. Hoewel dit in strikte zin…

■ Leg uit waarom,ondanks de groeiende toepassing van anticonceptie,de bevolkingsgroei in Marokko voor de komende tien jaar nog zeer snel zal verlopen. tekst 8 Marokko en de EU Marokko heeft hoog ingezet door in 1987 een aanvraag tot het lidmaatschap van de EU in te dienen. Hoewel dit in strikte zin niet mogelijk is hoopte men in Marokko uiteindelijk uit te komen op een gunstig associatieverdrag, dat de Marokkaanse producten een goede toegang zou verschaffen tot de Europese markt. Momenteel gelden hiervoor nog quoteringen, hoge tarieven en heffingen op de import. Sinds het toetreden van Spanje en Portugal tot de EU in 1986 is Europa zelfvoorzienend voor wat betreft enkele producten waaronder tomaten. Met name Spanje verzet zich tegen een ongebreidelde invoer vanuit Marokko in de EU. Uiteindelijk is overeenstemming bereikt, maar niet dan nadat daarover veel politieke koehandel is bedreven en de pijn over een aantal lidstaten waaronder Nederland is verdeeld. vrij naar:Paolo De Mas op studium generale/Munsoon,T.U.T.april 1996 Naast economische motieven (zie tekst 8) en het feit dat Marokko buiten Europa ligt,zijn er nog andere motieven om Marokko niet toe te laten tot de EU.

■ Noem een belangrijk niet-economisch motief om Marokko niet toe te laten tot de EU.
■ Leg uit op welke wijze Nederland „pijn”ondervindt (zie tekst 8) van de afspraken tussen Marokko en de EU. Uit tekst 8 blijkt dat met name Spanje zich verzet tegen invoer van Marokkaanse producten naar de EU.
■ Noem naast tomaten,nog twee andere producten die door Marokko naar de EU worden uitgevoerd en waartegen Spanje zich verzet. tekst 9 „Hay Er Rhama is een site & services project in Salé. December 1984 is het contract getekend waarbij de Europese Gemeenschap 18 miljoen Euro’s bijdraagt aan de…

■ Noem naast tomaten,nog twee andere producten die door Marokko naar de EU worden uitgevoerd en waartegen Spanje zich verzet. tekst 9 „Hay Er Rhama is een site & services project in Salé. December 1984 is het contract getekend waarbij de Europese Gemeenschap 18 miljoen Euro’s bijdraagt aan de ontwikkeling (…).” bron:Wout Lentjes,in:GeografischTijdschrift,1990-1

■ Leg uit waarom juist een stad als Salé in aanmerking komt voor internationale steun bij de site & services projecten (zie tekst 9). tekst 10 Gesteld kan worden dat de schade die Marokko tot nu toe van de fosfaatsector ondervindt groot is, de positieve gevolgen als een toename in de…

■ Leg uit waarom juist een stad als Salé in aanmerking komt voor internationale steun bij de site & services projecten (zie tekst 9). tekst 10 Gesteld kan worden dat de schade die Marokko tot nu toe van de fosfaatsector ondervindt groot is, de positieve gevolgen als een toename in de werkgelegenheid, economische diversificatie en deviezeninkomsten ten spijt. Door de nadrukkelijke ontwikkeling van de sector heeft niet alleen de buitenlandse schuld van Marokko schrikbarende vormen aangenomen, maar zijn ook het milieu en de eigen bevolking de dupe. De enige bevolkingsgroep die feitelijk profiteert is de elite, hetgeen ook verklaart waarom Marokko het ontwikkelingsbeleid in de fosfaatsector zo krachtig ter hand heeft genomen. bron:Bruul,F.van en A.Wiggers,De Marokkaanse Fosfaatsector,Economische Motor Of Molensteen?,in:GeografischTijdschrift,1990-1 Tekst 10 is representatief voor veel economische situaties in de Derde Wereld.De centrum-periferiegedachte blijkt nadrukkelijk uit tekst 10.

■ Toon,op twee schaalniveaus,aan dat er sprake is van centrum-periferieverhoudingen.
tabel 3 Aantal toeristen in Marokko in 1993 en 1994 1993 1994 Via land 1 464 734 886 723 Arabische landen 1 197 293 664 108 Maghreb 1 178 169 663 471 Frankrijk 78 164 66 370 Spanje 124 526 97 549 Duitsland 13 561 13 054 Verenigd Koninkrijk 6 959 6 205 Via water 405 968 421 151 Arabische landen 29…

tabel 3 Aantal toeristen in Marokko in 1993 en 1994 1993 1994 Via land 1 464 734 886 723 Arabische landen 1 197 293 664 108 Maghreb 1 178 169 663 471 Frankrijk 78 164 66 370 Spanje 124 526 97 549 Duitsland 13 561 13 054 Verenigd Koninkrijk 6 959 6 205 Via water 405 968 421 151 Arabische landen 29 065 20 230 Maghreb 25 838 18 860 Frankrijk 72 541 80 937 Spanje 75 305 68 197 Duitsland 42 917 50 809 Verenigd Koninkrijk 34 613 50 082 Via lucht 1 074 998 985 870 Arabische landen 127 819 118 008 Maghreb 57 469 69 044 Frankrijk 337 974 292 186 Spanje 68 073 46 890 Duitsland 165 803 150 332 Verenigd Koninkrijk 53 207 57 617 Totaal 2 945 700 2 293 744 Arabische landen 1 354 177 802 346 Maghreb 1 261 476 751 375 Frankrijk 488 679 439 493 Spanje 267 904 212 636 Duitsland 222 282 214 195 Verenigd Koninkrijk 94 779 113 904 vrij naar:Le Maroc en chiffres,1994 Tabel 3 laat zien dat het aantal toeristen dat Marokko in 1993 en 1994 bezocht sterk is teruggelopen.Vooral uit de omringende Arabische landen kwamen er in 1994 duidelijk minder toeristen naar Marokko.Het aantal toeristen uit de andere landen,genoemd in de tabel (met uitzondering van het Verenigd Koninkrijk) daalde ook enigszins.„Het is maar goed dat het niet andersom is”,zegt Mohammed Khalil,hoteldirecteur in Agadir,„als ze uit Europa ook zo massaal weg blijven,zou het veel erger zijn”.

■ Geef twee argumenten die een ondersteuning vormen voor de uitspraak van deze Einde hoteldirecteur.