Eindexamen nederlands vmbo gl/tl 2022, tijdvak 2

Wat is het hoofdonderwerp van deze tekst?

gevolgen van bomenkap op de leefomgeving

oplossing om bomenkap tegen te gaan

positieve milieueffecten van bomen

samenwerking tussen boomeigenaren

Een tekst kan op verschillende manieren ingeleid worden. In de alinea’s

1, 2 en 3 wordt het onderwerp van deze tekst benoemd.

Op welke twee andere manieren wordt de tekst ingeleid in deze

alinea’s? Kruis de juiste antwoorden aan in de tabel in de

uitwerkbijlage.

Alinea 4 begint met de uitspraak: “Elke behouden boom is meegenomen.”

Welk verband is er tussen deze zin en het vervolg in de alinea’s 4, 5 en

6?

De alinea’s 4, 5 en 6 bevatten een tegenstelling die de uitspraak over

milieuwinst verzwakt.

De alinea’s 4, 5 en 6 noemen de voorwaarden die horen bij de

uitspraak over milieuwinst.

De alinea’s 4, 5 en 6 vormen een toelichting die de uitspraak over

milieuwinst verklaart.

In alinea 4 staan drie oorzaken voor het ‘hitte-eilandeffect’. (regel 45)

Noteer deze drie oorzaken in de uitwerkbijlage. Gebruik per oorzaak

maximaal 6 woorden.

Net als Zoontjens gaat Hiemstra in deze tekst ook in op de effecten van

bomen.

Hoe is zijn bijdrage in alinea 7 het best te typeren?

als aanvulling op de uitspraken van Zoontjens

als nuancering van de uitspraken van Zoontjens

als tegenstelling bij de uitspraken van Zoontjens

als voorbeeld bij de uitspraken van Zoontjens

In alinea 11 staat: “grote spelers”. (regel 107)

Wie worden hiermee bedoeld?

gemeentes die hun grote bomen willen verhandelen

individuele burgers die voor aanzienlijk meer bomen strijden

lokale verenigingen die meer bomen willen aanschaffen

organisaties die veel bomen in hun bezit hebben

Van welk verband is er sprake tussen alinea 12 en alinea 13?

middel - doel

opsomming

probleem - oplossing

tegenstelling

De tekst is te verdelen in vijf deelonderwerpen:

− deelonderwerp 1: bomenmakelaar populair

− deelonderwerp 2: positieve invloed bomen

− deelonderwerp 3: verplanting van bomen

− deelonderwerp 4: interesse in samenwerking

− deelonderwerp 5: communiceren en pionieren

Vul in de uitwerkbijlage in bij welke alinea’s deelonderwerp 2 en

deelonderwerp 3 beginnen.

Met welk doel is deze tekst geschreven?

De tekst informeert vooral

hoe een woonwijk leefbaarder kan worden gemaakt met bomen.

over de positieve effecten van het verplaatsen van bomen.

over het belangrijkste nadeel van het kappen van bomen.

voor wie de website bomenmakelaar.nl in eerste instantie bedoeld is.

Van welke tekstsoort is hier sprake?

een advertentie voor de bomenmakelaar.nl

een artikel over een online bomenmarktplaats

een discussiestuk over het nut van bomen verplanten

een verslag van de activiteiten van Zoontjens

Welke zin geeft de hoofdgedachte van de tekst het best weer?

Bomen hebben een positief effect op mens en milieu. Omdat er niet zo

veel volwassen bomen meer zijn, moeten we er wel zuinig op zijn.

Er is een nieuwe marktplaats voor bomen opgericht. Nu is het wachten

op vraag en aanbod van bomen om deze in de kale nieuwbouwwijken

te plaatsen.

Het planten van bomen in steden en woonwijken is een trend aan het

worden vanwege de positieve invloed van bomen op mens en milieu.

Om onnodige bomenkap te voorkomen en volwassen bomen te

redden, worden bomen in Nederland in kaart gebracht en verplaatst.

Een tekst kan op verschillende manieren ingeleid worden.

bijvoorbeeld door

1 de aanleiding voor het schrijven van de tekst weer te geven

2 de nieuwste inzichten uit recent onderzoek te noemen

3 een deskundig persoon het onderwerp te laten introduceren

4 een voorbeeld bij het onderwerp van de tekst te geven

5 een voor de tekst belangrijke vraag te stellen

Op welke twee manieren wordt deze tekst ingeleid in de alinea’s 1 en

2? Noteer de juiste nummers in de uitwerkbijlage.

De alinea’s 3, 4 en 5 hebben een gezamenlijk deelonderwerp.

Welk deelonderwerp hebben deze alinea’s?

bewijs voor gapen

gapen tegen verveling

gapen vermindert spanningen

verklaringen voor gapen

Geef van de beweringen in de uitwerkbijlage aan of deze waar of niet

waar zijn op basis van de alinea’s 3 tot en met 6.

Zet in de uitwerkbijlage een kruis in de juiste kolom.

In deze tekst staan twee vragen over gapen centraal. Een van deze

vragen is: Wat is eigenlijk de functie van gapen?

Welke vier van onderstaande zinnen uit de tekst gaan in op deze

vraag? Noteer de nummers van de juiste zinnen in de uitwerkbijlage.

1 Gemiddeld geeuwen we zo’n 6 tot 23 keer per dag, vanaf de fase

waarin we nog in de buik van onze moeder zitten tot aan onze dood.

2 Zo zou gapen bedoeld zijn om sociale spanning te verminderen en om

ziekteverwekkers uit onze keel te verwijderen.

3 We gapen met name veel in de uren nadat we zijn opgestaan en voor

we naar bed gaan.

4 Hieruit kwam het idee voort dat gapen bedoeld zou zijn om snel een

grote hoeveelheid zuurstof binnen te krijgen, die verbruikt kan worden

door het brein.

5 Wie gaapt, koelt daarmee zijn of haar hersenen af, richting de optimale

temperatuur.

6 In het bijzonder wordt een gaap van een soortgenoot waar een dier

veel mee omgaat, vaak overgenomen.

7 ‘Nagapen’ is dus waarschijnlijk niet bedoeld om de onderlinge band te

verstevigen.

8 Gapen is dus geen uiting van verveling of vermoeidheid, maar een

manier om die te bestrijden.

In alinea 8 staat dat Jorg Massen anders denkt dan andere

wetenschappers over de verklaring waarom gapen aanstekelijk werkt.

Met welk woord wordt in alinea 9 aangegeven dat het idee van

Massen nog niet zeker is? Noteer dit woord in de uitwerkbijlage.

Citeer de zin uit alinea 7, alinea 8 of alinea 9 waarin Massens

veronderstelde verklaring voor ‘nagapen’ staat.

“(…) wat is eigenlijk de functie van gapen?” (regels 20-21)

In welke alinea staat het meest waarschijnlijke antwoord op deze vraag?

in alinea 3

in alinea 5

in alinea 6

in alinea 9

Van welk tekstdoel is vooral sprake in deze tekst?

de lezer informeren over de nieuwste inzichten op het gebied van

gapen

de lezer informeren over de functie en werking van gapen

de lezer overtuigen van de juistheid van de ideeën van Massen over

gapen

de lezer overtuigen van de waarde van onderzoek naar gapen

Wat is de belangrijkste functie van het slot van deze tekst (alinea 10)?

Het slot geeft een

conclusie.

samenvatting.

voorbeeld.

waarschuwing.

Citeer de zin uit alinea 9 of alinea 10 die het best de hoofdgedachte van

de tekst weergeeft.

Welke functie heeft de afbeelding van de boer die op het hek leunt?

Deze afbeelding

is noodzakelijk om de begeleidende tekst te kunnen begrijpen.

moet de nieuwsgierigheid wekken om de begeleidende tekst te lezen.

voegt nieuwe inhoudselementen aan de begeleidende tekst toe.

Deze advertentie is verschenen in een lokale krant. In deze advertentie

spreekt het mediabedrijf Kontakt Mediapartners ondernemers aan uit de

regio van Goudriaan.

Wat is het doel van deze advertentie?

ondernemers aansporen hun bereik te vergroten in samenwerking met

Kontakt Mediapartners

ondernemers aansporen hun werkwijze te veranderen naar de

werkwijze van Kontakt Mediapartners

ondernemers oproepen tot het overnemen van de nuchtere aanpak

van Kontakt Mediapartners

ondernemers oproepen tot het voortzetten van de poldermentaliteit

van Kontakt Mediapartners

Wat wordt er bedoeld met “Opvallen in de kudde, maar ook met beide

laarzen in de Hollandse klei blijven staan.”?

Kontakt Mediapartners is zowel

onderscheidend als ambitieus.

onderscheidend als nuchter.

trendy als nuchter.

vernieuwend als ambitieus.

Wat is het hoofdonderwerp van de tekst?

experimenteren met taal door pubers

invloed van sociale media op schrijfvaardigheid

onderscheid tussen schoolteksten en socialemediaberichten

wetenschappelijk onderzoek naar taalverloedering

Op welke drie manieren wordt de tekst ingeleid in de alinea’s 1 en 2?

Kruis in de uitwerkbijlage de juiste antwoorden aan.

Volgens Lieke Verheijen kan het actief gebruiken van sociale media een

voordeel hebben.

Citeer het zinsgedeelte uit alinea 1 of alinea 2 waarin dit voordeel

wordt genoemd.

Verheijen zegt in alinea 3 dat er veel zorgen zijn over het afwijkende

taalgebruik van jongeren.

Welk ander woord gebruikt zij voor dit afwijkende taalgebruik? Noteer

dit woord in de uitwerkbijlage.

In alinea 5 staat dat middelbare scholieren durven te experimenteren met

taal.

Welke drie manieren van experimenteren noemt Verheijen? Noteer je

antwoord in de uitwerkbijlage. Gebruik per manier maximaal

3 woorden.

Welke vier zinnen van de alinea’s 5 tot en met 7 vormen de samenvatting

van de onderzoeksresultaten? Kruis de juiste zinnen aan in het schema in

de uitwerkbijlage.

In alinea 8 staat dat passief gebruik van sociale media een slechte

invloed heeft op de schoolteksten van jongeren.

Citeer de zin uit alinea 9 die aangeeft wat volgens het onderzoek van

Verheijen wél werkt om de schrijfvaardigheid van jongeren te

verbeteren.

Welke zin uit alinea 1, alinea 2 of alinea 3 geeft het best de

hoofdgedachte van deze tekst weer?

Actief gebruik van sociale media waarbij leerlingen zelf berichten

bedenken en schrijven, kan ervoor zorgen dat ze op school minder

schrijffouten maken.

“Mijn onderzoek laat zien dat we niet bang hoeven te zijn voor taal-

gebruik op sociale media.”

Verheijen wilde voor haar promotieonderzoek graag weten of de

chattaal die jongeren gebruiken op WhatsApp, in sms’jes, op Twitter

en vroeger op MSN, invloed heeft op hun schrijfvaardigheid op school.

“Er wordt gesproken over taalverloedering, maar in Nederland ontbrak

een goed uitgebreid onderzoek en ik wilde kijken of alle zorgen wel

terecht zijn.”

Op welke twee manieren wordt de tekst in alinea 12 afgesloten?

met een aanbeveling en een conclusie

met een aanbeveling en een toekomstverwachting

met een conclusie en een toekomstverwachting

met een conclusie en een waarschuwing

Met welk doel is deze tekst vooral geschreven?

De tekst wil lezers

aansporen hun eigen regels in de chattaal te koesteren.

adviseren om meer chattaal te gebruiken in schoolopdrachten.

informeren over onderzoeksuitkomsten naar het effect van chattaal.

overtuigen van het nut van chattaal voor de taalontwikkeling van

jongeren.

Voor wie is deze tekst vooral bedoeld?

De tekst is vooral bedoeld voor lezers die

hun taalvaardigheid willen verbeteren.

lesgeven aan jongeren.

vaak socialemediaberichten versturen.

zich zorgen maken over sociale media.

Een aantal docenten van jouw school maakt zich zorgen over de

Nederlandse schrijfvaardigheid van jongeren, omdat jongeren zo veel

chattaal gebruiken. In de les Nederlands is de tekst ‘Chatten bevordert

schrijfvaardigheid’ behandeld. In de klas ontstaat een discussie. Sommige

leerlingen zijn bang dat chattaal inderdaad een slechte invloed heeft op

hun schrijfvaardigheid. Zij willen correct Nederlands leren schrijven in de

les. Andere leerlingen vinden dat onzin; zij denken dat je chattaal en

Standaardnederlands goed naast elkaar kunt gebruiken. Deze leerlingen

willen graag dat er door de docent af en toe aandacht besteed wordt aan

chattaal in de lessen Nederlands.

Jouw docent Nederlands vindt het een interessante discussie en vraagt

zich af of het zinvol is om ook af en toe chattaal te behandelen in de

lessen Nederlands. Hij is benieuwd naar de mening van de leerlingen en

vraagt jullie om een artikel te schrijven over dit onderwerp voor de

docenten van jouw school. Het artikel wordt gepubliceerd in de

nieuwsbrief voor docenten.

In het artikel beschrijf je de discussie in de klas. Je vertelt over jouw

ervaring met chattaal en je geeft aan of jouw gebruik van chattaal invloed

heeft op je schrijfvaardigheid op school. Je noemt een voordeel en een

nadeel van het gebruik van chattaal in de les. Vervolgens geef je jouw

mening: af en toe chattaal behandelen in de lessen Nederlands of alleen

correct Nederlands leren op school? Je sluit af met wat jij hoopt te

bereiken met je artikel.

Schrijf het artikel voor de nieuwsbrief voor docenten. Gebruik daarvoor de

gegevens op de vorige bladzijde en eventueel de tekst ‘Chatten bevordert

schrijfvaardigheid’. Gegevens die niet in de opdracht staan, moet je zelf

bedenken.

Besteed in jouw artikel aandacht aan de volgende punten:

− de aanleiding om het artikel te schrijven;

− de inhoud van de discussie in de klas;

− jouw eigen ervaring met chattaal;

− de invloed van chatten op je schrijfvaardigheid op school;

− een voordeel van het gebruik van chattaal in de les;

− een nadeel van het gebruik van chattaal in de les;

− jouw mening over het gebruik van chattaal in de lessen Nederlands;

− een argument dat jouw mening ondersteunt en dat je nog niet eerder

in je artikel hebt gebruikt;

− wat je hoopt te bereiken met jouw artikel.

Je mag (een) voorbeeld(en) van chattaal opnemen in je artikel; het artikel

zelf schrijf je niet in chattaal.

Maak er een samenhangend geheel van en zet er een passende titel

boven. Zet je voor- en achternaam onder het artikel en vermeld in welke

klas je zit.

Let op: Zorg ervoor dat je tekst minimaal uit 100 woorden bestaat.

Bij minder dan 100 woorden krijg je geen punten voor taalgebruik.