opgave 1Sint-Maarten
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 1 en 2 in de bijlage.
Het Caribische eiland Sint-Maarten
behoort deels bij het Koninkrijk der
Nederlanden. Het eiland bestaat uit
een Frans deel en een Nederlands
deel. Toerisme is de belangrijkste
sector in de economie van
Sint-Maarten.
Sint-Maarten heeft in verhouding tot het nationaal inkomen een hoge
exportwaarde en een hoge importwaarde.
Gebruik informatiebron 1.
11pWelke bewering over de export en import van Sint-Maarten is juist?
In 2010 was de waarde van de export lager dan de waarde van de
import.
In 2016 was de waarde van de export lager dan de waarde van de
import.
In 2017 was de waarde van de export lager dan de waarde van de
import.
In alle jaren was de waarde van de export lager dan de waarde van de
import.
21pDe welvaart van een land kan worden gemeten door het nationaal
inkomen te berekenen.
Waarmee moet je rekening houden als je het reële nationale inkomen
berekent?
de belastingen
de inkomensverdeling
de veranderde prijzen
zelfvoorziening
Gebruik informatiebron 1.
31pBereken de procentuele daling van het reële nationaal inkomen in 2017
ten opzichte van 2016. Schrijf ook je berekening op.
Ongeveer 80% van de werkzame beroepsbevolking werkt in de
toerisme-sector. Vooral de horeca en souvenirwinkels op Sint-Maarten
profiteren van de uitgaven van de toeristen.
41pWaartoe behoren de uitgaven van de toeristen, die een souvenir kopen op
Sint-Maarten?
Tot de export van diensten door Sint-Maarten.
Tot de export van goederen door Sint-Maarten.
Tot de import van diensten door Sint-Maarten.
Tot de import van goederen door Sint-Maarten.
Gebruik informatiebron 1.
51pVeel cruiseboten leggen voor een dag aan in de haven van het eiland.
In 2017 besteedden de cruisetoeristen € 154.131.000.
Bereken hoeveel euro er gemiddeld per cruisetoerist in 2017 wordt
besteed op Sint-Maarten. Schrijf ook je berekening op.
61pDe sterke afhankelijkheid van toerisme (een monocultuur) leidt tot
problemen voor het eiland. Bovendien is er toenemende concurrentie van
andere Caribische eilanden op deze toerismemarkt.
Leg uit dat de monocultuur door de toenemende concurrentie van
andere Caribische eilanden voor Sint-Maarten een probleem vormt.
Op 6 september 2017 trok de orkaan Irma over Sint-Maarten. Huizen en
hotels werden grotendeels verwoest. Gelukkig heeft Sint-Maarten
internationale hulp ontvangen, onder andere van het
Nederlandse Rode Kruis.
Gebruik informatiebron 2.
72pMaak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Fase 1 van de hulp van het Nederlandse Rode Kruis bestond uit …(1)…
(gebonden hulp / noodhulp / structurele hulp).
Fase 2 van de hulp bestond uit …(2)… (gebonden hulp / noodhulp /
structurele hulp).
opgave 2De gemeente
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 3 in de bijlage.
De gemeenten vormen samen met de provincies, de waterschappen en
het Rijk de Nederlandse overheid. Er zijn ongeveer 350 gemeenten in
Nederland. Een gemeente voert landelijk en lokaal beleid uit.
81pWelke overheidstaken voert de gemeente uit?
Het onderhoud aan dijken, kanalen en waterwegen.
Het uitgeven van een paspoort, identiteitskaart en rijbewijs.
Het verstrekken van huur- en zorgtoeslag.
Het verstrekken van uitkeringen, zoals de AOW.
91pEen gemeente ontvangt inkomsten vanuit de gemeentelijke belastingen
en gemeentelijke heffingen.
Welke belasting betalen de inwoners aan de gemeente?
accijns
motorrijtuigenbelasting
onroerendezaakbelasting
vennootschapsbelasting
Het aantal gemeenten in Nederland daalt omdat veel kleine gemeenten
worden samengevoegd tot nieuwe, grotere gemeenten. De gemeente
Rijkwijk en de gemeente Armere worden samengevoegd tot de gemeente
Rijkmere.
Gebruik informatiebron 3.
102pBereken het gemiddeld vermogen per huishouden in de nieuwe gemeente
Rijkmere. Schrijf ook je berekening op.
111pVoor een gemeente is het financieel voordelig als het aantal
koopwoningen in de gemeente toeneemt.
Geef een verklaring voor het financiële voordeel voor de gemeente als
het aantal koopwoningen toeneemt.
opgave 3(Be)leg het opzij voor later
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 4 in de bijlage.
Nour (23 jaar) werkt bij een bank en is een echte toekomstplanner.
Hij wil proberen om een vermogen op te bouwen voor later. Nour: “Je kan
daarmee niet vroeg genoeg beginnen.” Nour probeert elke maand een
vast spaarbedrag hiervoor te reserveren.
Gebruik informatiebron 4.
121pWelke oppervlakte geeft het bedrag aan dat je kunt sparen van je
inkomen?
oppervlakte a
oppervlakte b
oppervlakte c
Nour vindt het verstandig om nu te sparen voor later, want het is bijna
zeker dat hij in de toekomst meer gaat consumeren.
131pIn de grafiek van informatiebron 4 is te zien dat de consumptie tijdens de
levensloop toeneemt.
Leg uit waarom de consumptie tijdens de levensloop toeneemt.
141pGemiddeld beginnen jongeren op 21-jarige leeftijd met een (volledige)
baan. Voor die tijd hebben jongeren meestal verschillende bronnen van
inkomen, zoals een overdrachtsinkomen.
Wat is een voorbeeld van een overdrachtsinkomen?
loon
rente
winst
zakgeld
Nour zoekt informatie over rentepercentages op de site van
zijn ABC-bank.
spaarrekening:
− jongeren 2,1% rente
− ouder dan 21 jaar 1,5% rente
betaalrekening:
− jongeren 1,1% rente
− ouder dan 21 jaar 0% rente
151pDe ABC-bank betaalt jongeren rente op hun betaalrekening, maar
volwassenen niet.
Geef een reden voor de ABC-bank om aan jongeren wel rente op de
betaalrekening te betalen.
161pAls de spaarrente zo laag is, heeft sparen bij een bank geen zin.
Volgens Nour kun je meer rendement behalen door te beleggen in
aandelen. Misschien is dat ook iets voor hem.
Op welke manier kun je rendement behalen door te beleggen in
aandelen?
opgave 4Dog4fun
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 5 en 6 in de bijlage.
Economieklas 4b start een project: een eigen onderneming. Na lang
overleg heeft de klas besloten een honden uitlaatservice te beginnen.
Ilja en Klaas schrijven het bedrijf in bij de Kamer van Koophandel onder
de naam Dog4fun.
171pDe leerlingen van de klas doen allemaal mee. Ze zijn allen privé
aansprakelijk voor de eventuele schulden van Dog4fun.
Welke ondernemingsvorm heeft Dog4fun?
besloten vennootschap (bv)
eenmanszaak
naamloze vennootschap (nv)
vennootschap onder firma (vof)
De klas doet eerst marktonderzoek in de wijk.
Elke hondenbezitter heeft 1 hond.
een vraag uit het onderzoek:
Wij komen op woensdag-, vrijdag- en zaterdagmiddag langs uw huis en halen
uw hond op om deze uit te laten op een omheind terrein. Twee uur later
brengen we uw hond terug. Wij zorgen voor hondenbrokken. Hoeveel euro per
week bent u bereid maximaal te betalen voor het uitlaten van uw hond op deze
drie dagen?
De resultaten staan in deze tabel.
Ilja zet de resultaten van het marktonderzoek in een grafiek.
Gebruik informatiebron 5.
181pVolgens Klaas klopt de grafiek niet: “Bij een prijs van € 16 staat in de
tabel toch het aantal 4? Waarom lees ik dan in de grafiek het aantal 6?”
Leg uit waarom in de grafiek bij de prijs van € 16 het aantal 6 wel juist
is.
Ilja stelt een verwacht resultaat op van de eerste vier weken.
191pIn deze tabel staat winst genoemd. Gaat het om de nettowinst of de
brutowinst?
De brutowinst, de bedrijfskosten zijn bij de omzet opgeteld.
De brutowinst, de bedrijfskosten zijn van de omzet afgehaald.
De nettowinst, de bedrijfskosten zijn bij de brutowinst opgeteld.
De nettowinst, de bedrijfskosten zijn van de brutowinst afgehaald.
Gebruik bovenstaande tabel.
202pDe fietskarren zijn aangeschaft voor in totaal € 200.
Na twee jaar zijn de twee fietskarren samen nog € 18 waard.
Toon met een berekening aan dat de fietskarren na twee jaar nog
€ 18 waard zijn als de verwachting van Ilja uitkomt. Schrijf ook je
berekening op.
In de wijk van Dog4fun is nog een andere aanbieder actief: Dogrunner.
Ilja en Klaas vergelijken hun prijzen met deze concurrent.
Hondenbezitters betalen er veel meer dan bij hun Dog4fun.
Gebruik informatiebron 6.
211pNoem een reden waarom hondenbezitters bereid zijn een veel hoger
bedrag te betalen bij Dogrunner dan bij Dog4fun.
Na de eerste vier weken vindt Ilja dat ze de prijs moeten verlagen van
€ 14 naar € 12. Door deze prijsverlaging komen er in totaal 20 honden
per week. De winst van de eerste vier weken is € 265. Ilja verwacht dat
de prijsverlaging een positieve invloed heeft op de winst.
Gebruik bovenstaande tabel.
222pBereken de winst per vier weken als ze de prijs verlagen van € 14 naar
€ 12. Schrijf ook je berekening op.
opgave 5De staatsschuld stijgt
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 7 in de bijlage.
De overheid ontvangt verschillende belastingen van burgers.
Deze belastingontvangsten worden gebruikt voor, onder andere, sociale
zekerheid en aflossing van de staatsschuld. De aflossing van de
staatsschuld zal in de toekomst toenemen, omdat economen verwachten
dat de staatsschuld vanaf 2021 fors zal stijgen.
232pMaak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
De loonheffing is een van de belastingontvangsten van de overheid. De
loonheffing is de verzamelnaam voor loonbelasting en de premie …(1)…
(volksverzekeringen / zorgverzekering).
De loonheffing is een voorbeeld van een …(2)… (directe / indirecte)
belastingontvangst van de overheid.
In 2021 is de staatsschuld flink gestegen.
Gebruik informatiebron 7.
241pBereken het indexcijfer van de staatsschuld in 2021, met 2020 als
basisjaar. Schrijf ook je berekening op.
Nederland is lid van de Europese Unie (EU).
Tussen de EU-landen is afgesproken dat de staatsschuld maximaal 60%
van het nationaal inkomen mag zijn.
Gebruik informatiebron 7.
251pMaak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Nederland heeft sinds 2018 …(1)… (niet / wel) voldaan aan de afspraak
van de EU. Door aflossingen op de staatsschuld …(2)… (daalt / stijgt) de
totale staatsschuld.
Om te voldoen aan de 60%-staatsschuldregel van de EU moet, volgens
econoom Okun, het nationaal inkomen van Nederland in 2025 stijgen.
262pEconoom Okun: “Als de economie krimpt, kan dat leiden tot een hogere
staatsschuld.”
Geef een argument voor de uitspraak van econoom Okun.
Gebruik in je antwoord het begrip werkloosheid.
271pEconoom Okun maakt nog een andere opmerking: “De rente is laag, als
de rente op leningen stijgt, zal de overheid moeten bezuinigen.”
Leg uit dat als de rente op leningen stijgt, de overheid in de toekomst
moet bezuinigen.
opgave 6Exportboeren
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 8 in de bijlage.
Nederland is de grootste exporteur
van agrarische goederen in de
Europese Unie (EU). En de op-
een-na grootste in de wereld.
Internationale handel in de
agrarische sector betreft de export
van vlees, zuivel en groenten
(food), maar ook landbouw-
machines en bloemen (non-food).
Gebruik informatiebron 8.
282pMaak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden en getallen te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden en getallen in. Kies uit de woorden en
getallen die tussen haakjes staan.
Het Nederlandse saldo van de handel met Duitsland bedraagt …(1)…
(€ 11,523 miljard / € 28,916 miljard / € 32,704 miljard).
Als de exportwaarde van Nederland in 2019 stijgt, zal het Nederlandse
nationaal inkomen …(2)… (dalen / gelijk blijven / stijgen).
291pDe import van agrarische producten is procentueel sterker gegroeid dan
de export. Toch is het Nederlandse handelsoverschot van de handel
toegenomen.
Wat kan daarvan de reden zijn?
Het prijspeil van de export is minder gestegen dan het prijspeil van de
import.
Het prijspeil van de export is meer gestegen dan het prijspeil van de
import.
De geëxporteerde hoeveelheid is minder gestegen dan de
geïmporteerde hoeveelheid.
Duitsland, België en het Verenigd Koninkrijk (VK) zijn de belangrijkste
exportlanden voor Nederland. De export naar Duitsland en België laat al
jaren een groei zien.
301pDe Nederlandse export van agrarische producten naar het VK is de
laatste jaren afgenomen vanwege de koers van het Engelse pond.
Leg uit dat een daling van de koers van het Engelse pond de oorzaak
kan zijn van de afnemende Nederlandse export naar het VK.
312pDe totale agrarische export van Nederland in 2018 bedraagt
€ 90,3 miljard. De helft daarvan bestaat uit de export van voedsel.
600.000 werknemers zijn direct betrokken bij deze export van voedsel.
Bereken de exportwaarde van voedsel per werknemer. Schrijf ook je
berekening op.
Bram de Boer heeft een agrarisch bedrijf met 80 koeien, die gemolken
worden door een melkrobot. Dankzij deze melkrobot is de melkproductie
van zijn koeien gestegen.
321pVolgens Bram kunnen Nederlandse zuivelboeren door de melkrobot de
concurrentie met buitenlandse zuivelboeren beter aan. De melkrobot kan
leiden tot een hogere afzet.
Hier staan drie economische verschijnselen:
1 hogere arbeidsproductiviteit
2 lagere kosten per product
3 betere concurrentiepositie van Nederlandse zuivelboeren
In welke regel staan de verschijnselen zo, dat er een logische
gedachtegang ontstaat?
inzet melkrobot
→ 1
→ 2
→ 3
→ hogere afzet
inzet melkrobot
→ 1
→ 3
→ 2
→ hogere afzet
inzet melkrobot
→ 2
→ 1
→ 3
→ hogere afzet
inzet melkrobot
→ 2
→ 3
→ 1
→ hogere afzet
inzet melkrobot
→ 3
→ 1
→ 2
→ hogere afzet
inzet melkrobot
→ 3
→ 2
→ 1
→ hogere afzet
opgave 7Een huis zonder gas
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 9 en 10 in de bijlage.
In Nederland is een groot tekort aan huurwoningen. Daardoor gaan
mensen op zoek naar een koopwoning. Germaine is al twee jaar op zoek
naar een koopwoning. Zij is niet de enige. De vraag naar koopwoningen
stijgt, maar het aanbod blijft vrijwel gelijk.
vraag en aanbod op de koopwoningmarkt
Gebruik de grafiek.
331pMaak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Door de toegenomen vraag op de koopwoningmarkt zal de vraaglijn
verschuiven naar …(1)… (links / rechts). Daardoor zal de prijs van een
koopwoning …(2)… (dalen / gelijk blijven / stijgen).
Een andere woning kopen wordt te duur, dus maakt Germaine plannen
om haar huidige koopwoning op te knappen. Voor de verbouwing wil ze
een persoonlijke lening van € 50.000 afsluiten. Germaine weet niet of ze
dan nog voldoet aan de eis van de verantwoorde woonlast die door het
Nibud is vastgesteld.
Gebruik informatiebron 9 en 10.
342pGermaine heeft een maandinkomen van € 4.200 per maand.
Haar woonlasten zijn nu € 750 per maand.
Bereken of zij € 50.000 extra kan lenen en dan nog voldoet aan de eis.
Schrijf ook je berekening en conclusie op.
Gebruik informatiebron 10.
351pBereken de kredietkosten die Germaine betaalt voor deze persoonlijke
lening. Schrijf ook je berekening op.
De Rijksoverheid wil dat huishoudens overstappen op duurzame energie
(energietransitie). Germaine wil alvast een warmtepomp aanschaffen, met
subsidie. Een warmtepomp verwarmt je huis, bespaart aardgas en dus
energiekosten. Zij is benieuwd na hoeveel jaren zij de investering in de
warmtepomp terugverdient.
361pWat is de juiste manier om te berekenen in hoeveel jaar zij de investering
in de warmtepomp terugverdient?
aanschafwaarde − besparing per jaar
subsidie
aanschafwaarde + besparing per jaar
subsidie
aanschafwaarde − subsidie
besparing per jaar
aanschafwaarde + subsidie
besparing per jaar
371pGermaine: “Tegenwoordig levert sparen weinig op en is geld lenen
goedkoop. Spaarders kunnen beter het geld investeren in een
warmtepomp, dat levert op termijn meer op.”
Wat is een juiste samenvatting van Germaines bewering?
De besparing op energiekosten is hoger dan de te ontvangen rente.
De besparing op energiekosten is lager dan de te ontvangen rente.
Geld lenen is goedkoper dan de investering in een warmtepomp.
Geld lenen is duurder dan de investering in een warmtepomp.
381pGermaine: “Als iedere woning een warmtepomp heeft, verbruikt Nederland
minder aardgas. Dit levert een positief extern effect op voor het hele
land.”
Geef een voorbeeld van een positief extern effect als Nederland geen
aardgas meer verbruikt.
opgave 8Doorwerken
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 11 in de bijlage.
Selma Bakic heeft de
pensioengerechtigde
leeftijd bereikt maar werkt
nog steeds bij een
notariskantoor.
Als notaris medewerker
maakt zij de koopaktes van
huizen op. Ze zegt: “Dat is
heel precies werk, maar dat
gepuzzel heb ik altijd fijn
gevonden.”
392pMaak van de onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de
juiste woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Selma Bakic werkt alleen aan koopaktes van huizen, dit is een voorbeeld
van …(1)… (mechanisatie / nivellering / specialisatie). Hierdoor stijgt de
…(2)… (arbeidsproductiviteit / automatisering / werkgelegenheid) van het
notariskantoor.
401pOudere Nederlanders werken steeds vaker door na het bereiken van hun
pensioengerechtigde leeftijd. Opvallend is, dat vooral mensen die voor
hun pensionering een zeer hoog inkomen hadden, blijven doorwerken.
Geef een verklaring waarom mensen, die voor hun pensionering een
zeer hoog inkomen hadden, relatief vaker doorwerken na het bereiken
van hun pensioengerechtigde leeftijd.
Let op: de laatste opdrachten van dit examen staan op de volgende
pagina.
De AOW-uitkering (Algemene Ouderdomswet) is niet voor alle mensen
gelijk. Alleenstaanden krijgen een hogere uitkering dan mensen met een
huisgenoot. Daarnaast bepaalt het aantal jaren dat je in Nederland hebt
gewoond, de hoogte van de AOW-uitkering.
Gebruik informatiebron 11.
412pSelma Bakic is op haar 43e in Nederland komen wonen. Ze is weduwe en
woont alleen. Ze ontvangt behalve haar loon van het notariskantoor ook
AOW. Ze kreeg AOW op haar 67e verjaardag.
Bereken de hoogte van haar AOW-uitkering. Schrijf ook je berekening
op.
De laatste tien jaar is het aantal werkenden in de leeftijd van 65 tot
74 jaar bijna verdrievoudigd van 66.000 naar 180.000 mensen. De
overheid vindt dat deze ontwikkeling te snel gaat en heeft wettelijke
maatregelen ingesteld voor doorwerkende AOW’ers:
wettelijke maatregel doel van de overheid 1 De opzegtermijn van het arbeidscontract is beperkt tot één maand. a Beperking van de toegang tot de sociale zekerheid. 2 Bij een reorganisatie worden zij als eerste ontslagen. b Bescherming van de positie van de werkgever. 3 Bij arbeidsongeschiktheid krijgen zij geen sociale uitkering. c Bescherming van de positie van andere werknemers.
421pKies bij elke wettelijke maatregel wat het doel hiermee is van de overheid.
Doe het zo: Noteer op je antwoordblad achter het nummer (1, 2 en 3) de
juiste letter (a, b, of c).
431pWerkgevers zijn niet alleen geïnteresseerd in jonge medewerkers, maar
ook in doorwerkende AOW’ers.
Geef een argument waarom een werkgever kiest voor een
doorwerkende AOW’er.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.
