bronnen

Eindexamen biologie vmbo gl/tl 2014, tijdvak 2

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Tenzij anders vermeld, is er sprake van normale situaties en gezonde
organismen.

opgave 1Brandwonden

Brandwonden ontstaan bijvoorbeeld door heet water, door vuur of door zon. Ze worden ingedeeld naar de ernst van de verwonding (zie de afbeelding).
12p
Hoe heten de twee lagen van de opperhuid die volgens de afbeelding zijn
aangetast bij een eerstegraads verbranding?
21p
Veel patiënten met ernstige brandwonden voelen geen pijn.
Verklaar dit.

opgave 2Haaien

Voor de oostkust van de Verenigde Staten komen verschillende soorten grote haaien voor, zoals tijgerhaaien. Deze haaien jagen onder andere op koeneus-roggen. Koeneus-roggen eten vooral schelpdieren, bijvoorbeeld…

Voor de oostkust van de Verenigde Staten komen verschillende soorten grote haaien voor, zoals tijgerhaaien. Deze haaien jagen onder andere op koeneus-roggen. Koeneus-roggen eten vooral schelpdieren, bijvoorbeeld kammossels. Uit onderzoek is gebleken dat de populaties van veel grote haaiensoorten de laatste veertig jaar zijn afgenomen, sommige populaties zelfs met 99 procent. Een oorzaak voor de afname is dat mensen op deze dieren jagen. Ook sterven veel grote haaien doordat ze verstrikt raken in visnetten.

31p
De organismen die in de tekst genoemd worden, vormen samen een deel
van een voedselketen. Om deze voedselketen compleet te maken is nog
andere informatie nodig.
Welke informatie ontbreekt om de voedselketen compleet te kunnen
maken?
42p
Door de afname van het aantal grote haaien moest de visserij op
schelpdieren langs de Amerikaanse oostkust enkele jaren geleden worden
gestopt. Er konden bijna geen schelpdieren meer worden gevangen.
Leg uit waardoor het aantal schelpdieren afneemt als het aantal grote
haaien afneemt.

opgave 3Oeverkruid

Oeverkruid is een vrij zeldzaam plantje dat onder andere in de duinen voorkomt. Het groeit langs de rand van waterplassen en tot twee meter diep in het water. De lange, smalle bladeren staan in dichte rozetten. Aan…

Oeverkruid is een vrij zeldzaam plantje dat onder andere in de duinen voorkomt. Het groeit langs de rand van waterplassen en tot twee meter diep in het water. De lange, smalle bladeren staan in dichte rozetten. Aan planten boven water ontwikkelen zich in de bloeitijd meestal mannelijke bloemen en vrouwelijke bloemen.

51p
In de afbeelding is een vruchtje van de plant te zien.
Enkele delen van de bloemen zijn met letters aangegeven.
Welke letter geeft het deel aan waaruit een vruchtje groeit?
A letter Q
B letter R
C letter S
61p
De bloemen van oeverkruid hebben geen opvallende kroonbladeren en
worden bestoven door de wind.
Noem een ander kenmerk van de bloemen waaraan in de afbeelding is
te zien dat ze bestoven worden door de wind.
71p
Aan een oeverkruidplant ontwikkelen zich onder water geen bloemen.
Leg uit waarom de plant alleen boven water bloemen heeft.
81puitwerkbijlage
Oeverkruid plant zich voort door uitlopers en door zaden.
Op de uitwerkbijlage staan deze manieren van voortplanting in een
schema.
Geef bij elk van deze manieren van voortplanting met een kruisje aan
of die geslachtelijk of ongeslachtelijk is.
91p
De bladeren van een oeverkruidplant die boven water uitsteken, hebben
huidmondjes, de bladeren onder water niet.
Hoe ontstaat dit verschil tussen de bladeren van één plant?
A alleen door een verschil in erfelijke eigenschappen van de bladeren
B alleen door een verschil in milieufactoren
C door een verschil in erfelijke eigenschappen en door een verschil in
milieufactoren
101p
In een stuifmeelkorrel van een oeverkruidplant bevinden zich
12 chromosomen.
Hoeveel chromosomen bevinden zich in een cel van een wortel van
zo’n plant?

opgave 4Een niertransplantatie

Tot voor kort kon een niertransplantatie alleen plaatsvinden als de donor en de ontvanger passende bloedgroepen hadden. Door een nieuwe techniek speelt de bloedgroep bij deze transplantatie geen rol meer. Bij die…

Tot voor kort kon een niertransplantatie alleen plaatsvinden als de donor en de ontvanger passende bloedgroepen hadden. Door een nieuwe techniek speelt de bloedgroep bij deze transplantatie geen rol meer. Bij die techniek worden bij de nierpatiënt de antistoffen tegen de donorbloedgroep uit het bloed gefilterd. Alle andere antistoffen gaan terug in het lichaam.

111p
Jasmijn is nierpatiënt en komt in aanmerking voor een niertransplantatie.
Ze heeft bloedgroep 0. Door de nieuwe techniek kan zij van haar broer
Mark een donornier ontvangen. Mark heeft bloedgroep A.
Voordat de transplantatie wordt uitgevoerd, wordt het bloed van Jasmijn
gefilterd.
Welke antistoffen worden uit haar bloed verwijderd?
A alleen anti-A
B alleen anti-B
C anti-A en anti-B
121p
Na de transplantatie moet Jasmijn medicijnen gebruiken die de afweer
onderdrukken.
Leg uit waarvoor de afweer onderdrukt moet worden na een
transplantatie.

opgave 5Hartfalen

131p
Hartfalen is een aandoening waarbij de hartspier niet genoeg kracht heeft
om goed te kunnen werken.
Leg uit wat het gevolg van hartfalen is voor de bloedsomloop.
Hartfalen kan het gevolg zijn van een beschadiging van de hartspier. Zo’n beschadiging kan ontstaan door verstopping van een kransslagader.
141p
In de afbeelding zie je het hart met enkele bloedvaten.
figuur bij de opgave
Welke letter geeft een kransslagader aan?
A letter Q
B letter R
C letter S
D letter T
151p
Hartfalen wordt behandeld met medicijnen. De hoeveelheid medicijnen
hangt af van de bloeddruk van de patiënt. Om voortdurend de bloeddruk
te meten kan een apparaatje aangebracht worden in het bloedvat dat
bloed vanuit het hart naar de longen vervoert.
Hoe heet het bloedvat dat bloed vanuit het hart naar de longen vervoert?
En behoort dit bloedvat tot de kleine of tot de grote bloedsomloop?
A Dit bloedvat heet longader en behoort tot de grote bloedsomloop.
B Dit bloedvat heet longader en behoort tot de kleine bloedsomloop.
C Dit bloedvat heet longslagader en behoort tot de grote bloedsomloop.
D Dit bloedvat heet longslagader en behoort tot de kleine bloedsomloop.

opgave 6Tetanus

Tetanus is een ziekte die wordt veroorzaakt door bacteriën. Ze produceren een giftige stof die pijnlijke spierkrampen veroorzaakt. De bacteriën komen vooral voor in aarde en straatvuil. Om te beschermen tegen tetanus…

Tetanus is een ziekte die wordt veroorzaakt door bacteriën. Ze produceren een giftige stof die pijnlijke spierkrampen veroorzaakt. De bacteriën komen vooral voor in aarde en straatvuil. Om te beschermen tegen tetanus worden kinderen voordat ze één jaar oud zijn, tegen de ziekte ingeënt met een vaccin. Als ze vier en negen jaar oud zijn, worden ze nogmaals ingeënt. Daarna zijn ze ongeveer tien jaar immuun voor tetanus.

161p
Is de inenting tegen tetanus actieve immunisatie of is het passieve
immunisatie? Leg je antwoord uit.
171p
De spierkrampen die het tetanusgif veroorzaakt, bemoeilijken de
ademhaling.
Bij de ademhaling spelen buikspieren, middenrifspieren en
tussenribspieren een rol.
Door het samentrekken van welke van deze spieren adem je in?
A door het samentrekken van buikspieren en middenrifspieren
B door het samentrekken van buikspieren en tussenribspieren
C door het samentrekken van middenrifspieren en tussenribspieren
181p
Het tetanusgif kan vanuit het bloed in uitlopers van zenuwcellen
terechtkomen en via het zenuwstelsel verspreid worden.
Roberto wordt door een hond in zijn arm gebeten en raakt besmet met
tetanusbacteriën. Het tetanusgif komt in zijn centraal zenuwstelsel terecht
via uitlopers in een armzenuw.
Welk deel van zijn centraal zenuwstelsel wordt dan als eerste bereikt?
A de grote hersenen
B de kleine hersenen
C de hersenstam
D het ruggenmerg

opgave 7Alpenmarmotten

191p
Alpenmarmotten zijn knaagdieren die in groepen in de bergen leven. Ze
zijn maar een half jaar actief. In die periode eten ze veel plantaardig
voedsel en graven ze enorme holen. Tegen de winter trekken ze zich
terug in hun holen om in winterslaap te gaan.
Alpenmarmotten markeren het gebied en de holen van de groep met
geurstoffen.
Hoe heet deze vorm van sociaal gedrag?

opgave 8Huidmondjes

opgave als beeld van het examen
In de afbeelding zie je een huidmondje. De letter P geeft een deeltje in een sluitcel aan. In dit deeltje vindt fotosynthese plaats. • Geef de naam van dit deeltje.
Via de huidmondjes in bladeren en stengels vindt gaswisseling plaats. Als ze overdag openstaan, gaat waterdamp door de openingen het blad uit. Ook wordt via de huidmondjes een gas afgegeven dat gemaakt wordt bij de fotosynthese. • Geef de naam van dit gas.
Of een plant veel of weinig huidmondjes heeft in de bladeren, wordt onder andere bepaald door het genotype. Bij de zandraket, een plantje waaraan veel onderzoek wordt gedaan, hebben biologen drie verschillende genen ontdekt die daarbij een rol spelen. In welke cellen van de zandraket bevinden deze…

Of een plant veel of weinig huidmondjes heeft in de bladeren, wordt onder andere bepaald door het genotype. Bij de zandraket, een plantje waaraan veel onderzoek wordt gedaan, hebben biologen drie verschillende genen ontdekt die daarbij een rol spelen. In welke cellen van de zandraket bevinden deze genen zich? A alleen in de bladcellen B alleen in de cellen van de stengels en van de bladeren C alleen in de sluitcellen van de huidmondjes D in alle cellen van de plant

Loes en Jerry doen een proef om het waterverlies van een plant te onderzoeken. Ze gebruiken hiervoor drie takjes van één plant. Ze vermoeden dat de takjes water verliezen via de huidmondjes in de stengels en de bladeren. In de afbeelding op de volgende pagina zie je de proefopstelling. Het laagje…

Loes en Jerry doen een proef om het waterverlies van een plant te onderzoeken. Ze gebruiken hiervoor drie takjes van één plant. Ze vermoeden dat de takjes water verliezen via de huidmondjes in de stengels en de bladeren. In de afbeelding op de volgende pagina zie je de proefopstelling. Het laagje olie laat geen water door.

Na enkele dagen meten Loes en Jerry hoeveel water de takjes uit de buizen hebben opgezogen. De hoeveelheid opgezogen water is een maat voor het waterverlies. Ze zetten de resultaten uit in een staafdiagram. In de afbeelding hieronder zie je vier staafdiagrammen. Uit de resultaten blijkt dat het…

Na enkele dagen meten Loes en Jerry hoeveel water de takjes uit de buizen hebben opgezogen. De hoeveelheid opgezogen water is een maat voor het waterverlies. Ze zetten de resultaten uit in een staafdiagram. In de afbeelding hieronder zie je vier staafdiagrammen. Uit de resultaten blijkt dat het vermoeden van Loes en Jerry juist is. Welk diagram geeft de resultaten van hun proef juist weer? A diagram Q B diagram R C diagram S D diagram T

opgave 9Hartslag

Faiz en Jill maken een werkstuk over de werking van het hart. Ze doen een onderzoek naar de invloed van inspanning op het aantal hartslagen per minuut. Aan het onderzoek doen 81 leerlingen mee. Eerst tellen ze van…

Faiz en Jill maken een werkstuk over de werking van het hart. Ze doen een onderzoek naar de invloed van inspanning op het aantal hartslagen per minuut. Aan het onderzoek doen 81 leerlingen mee. Eerst tellen ze van elke leerling het aantal hartslagen per minuut in rust. Vervolgens spant elke leerling zich tien minuten flink in op dezelfde manier. Daarna meten ze weer de hartslag op verschillende momenten. Ze hebben de leerlingen in twee groepen ingedeeld. De ene groep bestaat uit leerlingen die veel aan sport doen, de andere uit leerlingen die nooit sporten. De resultaten van hun onderzoek staan in de tabel. gemiddeld aantal hartslagen per minuut tijd meetmoment sporters niet-sporters (minuten) (48) (33) - rust 72 76 0 meteen na inspanning 119 124 1 1 minuut na inspanning 85 95 2 2 minuten na inspanning 76 84 4 4 minuten na inspanning 72 77

241p
Faiz en Jill schrijven in hun verslag dat het hart sneller gaat kloppen bij
inspanning. Het bloed stroomt daardoor sneller dan in rust.
Leg uit waarvoor het nodig is dat het bloed sneller stroomt bij
inspanning.
253puitwerkbijlage
Faiz en Jill maken een lijndiagram van de resultaten van de tellingen ná
de inspanning.
Op de uitwerkbijlage staat een stuk grafiekpapier.
Maak op dit grafiekpapier een lijndiagram van de resultaten van het
onderzoek. Begin bij 0 minuten en zet het gemiddelde aantal
hartslagen per minuut uit als twee lijnen.

opgave 10Een stamboom

Bart vindt op internet een stamboom die de afstamming weergeeft van
apen en halfapen volgens de evolutietheorie (zie de afbeelding).
0 10 20 30 40 50 nepaflah miljoen jaar geleden dlerew ewuein ed nav nepa seesnapmihc s’allirog snateo-gnaro snobbig dlerew eduo ed nav nepa mensapen
261p
Hoeveel miljoen jaar geleden begon de ontwikkeling van de apen van de
oude wereld als aparte groep volgens de gegevens in de stamboom?
A ongeveer 25 miljoen jaar geleden
B ongeveer 35 miljoen jaar geleden
C ongeveer 37 miljoen jaar geleden
D ongeveer 43 miljoen jaar geleden
E meer dan 55 miljoen jaar geleden
271p
Aan welke groep zijn de gorilla’s het meest verwant volgens de
stamboom?
A aan de apen van de nieuwe wereld
B aan de apen van de oude wereld
C aan de chimpansees
D aan de gibbons
E aan de halfapen
F aan de orang-oetans

opgave 11Verstopte zaadleiders

281p
Als bij een man de zaadleiders verstopt zijn, is hij onvruchtbaar.
Door een nieuwe techniek kan een man met verstopte zaadleiders toch
een kind krijgen. Er worden dan met een dunne naald zaadcellen
opgezogen uit een bijbal.
figuur bij de opgave
Welke letter in de afbeelding geeft het orgaan aan waaruit de zaadcellen
dan worden opgezogen?
A letter Q
B letter R
C letter S
D letter T
292p
De opgezogen zaadcellen worden in een laboratorium gebruikt voor de
bevruchting van eicellen. Dit wordt reageerbuisbevruchting of IVF
genoemd.
Uit bevruchte eicellen ontstaan embryo’s waarvan er één of twee in het
voortplantingsstelsel van de vrouw gebracht worden.
Hoe heet het deel van het voortplantingsstelsel waar embryo’s dan
ingebracht worden? Leg je antwoord uit.

opgave 12Een groep ziekten

301p
Er bestaan enkele ziekten die tot gevolg hebben dat het bindweefsel veel
te slap is. Alle ziekten uit deze groep zijn erfelijk en er zijn verschillende
genen die zo’n ziekte kunnen veroorzaken. Sommige van die genen zijn
dominant, andere zijn recessief.
In de afbeelding worden twee ouderparen weergegeven. Beide mannen
komen uit families waarin een ziekte uit de groep voorkomt. Naast de
ouders zijn de chromosomen afgebeeld waarop een gen dat zo’n ziekte
veroorzaakt, zich kan bevinden.
paar P wel niet
figuur bij de opgave
paar Q niet niet
figuur bij de opgave
Legenda: wel = heeft de ziekte wel
niet = heeft de ziekte niet
= gen dat zo’n ziekte veroorzaakt
Bij welke van de twee mannen is het gen recessief, bij de man van
paar P of bij de man van paar Q? Leg je antwoord uit.

opgave 13Poetsvissen en zeebrasems

De poetsvis, een visje van ongeveer tien centimeter lang, voedt zich door
schadelijke parasieten van de huid van andere vissen af te knabbelen.
Onderzoekers ontdekken dat zeebrasems op poetsvissen af zwemmen.
Ze doen een experiment om dit gedrag van zeebrasems tegenover
poetsvissen te onderzoeken. Daarvoor zetten ze drie aquaria naast
elkaar: een grote bak in het midden en twee kleinere aan de zijkanten,
bak 1 en bak 2. In de middelste bak zwemt een zeebrasem. In elke kleine
bak bevindt zich een poetsvis en een model van een zeebrasem (zie de
afbeelding).
figuur bij de opgave
Het model in bak 1 is ingesmeerd met garnalenpasta en op de bodem
staat een leeg bakje.
Het model in bak 2 is niet ingesmeerd en op de bodem staat een schaaltje
met garnalenpasta.
De poetsvis in bak 1 knabbelt de pasta van het model af, die in bak 2 eet
van het schaaltje op de bodem.
De zeebrasem kan beide poetsvissen zien door de glazen wanden van de
bakken.
311p
Tijdens het experiment zwemt de zeebrasem vooral heen en weer voor de
wand van bak 1.
Leid uit dit resultaat af wat de uitwendige prikkel is voor dit gedrag van
de zeebrasem.
321p
Zeebrasems zwemmen op poetsvissen af.
Wat is de functie van dit gedrag van zeebrasems?
331p
Om het gedrag van poetsvissen te onderzoeken wordt nog een
experiment gedaan.
In een aquarium met een poetsvis wordt een schaaltje gezet. Op dit
schaaltje ligt zowel garnalenpasta als een ander soort vissenvoer dat
poetsvissen minder graag eten. Steeds als de poetsvis van de
garnalenpasta eet, wordt het schaaltje met voedsel weggetrokken. Als de
vis van het andere voer eet, blijft het schaaltje staan. Na verloop van tijd
heeft de poetsvis geleerd om alleen van het minder aantrekkelijke
vissenvoer te eten.
Hoe wordt deze manier van leren genoemd?
A conditionering
B gewenning
C inprenting

opgave 14Het RVP

In Nederland worden kinderen ingeënt tegen infectieziektes volgens het RVP, het rijksvaccinatieprogramma. Om een goede immuniteit op te bouwen worden verschillende vaccinaties meer dan eenmaal gegeven. In de tabel hieronder staat het vaccinatieschema. leeftijd DKTP-Hib Pneu BMR vaccinaties MenC…

In Nederland worden kinderen ingeënt tegen infectieziektes volgens het RVP, het rijksvaccinatieprogramma. Om een goede immuniteit op te bouwen worden verschillende vaccinaties meer dan eenmaal gegeven. In de tabel hieronder staat het vaccinatieschema. leeftijd DKTP-Hib Pneu BMR vaccinaties MenC DKTP DTP 2 maanden X X 3 maanden X X 4 maanden X X 11 maanden X X 14 4 maanden jaar X 12 9 jaar jaar X X (3x) (alleen meisjes) afkortingen: DKTP en DTP: BMR: D Difterie B Bof Hib K Kinkhoest M Mazelen Pneu Pneumokokken T Tetanus R Rodehond MenC Meningokokken C P Polio HPV Humaan Papillomavirus

Hoeveel keer wordt een kind volgens het RVP ingeënt tegen polio?
opgave als beeld van het examen
Sinds 1952 worden kinderen in Nederland ingeënt tegen kinkhoest, maar vanaf 1996 kwam kinkhoest toch weer regelmatig voor. Het gebruikte vaccin leverde geen goede immuniteit meer op als gevolg van mutaties in de kinkhoestbacterie. Vanaf 2005 wordt een nieuw vaccin tegen kinkhoest gebruikt. Daardoor…

Sinds 1952 worden kinderen in Nederland ingeënt tegen kinkhoest, maar vanaf 1996 kwam kinkhoest toch weer regelmatig voor. Het gebruikte vaccin leverde geen goede immuniteit meer op als gevolg van mutaties in de kinkhoestbacterie. Vanaf 2005 wordt een nieuw vaccin tegen kinkhoest gebruikt. Daardoor is het aantal gevallen van kinkhoest weer sterk afgenomen. Tussen 2001 en 2005 werden alleen kinderen van vier jaar met dit nieuwe vaccin ingeënt. Dit had een afname van kinkhoest tot gevolg in deze groep kinderen. Bovendien bleek dat ook bij baby’s het aantal kinkhoestgevallen afnam, hoewel die nog met het oude vaccin werden ingeënt. • Leg uit waardoor vaccinatie van kinderen van 4 jaar tegen een bepaalde ziekte tot gevolg kan hebben dat ook minder baby’s die ziekte krijgen.

opgave 15Boskikkers

kikkerdril kikkervisjes volwassen boskikker De Noord-Amerikaanse boskikker legt in het voorjaar eitjes in kleine plasjes water. De eitjes, wel zo’n 1000 tot 3000 per kikkerpaar, vormen samen het kikkerdril. In dit…

kikkerdril kikkervisjes volwassen boskikker De Noord-Amerikaanse boskikker legt in het voorjaar eitjes in kleine plasjes water. De eitjes, wel zo’n 1000 tot 3000 per kikkerpaar, vormen samen het kikkerdril. In dit kikkerdril ontwikkelen de eitjes zich tot kikkervisjes. Kikkervisjes eten voornamelijk algen. De volwassen boskikkers eten insecten en slakken.

361p
Kikkervisjes eten soms eitjes en larven van de eigen soort. Dit wordt
kannibalisme genoemd. Bij de boskikkers die hun eitjes in kleine plasjes
leggen, lijkt dit minder vaak voor te komen. De kikkervisjes in zo’n plasje
zijn van ongeveer gelijke leeftijd. Onderzoekers vragen zich af of eitjes en
jonge kikkervisjes alleen opgegeten worden door oudere kikkervisjes.
Ze doen een experiment om dit te onderzoeken. Ze vullen twee
aquariumbakken met water: bak 1 en bak 2. In beide bakken laten ze een
gelijk aantal kikkereitjes uitkomen. Alleen in bak 2 laten ze ook een aantal
oudere kikkervisjes los. De overige omstandigheden zijn gelijk.
Elke dag tellen ze in beide bakken het aantal overlevende eitjes en jonge
kikkervisjes. Ze zetten de resultaten uit in een diagram (zie de
afbeelding).
jonge kikker- eitjes visjes Legenda: 100 bak 1: zonder oudere kikkervisjes overlevende bak 2: met oudere kikkervisjes eitjes en jonge kikkervisjes (%) 50 0 0 1 2 3 4 tijd (dagen)
De onderzoekers trekken een conclusie uit de resultaten om een
antwoord te geven op de onderzoeksvraag.
Schrijf deze conclusie op.
371p
Het doen van zo’n onderzoek in een laboratorium levert resultaten op die
betrouwbaarder zijn dan die van zo’n onderzoek in de vrije natuur.
Leg uit waardoor de resultaten van zo’n onderzoek in een laboratorium
betrouwbaarder zijn.

opgave 16Katten

Lees eerst informatie 1 tot en met 7 en beantwoord dan vraag 38 tot en
met 53. Bij het beantwoorden van die vragen kun je de informatie
gebruiken.
382puitwerkbijlage
In de afbeelding van informatie 1 zie je organen in het lichaam van een
kat.
Op de uitwerkbijlage staat een schema.
Schrijf in dit schema de namen van de orgaanstelsels waarbij de
organen horen die zijn aangegeven met de cijfers 1 en 2.
391p
In de afbeelding zie je drie typen kiezen.
figuur bij de opgave
Welke letter geeft het type kies aan dat een kat heeft?
A letter Q
B letter R
C letter S
402p
In informatie 2 staat een etiket van een doos met kattenbrokjes.
Hanneke heeft een dikke kat van 6 kilogram die ze brokjes uit de doos
voert.
Hoeveel gram eiwit krijgt de kat van Hanneke per dag binnen met de
geadviseerde hoeveelheid brokjes? Leg je antwoord uit met een
berekening.
411p
Bij poezen vindt pas na paring ovulatie plaats.
Welke letter in de tweede afbeelding van informatie 3 geeft een orgaan
aan waarin eicellen na ovulatie als eerste terechtkomen?
A letter W
B letter X
C letter Y
D letter Z
421p
Welke zintuigcellen bevinden zich in een kattenoog volgens de
informatie?
A alleen kegeltjes
B alleen staafjes
C kegeltjes en staafjes
431p
In informatie 4 geeft de letter P een laag in een kattenoog aan.
Hoe heet deze laag?
A harde oogvlies
B hoornvlies
C netvlies
D vaatvlies
441p
In de darmen van katten kunnen parasieten leven (zie informatie 5).
Welke letter in de afbeelding van informatie 1 geeft het orgaan aan waarin
een lintworm kan voorkomen?
A letter Q
B letter R
C letter S
D letter T
451p
Een dierenarts bekijkt een microscopisch preparaat om de oorzaak van
een darmziekte bij een kat te onderzoeken. In het preparaat ziet hij een
cel die wel een celwand heeft, maar geen celkern.
Van welk organisme kan dit een cel zijn?
A van een bacterie
B van een schimmel
C van een spoelworm
461p
Katjes worden meestal tegen kattenziekte ingeënt als ze nog jong zijn.
Een inenting tegen kattenziekte levert geen goede immuniteit op tegen
niesziekte.
Leg uit waardoor deze inenting geen goede immuniteit oplevert tegen
een ziekte veroorzaakt door zo’n ander virus.
471p
Het virus dat kattenziekte veroorzaakt, breekt bepaalde bloeddeeltjes af.
Hoe heten deze bloeddeeltjes?
481p
Noem een abiotische factor die verspreiding van het kattenziektevirus
tegengaat. Gebruik informatie 5.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende
pagina.
491p
Welke letter in de tweede afbeelding van informatie 3 geeft een orgaan
aan dat door blaasgruis verstopt kan raken volgens informatie 5.3?
A letter W
B letter X
C letter Y
D letter Z
501p
In informatie 6 zie je een foto van een kat.
Wat is het genotype van deze kat voor de lengte van de vachtharen?
511p
Een poes met een effen vacht wordt gekruist met een kater met een tabby
vacht die heterozygoot is voor deze eigenschap.
Hoe groot is de kans dat een nakomeling uit deze kruising een effen vacht
heeft?
A 0%
B 25%
C 50%
D 75%
E 100%
521p
In informatie 7 staan twee lijsten met handelingen van een kat.
Hoe heet zo’n lijst?
531p
In één van de twee lijsten in informatie 7 staan handelingen die tot
imponeergedrag behoren.
Welke handelingen behoren tot imponeergedrag, die in lijst 1 of die in
lijst 2? Leg uit waaruit je kunt afleiden dat die handelingen tot
imponeergedrag behoren.