bronnen

Eindexamen beeldende vakken vmbo gl/tl 2008, tijdvak 2

bij dit examen

Open vragen
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer
dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling
meegeteld.

opgave 1Van heinde en verre

Aan het begin van de twintigste eeuw ontstaat er in Europa belangstelling voor kunst en voorwerpen uit niet-westerse landen. Niet-westerse kunst wordt veelal in een speciaal museum tentoongesteld. Een voorbeeld van…

Aan het begin van de twintigste eeuw ontstaat er in Europa belangstelling voor kunst en voorwerpen uit niet-westerse landen. Niet-westerse kunst wordt veelal in een speciaal museum tentoongesteld. Een voorbeeld van zo’n museum is het Musée de l’Homme in Parijs. Veel kunstenaars, onder wie Picasso, gaan ernaar toe om de objecten te bestuderen of om ze na te tekenen. In het Musée de l’Homme worden onder meer Afrikaanse reliekhouders tentoongesteld. Afrikaanse reliekhouders zijn objecten die op de overblijfselen van een overledene worden geplaatst. Op afbeelding 1 zie je een reliekhouder uit dit museum te Parijs.

12p
Bekijk afbeelding 1.
Een reliekhouder is voor de nabestaanden van de overledene een kostbaar en
waardevol bezit.
Noem twee aspecten van de vormgeving die bijdragen aan het kostbare
karakter.
21p
Leg uit waarom een reliekhouder waardevol is voor de nabestaanden.
32p
Bekijk afbeelding 1.
De reliekhouder moet onder meer de overledene beschermen tegen kwaad van
buitenaf.
Noem twee aspecten van de voorstelling die het kwaad weren.
43p
Bekijk afbeelding 1.
Het gezicht van de reliekhouder is geschematiseerd.
Geef drie voorbeelden van schematisering die je aantreft in het gezicht.
Op afbeelding 2 zie je een schilderij dat Picasso maakte naar aanleiding van de reliekhouder op afbeelding 1. Het gezicht op afbeelding 2 heeft een aantal overeenkomsten met de reliekhouder op afbeelding 1.
52p
Vergelijk afbeelding 1 en 2.
Noem twee aspecten van de vormgeving die je in de gezichten van beide
werken aantreft.
Picasso raakte zó geboeid door niet-westerse kunst dat hij zelf ook een verzameling aanlegde. Op figuur 1 zie je een deel van deze verzameling.
figuur 1
Tot de collectie van Picasso hoorde onder meer de reliekhouder die je op afbeelding 3 ziet. Deze reliekhouder is minder kostbaar dan de reliekhouder op afbeelding 1. Toch was de eigen reliekhouder voor Picasso…

Tot de collectie van Picasso hoorde onder meer de reliekhouder die je op afbeelding 3 ziet. Deze reliekhouder is minder kostbaar dan de reliekhouder op afbeelding 1. Toch was de eigen reliekhouder voor Picasso belangrijk.

61p
Bekijk afbeelding 3.
Leg uit dat de reliekhouder op afbeelding 3 voor Picasso belangrijk was.
Aan de westkust van Canada leven al heel lang indianen. Zij zijn onder meer bekend om hun kleurrijke maskers. Op afbeelding 4 zie je zo’n masker.
Brian Jungen groeide bij deze indianen op. Hij kent de traditie van de maskers goed. Zelf maakt hij ook maskers. Deze bouwt hij op uit sportschoenen, zogenaamde Nike Air Jordans. Op afbeelding 5 en 6 zie je een van…

Brian Jungen groeide bij deze indianen op. Hij kent de traditie van de maskers goed. Zelf maakt hij ook maskers. Deze bouwt hij op uit sportschoenen, zogenaamde Nike Air Jordans. Op afbeelding 5 en 6 zie je een van zijn maskers uit 2005.

72p
Bekijk afbeelding 4, 5 en 6.
In het masker op afbeelding 5 en 6 zie je kenmerken van het masker op
afbeelding 4 en kenmerken van een sportschoen.
Noem van het masker op afbeelding 5 en 6 twee kenmerken die je ook
aantreft in het masker op afbeelding 4.
83p
Noem van het masker op afbeelding 5 en 6 drie kenmerken die je ook
aantreft in een sportschoen.
91p
Bekijk afbeelding 5 en 6.
Van Jungen wordt gezegd dat in zijn objecten de hedendaagse westerse wereld
samensmelt met die van de Indianen.
Leg dit uit.

opgave 2Komt dat zien … !

“Zou het niet geweldig zijn een museum in te lopen waar je uit de ontwikkelingen van kunst, architectuur en wetenschap hoop zou kunnen putten?” Bovenstaand citaat komt uit het testament van Pieter Teyler van der…

“Zou het niet geweldig zijn een museum in te lopen waar je uit de ontwikkelingen van kunst, architectuur en wetenschap hoop zou kunnen putten?” Bovenstaand citaat komt uit het testament van Pieter Teyler van der Hulst, een rijke achttiende-eeuwse fabrikant uit Haarlem. Tijdens zijn leven verzamelde hij fossielen en mineralen, instrumenten, kunst en literatuur. Deze verzameling werd na zijn dood openbaar gemaakt. Aan zijn woonhuis werd een tentoonstellingszaal toegevoegd. Deze zaal, nu het Teylers Museum, werd het eerste museum van Nederland.

102p
Er kunnen verschillende redenen zijn om een verzameling openbaar te maken.
Noem twee van deze redenen en geef bij elke reden een korte toelichting.
Op afbeelding 7 zie je een gedeelte van de tentoonstellingszaal en op afbeelding 8 zie je de vitrine die zich in deze zaal bevindt.
113p
Bekijk afbeelding 7.
In de wanden zijn diverse klassieke vormen toegepast.
Noem drie van deze klassieke vormen.
121p
Bekijk afbeelding 7.
Door klassieke vormen toe te passen krijgt de collectie een voornaam karakter.
Leg uit dat de toepassing van klassieke vormen de collectie een voornaam
karakter verleent.
131p
Bekijk afbeelding 7 en 8.
In de vitrine bevinden zich de fossielen en mineralen die een belangrijk
onderdeel van de collectie Teyler vormen.
Leg uit dat de opstelling van de vitrine het belang van deze fossielen en
mineralen benadrukt.
143p
Bekijk afbeelding 7 en 8.
De vitrine is zó vormgegeven dat de fossielen en mineralen optimaal zichtbaar
zijn én beschermd worden.
Noem drie kenmerken van de vitrine waardoor de fossielen en mineralen
goed zichtbaar zijn.
151p
Leg uit hoe de fossielen en mineralen beschermd worden.
Na de bouw van het Teylers Museum volgde de bouw van veel andere Nederlandse musea. Aan het begin van de twintigste eeuw groeide – onder een aantal kunstenaars – weerstand tegen musea. Een van hen was de Franse…

Na de bouw van het Teylers Museum volgde de bouw van veel andere Nederlandse musea. Aan het begin van de twintigste eeuw groeide – onder een aantal kunstenaars – weerstand tegen musea. Een van hen was de Franse kunstenaar Marcel Duchamp. Hij was het helemaal niet eens met de wijze waarop de meeste musea zijn objecten presenteerden en wilde er niet tentoonstellen. Om zijn werk toch onder de aandacht van een groot publiek te brengen, ontwierp hij een draagbaar museum. Het is een koffer waar hij kopieën van zijn objecten in onderbracht. Op afbeelding 9 zie je deze koffer en op afbeelding 10 de (kopieën van de) objecten die in de koffer kunnen worden opgeborgen. Op figuur 2 zie je de gesloten koffer en op figuur 3 zie je een foto waarop Duchamp zijn koffer en de inhoud ervan toont.

figuur 2 figuur 3
De vormgeving van de zaal op afbeelding 7 kun je ‘rijk’ noemen; de vormgeving van de koffer van Duchamp is echter sober.
162p
Bekijk afbeelding 9 en figuur 2.
Noem twee kenmerken van de koffer die bijdragen aan het sobere karakter.
173p
Bekijk afbeelding 9 en 10 en figuur 3.
Dit draagbare museum heeft voor- en nadelen.
Noem drie voordelen die dit museum voor Duchamp zou kunnen hebben.
182p
Noem twee nadelen die dit museum voor de beschouwer zou kunnen
hebben.
Teyler wilde dat zijn verzameling openbaar werd; daartoe werd een museum gebouwd. Duchamp bracht zijn werk onder de aandacht van mensen door het vervaardigen van een draagbaar museum.
191p
Vergelijk afbeelding 7, 9 en 10 en figuur 3.
Welke van de twee musea – het Teylers Museum of het draagbare museum
van Duchamp – vind jij het meest geslaagd als openbare verzameling?
Beargumenteer je antwoord.

opgave 3Dierbare verzamelingen verbeeld

Albrecht van Oostenrijk, in de zeventiende eeuw vorst van de Zuidelijke Nederlanden, was een (verwoed) verzamelaar van kunst en wetenschappelijke instrumenten. De Nederlandse schilders Rubens en Breughel vereeuwigden…

Albrecht van Oostenrijk, in de zeventiende eeuw vorst van de Zuidelijke Nederlanden, was een (verwoed) verzamelaar van kunst en wetenschappelijke instrumenten. De Nederlandse schilders Rubens en Breughel vereeuwigden deze vorst en zijn echtgenote op het schilderij dat je ziet op afbeelding 11. Ze staan afgebeeld op het schilderij op de tafel links.

201p
Bekijk afbeelding 11.
Noem één reden waarom de vorst en de vorstin zich op dit schilderij hebben
laten afbeelden.
213p
Bekijk afbeelding 11.
Naast beeldende kunst zie je op dit schilderij ook wetenschappelijke
instrumenten; onder meer instrumenten die worden gebruikt om waar te nemen
en te meten.
Noem drie van deze instrumenten.
221p
Bekijk afbeelding 11.
Tussen de kunst en instrumenten plaatsten Breughel en Rubens ook eigen werk
dat niet tot de vorstelijke collectie behoorde.
Noem één reden die zij hiervoor hebben kunnen gehad.
Op afbeelding 12 zie je De schilderijenoptocht te Machelen-aan-de-Leie van de Belgische kunstenaar Roger Raveel. Je ziet een optocht waarin mensen schilderijen met zich meevoeren. Het zijn schilderijen van…

Op afbeelding 12 zie je De schilderijenoptocht te Machelen-aan-de-Leie van de Belgische kunstenaar Roger Raveel. Je ziet een optocht waarin mensen schilderijen met zich meevoeren. Het zijn schilderijen van kunstenaars voor wie Raveel grote bewondering had – onder meer Compositie met rood, geel en blauw van Piet Mondriaan – én je ziet een paar schilderijen van Raveel zelf.

231p
Bekijk afbeelding 12.
In dit schilderij wordt een optocht gesuggereerd.
Noem één manier waarop hier een optocht wordt gesuggereerd.
Op afbeelding 13 zie je Compositie met rood, geel en blauw van Piet Mondriaan uit 1930.
242p
Vergelijk afbeelding 12 en 13.
Noem twee aspecten van de vormgeving van De Schilderijenoptocht die je
ook ziet in Compositie met rood, geel en blauw.
251p
Bekijk afbeelding 12.
Het witte doek, centraal op het schilderij, is een eigen werk van Raveel.
Raveel wil met dit doek de beschouwer actief bij zijn werk betrekken.
Leg uit op welke wijze het witte doek de beschouwer bij zijn werk betrekt.
261p
Bekijk afbeelding 12.
Raveel nam in deze optocht werk op van schilders die hij bewonderde en
voegde er eigen werk aan toe.
Ben je van mening dat een optocht van schilderijen een goed middel is om je
bewondering voor je favoriete schilders te uiten?
Beargumenteer je antwoord.

opgave 4Resten en herinneringen

Vanaf het begin van de twintigste eeuw zijn er kunstenaars die in hun werk afval, gebruiksvoorwerpen of kosteloze materialen verwerken, bijvoorbeeld Arman en Van der Lee.
In 1960 maakt Arman het object dat je ziet op afbeelding 14. De titel is De prullenbak van mijn echtgenote. Het bestaat uit een bak met afval op een sokkel. De hoogte van dit object is ongeveer 190 cm.
Bekijk afbeelding 14.
273p
In dit object verwerkte Arman de inhoud van een prullenbak uit zijn badkamer.
Noem drie voorwerpen die verwijzen naar een badkamer.
282p
Bekijk afbeelding 14.
Bij het ontstaan van dit object speelde toeval tweemaal een rol.
Leg dit uit.
292p
Bekijk afbeelding 14.
Deze manier van presenteren maakt het afval maakt tot iets bijzonders.
Geef voor deze bewering twee argumenten.
Over dit kunstwerk lopen de meningen zeer uiteen: er zijn mensen die dit werk een belediging voor de beeldende kunst vinden.
302p
Bekijk afbeelding 14.
Leg uit waarom mensen dit werk een belediging voor de beeldende kunst
vinden.
In 1996 zou er in Breukelen een klein huis worden gesloopt. De kunstenares Ida van der Lee wilde graag de herinnering aan dit huis behouden. Daartoe brak zij met behulp van andere kunstenaars het huis uiterst…

In 1996 zou er in Breukelen een klein huis worden gesloopt. De kunstenares Ida van der Lee wilde graag de herinnering aan dit huis behouden. Daartoe brak zij met behulp van andere kunstenaars het huis uiterst zorgvuldig af en maakte van de afbraak foto’s. Een aantal daarvan zie je op figuur 4. Van materialen die zij bij de sloop verzamelde, maakte zij de installatie die je ziet op afbeelding 15. Samen vormen foto’s en installatie een verzameling. Van der Lee noemde deze verzameling Overlevering van een huis.

figuur 4
313p
Bekijk afbeelding 15 en figuur 4.
Van der Lee verrichtte veel verschillende handelingen om tot deze verzameling
te komen
Noem drie van deze handelingen.
321p
Bekijk figuur 4.
Van der Lee omschrijft de afbraak onder meer als een ‘reis terug in de tijd’.
Leg uit dat de afbraak als een reis terug in de tijd gezien kan worden.
334p
Bekijk afbeelding 15.
Van der Lee omschrijft de installatie als een ‘stroom’.
Leg aan de hand van drie kenmerken de vergelijking met een stroom uit.
341p
Bekijk afbeelding 15.
Van der Lee wil met deze installatie verbeelden dat mensen het verleden
meenemen op hun reis naar de toekomst.
Ben je van mening dat zij met deze installatie daarin is geslaagd?
Beargumenteer je antwoord.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.