Als je let op de duur van vakanties en de activiteiten die daarin worden ondernomen, dan kun je onder andere de volgende vormen van vakantie onderscheiden: - korte vakantie - lange vakantie - actieve vakantie - passieve vakantie - culturele vakantie - natuurvakantie • Welke drie van bovenstaande vormen van vakantie zijn van toepassing op de lezersreis van bron 1?
bron 3 Drenthe in trek bij binnenlandse toeristen bron 4 Gemiddelde vakantieduur in dagen per provincie Provincie Lange vakantie (dagen) Korte vakantie (dagen) Friesland 9,5 3,2 Drenthe 9,4 3,4 Overijssel 10,1 3,2 Gelderland 9,7 3,2 Noord-Holland 8,9 3,1 Zuid-Holland 10,5 3,0 Zeeland 10,0 3,3 Noord-Brabant 9,7 3,1 Limburg 8,3 3,3 overige provincies 9,1 3,1
Bron 3 geeft informatie over aantallen toeristen en bron 4 over de vakantieduur. Hieronder staan drie uitspraken naar aanleiding van bron 3 en de tabel van bron 4: 1 Noord-Holland is de best bezochte provincie. Dit is vooral te danken aan de Noordzeebadplaatsen en Amsterdam. 2 Een korte vakantie duurt maximaal 4 dagen. 3 De gemiddelde vakantieduur van korte vakanties in Drenthe ligt hoger dan in andere provincies. • Neem de cijfers 1 tot en met 3 van de uitspraken over op het antwoordblad en zet erachter of deze uitspraak juist is of onjuist.
Joppe, Mahyar en Ellen bekijken bron 7. Ze discussiëren over de aantrekkelijkheid van dit gedeelte van Spanje voor toeristen. Joppe zegt: “In dit gebied kun je ook bergwandelingen maken.” Mahyar zegt: “In dit gebied vind je veel invloeden van de Arabische cultuur.” Ellen zegt: “Veel Nederlanders vinden het hier aan de kust in de zomermaanden te heet voor een actieve vakantie.” • Neem de namen van bovengenoemde personen over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak van die persoon juist is of onjuist.
Joppe, Mahyar en Zenya willen wel eens weten hoe zwaar een reis van Nederland naar Andalusië het milieu belast. Deze milieubelasting noemen we de vakantievoetafdruk (ecologische voetafdruk). De ecologische voetafdruk is de ruimte die we per persoon innemen op aarde. Alles wat je consumeert kost namelijk ruimte. Eten en drinken nemen ruimte in beslag, omdat het voedsel verbouwd en vervoerd moet worden. Reizen belast het milieu ook, of je nu met de bus, het vliegtuig of de auto gaat. Deze belasting wordt uitgedrukt in het aantal vierkante meter (m 2 ) die je zogenaamd gebruikt. Joppe, Mahyar en Zenya onderzoeken elk de ecologische voetafdruk van een vervoermiddel. In willekeurige volgorde zijn dat de bus, het vliegtuig en de auto. Hieronder staan de resultaten: − Joppe: 62 m 2 − Mahyar: 74 m 2 − Zenya: 18 m 2 • Wie van hen heeft de ecologische voetafdruk van de bus berekend?
Spanje is erg populair bij de Nederlandse vakantieganger als het gaat om lange vakanties. Toch staat Spanje daarbij niet op de eerste plaats. En zeker niet als je de lange en korte vakanties bij elkaar optelt. • Schrijf eerst het land op dat bij de Nederlandse vakantieganger het meest favoriet is voor wat betreft lange vakanties. • Schrijf daarna het land op dat bij de Nederlandse vakantieganger het meest favoriet is voor wat betreft lange en korte vakanties bij elkaar opgeteld. bron 9 De Afrikaan wil toerisme
Volgens de tekst van bron 9 groeit de toeristensector in Zuid-Afrika. Met name door de vele wildparken is Zuid-Afrika een geliefde natuurbestemming voor vakantiegangers. Dit geldt ook voor Oost-Afrika. Welke landen van Oost-Afrika zijn ook voorbeelden van een natuurbestemming? A Egypte en Kenia B Egypte en Marokko C Kenia en Marokko D Kenia en Tanzania E Marokko en Tanzania F Tanzania en Egypte
De winterperiode in Zuid-Afrika is een goede tijd om daar op vakantie te gaan: het is dan namelijk droog en lekker koel. In welke maanden kun je volgens deze informatie dus goed op vakantie naar Zuid-Afrika gaan? A december, januari, februari B juni, juli, augustus C maart, april, mei D september, oktober, november bron 10 Het herwonnen land
De tekst van bron 11 gaat over een toeristische trekpleister in de Italiaanse streek de Abruzzen. In welke fase van toeristische ontwikkeling heeft Daniel Kihlgren het dorpje Santo Stefano di Sessanio gebracht? A toerisme in herstel B toerisme in opkomst C toerisme in verval D toerisme in volle bloei
In bron 13 staan vier stukjes tekst uit een dagboek van een wereldreis. De schrijver is tijdens deze reis onder andere in het Caribisch gebied (waaronder op de Nederlandse Antillen), Indonesië en Zuid-Afrika geweest. Jos, Ibrahim en Shanna doen de volgende uitspraken over deze stukjes tekst: Jos zegt: “Geen enkel stukje gaat over Zuid-Afrika!” Ibrahim zegt: “Stukje 1 gaat over Indonesië.” Shanna zegt: “Zowel stukje 3 als stukje 4 gaat over Indonesië.” • Neem de namen van bovengenoemde personen over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak van de persoon juist is of onjuist.
bron 15 Gegevens last minute all-inclusives Turkije Na doorklikken: U kunt kiezen uit de volgende aanbiedingen: Turkije - Turkse Riviera - Side appartementencomplex ligt op circa centrum van Side. Het Airco ter plaatse te vanaf € 301 Turkije - Egeïsche kust - Bodrum bevindt zich in de wijk Bitez en ligt op het bruisende centrum van Bodrum, dat het openbaar vervoer of taxi. De transfer van de luchthaven naar het hotel (39 kilometer) is inbegrepen. Direct aan het strand gelegen. Turkije - Egeïsche kust - Bodrum Vera Club Hotel TMT Bodrum ***** / All-inclusive Dit fijne complex met zijn prettige uitstraling en mooie ligging is slechts 1 kilometer van Bodrum verwijderd. Het ligt bovendien direct aan zee en heeft een klein strand. De transfer van de luchthaven naar het hotel (35 kilometer) is inbegrepen. Het Vera Hotel Club TMT is erg populair bij Nederlanders en Belgen.
Bij aanbiedingen voor vakantiereizen kan sprake zijn van onjuiste of misleidende informatie. Maud en Chloé willen in augustus nog een last minute boeken. Op internet komen zij de aanbieding tegen van de advertentie in bron 15. Ze klikken door en krijgen dan de keus uit de drie reizen die onder de advertentie vermeld staan. • Geef, met behulp van de aanbiedingen uit bron 15, twee argumenten waaruit blijkt dat er bij de advertentie sprake is van onjuiste of misleidende reclame.
Laura, Linda en Michelle willen vrijdag 30 april een dagje uit in Gorinchem. Ze vertrekken met de auto van Hilversum naar Gorinchem. ’s Ochtends lezen ze het bericht van bron 16 in de krant. Laura, Linda en Michelle spreken af om een zo kort mogelijke andere route te vinden, waardoor hun reistijd niet veel langer wordt. − Laura vindt dat de kortste route van Hilversum naar Gorinchem is via: De A27 op bij oprit 33. Doorrijden tot knooppunt Lunetten. Hier de A12 op tot knooppunt Oudenrijn. Hier de A2 op richting Vianen. Doorrijden tot knooppunt Everdingen. Hier de A27 op richting Gorinchem. − Linda vindt dat de kortste route van Hilversum naar Gorinchem is via: De A27 op bij oprit 33. Dan afslaan bij afrit 31 richting Maarsen. Bij afrit 6 (Maarssen) de A2 op richting Vianen. Doorrijden tot knooppunt Everdingen. Hier de A27 op richting Gorinchem. − Michelle vindt dat de kortste route van Hilversum naar Gorinchem is via: De A27 op bij oprit 33. Doorrijden tot knooppunt Lunetten. Hier de A12 op tot knooppunt Oudenrijn. Hier de A2 op en doorrijden tot knooppunt Deil. Hier de A15 op richting Gorinchem. Wie heeft de kortste route in kilometers gevonden? Gebruik hierbij bron 17. A Laura B Linda C Michelle
In bron 19 zie je Duitse vakantiegebieden die ook populair zijn bij Nederlanders. Hieronder staan drie uitspraken naar aanleiding van bron 18: 1 Beieren heeft meer lange vakanties dan andere toeristengebieden in Duitsland, omdat het dicht bij Nederland ligt. 2 Berlijn heeft meer korte dan lange vakanties, omdat de meeste toeristen kiezen voor een korte stedentrip. 3 Sauerland is voor zowel lange als korte vakanties het populairst. • Neem de cijfers 1 tot en met 3 over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist is of onjuist. bron 20 Aantal overnachtingen van Nederlanders tijdens buitenlandse lange vakanties per land naar verblijfsfunctie, 2009
Veel toeristen reizen niet in één dag naar hun vakantiebestemming. Zij overnachten onderweg een nachtje in een hotel in één van de doorgangslanden naar hun bestemming. De vakantielanden Griekenland en Turkije hebben weinig overnachtingen als doorgangsland. • Waarom zijn beide landen nauwelijks doorgangslanden voor Nederlandse vakantiegangers?
Koolstofdioxide (CO 2 ) zorgt voor een broeikaseffect. Toename van koolstofdioxide in de lucht zorgt voor een versterking van het broeikaseffect. Bij de verbranding van fossiele brandstoffen komen echter ook andere stoffen vrij, zoals zwavel en stikstof. • Hoe noemen we luchtverontreiniging die ontstaat door de uitstoot van onder andere zwavel en stikstof?
bron 28 Verdeling van windmolens in Nederland naar hoogte en vermogen. In bron 28 staat de verdeling van windmolens in Nederland naar hoogte en vermogen. Het plan is om bij Urk tachtig tot honderd windmolens te bouwen van zo’n 135 meter hoog. Deze windmolens moeten voor ongeveer 400.000 huishoudens elektriciteit produceren. Ondanks het feit dat het hier om een vorm van groene energie gaat, is niet iedereen enthousiast over dit project.
bron 29 Waterpiramide bron 30 Schema van een waterpiramide Op bron 29 en 30 zien we een waterpiramide, een Nederlandse uitvinding. De waterpiramide is een grote witte tent, die door verdamping en condensatie vervuild water zuivert. Deze waterpiramide kan in de tropen dagelijks duizend liter schoon drinkwater leveren. Dat is voldoende voor 300 tot 400 mensen.
Op de kaart van bron 31 zie je de Drieklovendam in China. De nieuwe waterkrachtcentrales bij deze dam kunnen 85 miljard kilowattuur per jaar produceren, ongeveer drie procent van het totale energieverbruik in China. De bouw van dit soort grootschalige projecten kent voor- en nadelen. • Welk nadeel had de aanleg van de Drieklovendam speciaal voor de bewoners van het gebied rond de Drieklovendam?
Smeltende ijskappen op aarde kunnen eventueel een gevaar voor Nederland vormen. Het smelten van de ijskappen op Antarctica vormt wel een gevaar voor Nederland, maar het smelten van het Noordpoolijs niet. • Geef een argument waarom het smelten van het ijs op Antarctica wel een gevaar vormt voor Nederland en het smelten van het Noordpoolijs niet.
Bron 37 laat twee cirkeldiagrammen zien over de verdeling van het water op aarde. Bij beide diagrammen is de titel achter de letters A en B weggelaten en hieronder weergegeven. Titel: − verdeling van al het aanwezige water op aarde − verdeling van het zoete water op aarde • Neem de letters A en B over op het antwoordblad en zet de juiste titel erachter.
In bron 37 ontbreekt ook de omschrijving in de legenda. In de legenda moeten de volgende omschrijvingen worden ingevuld: − water aanwezig in de vorm van ijs − water aanwezig in vloeibare vorm − zoet water − zout water • Neem de cijfers 1 tot en met 4 van de legenda over op het antwoordblad en zet de juiste begrippen erachter.
De tabel van bron 38 laat de waterbalans van Nederland zien en het aandeel van de verschillende bronnen in die waterbalans. Het water in Nederland komt voor een groot deel uit de rivieren Rijn en Maas. Er zit een verschil in de aanvoer van rivierwater (80 km 3 ) en afvoer van het rivierwater (86 km 3 ) in Nederland. • Geef de oorzaak voor dit verschil.
In bron 39 is onder andere het stroomgebied van de Maas weergegeven. Over de letters A tot en met D in de kaart worden vier uitspraken gedaan: 1 De Maas krijgt veel water uit zijrivieren in dit gebied. 2 Dit is de bovenloop van de rivier. 3 Het water is er brak. 4 Hier is de rivier breed. • Neem de letters A tot en met D over op het antwoordblad en zet het cijfer van de juiste uitspraak erachter.
Tijdens de aardrijkskundeles van een vierde klas VMBO ontstaat een discussie over bron 40. Drie leerlingen doen hierover een uitspraak: Harry zegt: “Door het versterkt broeikaseffect zal de hoeveelheid water op de wereld toenemen.” Gert-Jan zegt: “Door het versterkt broeikaseffect zal de hoeveelheid zoet water opgeslagen in de ijskappen afnemen.” Meta zegt: “Door het versterkt broeikaseffect neemt de verdamping en condensatie van water toe.” • Neem de namen van de personen over op het antwoordblad en zet erachter of de uitspraak juist is of onjuist. bron 41 Bio-energie
In bron 42 zie je acht maatregelen om waterproblemen langs de grote rivieren op te lossen. Bij welke letter zijn de juiste omschrijvingen van de getekende maatregelen weergegeven? A 1: rivierbedding verdiepen 2: dijk landinwaarts verleggen 5: uitdiepen uiterwaarden B 1: uitdiepen uiterwaarden 4: dijk landinwaarts verleggen 5: rivierbedding verruimen C 3: rivierbedding verdiepen 4: uitdiepen uiterwaarden 7: dijk landinwaarts verleggen D 1: uitdiepen uiterwaarden 6: rivierbedding verdiepen 8: dijk landinwaarts verleggen
Het water in een stuwmeer wordt gebruikt om drinkwater te produceren en om elektriciteit op te wekken. • Noem nog twee functies waarvoor het water in een stuwmeer gebruikt wordt. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
Bij dit examen hoort geen uitwerkbijlage.
C
C
D
C
D
B
B
D
A
C
A
B
B
B
C
C
