bij dit examen
Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Open vragen
− Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er
bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet
méér. Alleen de eerste twee redenen kunnen punten opleveren.
− Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als
een gedeelte van de berekening goed is, kan dat punten opleveren.
Een goede uitkomst zonder berekening levert geen punten op.
− Vermeld bij een berekening altijd welke grootheid berekend wordt.
− Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid.
opgave 1Proefrit
Tom wil een tweedehandsauto kopen. Hij maakt eerst een proefrit.
12pTom rijdt 20 minuten met een gemiddelde snelheid van 60 km/h.

Bereken de afstand die Tom dan heeft gereden.
21pDe topsnelheid van deze auto is 90 km/h.

Noteer deze snelheid in m/s.
32pTijdens het rijden werken er op de auto twee tegenwerkende krachten.

Welke twee krachten zijn dit?
41pTom rijdt met constante snelheid.
De motorkracht is dan

even groot als beide tegenwerkende krachten samen.

kleiner dan beide tegenwerkende krachten samen.

groter dan beide tegenwerkende krachten samen.
51pPlotseling moet Tom remmen.
Een gladde tas op de achterbank beweegt dan

naar achteren.

naar voren.

niet.
61pTom heeft een veiligheidsriem om. Deze riem is breed.
Vergelijk het gebruik van een brede riem met het gebruik van een smalle
riem.
Een brede riem

zorgt tijdens het remmen voor een kleinere druk op Tom.

zorgt tijdens het remmen voor een grotere druk op Tom.

heeft tijdens het remmen geen invloed op de druk op Tom.
opgave 2Onweer
71pBij onweer zie je eerst een lichtflits en hoor je even later een donderslag.
Dit komt omdat

de lichtflits dichterbij ontstaat dan de donderslag.

de lichtflits verder weg ontstaat dan de donderslag.

de lichtsnelheid groter is dan de geluidsnelheid.

de lichtsnelheid kleiner is dan de geluidsnelheid.
81pOp welke afstand is het onweer als er ongeveer 9 s zit tussen de flits en
de donder? Gebruik bij je antwoord de tabel ‘Voortplantingssnelheid van
geluid in enkele stoffen’ in BINAS.

1 km

3 km

9 km

38 km
92puitwerkbijlageEen bliksemafleider op een groot gebouw is vaak gemaakt van
koperdraad. Na koperdiefstal wordt deze koperdraad tegenwoordig
vervangen door een draad van een ander materiaal.
Op de uitwerkbijlage staat een tabel met verschillende materialen.

Geef van elk materiaal aan of het wel of niet geschikt is om koper te
vervangen als bliksemafleider.
opgave 3Clever bags
Een schoenfabrikant heeft een nieuwe, duurzamere verpakking voor
schoenen ontworpen. De oude schoenendoos is vervangen door een zak
en een stukje karton.
101puitwerkbijlageHet karton is gemaakt van gerecycled papier.
Over recyclen staat op de uitwerkbijlage een zin.

Maak de zin compleet.
112pHet stukje karton heeft een volume van 32 cm3. De dichtheid van het
karton is 0,80 g/cm3.

Bereken de massa van het karton.
122pBij de productie van deze schoenenzak wordt per jaar 1 miljoen liter
dieselolie bespaard.

Bereken hoeveel energie er zo wordt bespaard. Gebruik bij je
antwoord de tabel ‘Verbrandingswarmte van enkele stoffen’ in BINAS.
131pDoor deze besparing worden er minder verbrandingsgassen uitgestoten.
Welk van de volgende gassen versterkt het broeikaseffect het meest?

koolstofdioxide

ozon

stikstofoxide

zwaveldioxide
opgave 4Hard gelopen
Ronald doet mee aan een hardloopwedstrijd van 10 km op een vlakke
weg.
143pRonald levert tijdens de wedstrijd 1,32 MJ nuttige energie.

Bereken hoeveel energie in MJ Ronald totaal heeft omgezet tijdens
deze wedstrijd. Gebruik bij je antwoord de tabel ‘Rendementen bij
energieomzettingen’ in BINAS.
Op vaste plaatsen meet men van elke loper de tussentijd.
Je ziet een tabel met de tijden van Ronald.
154puitwerkbijlageZet in het diagram op de uitwerkbijlage alle meetpunten uit en teken de
grafiek van de afstand tegen de tijd. Maak eerst de assen compleet.
161pWelke afstand heeft Ronald afgelegd na 20 minuten?

5,5 km

6,5 km

7,1 km

7,8 km
opgave 5E-fan
De E-fan is een klein tweepersoons vliegtuig dat op elektriciteit werkt.
Het vliegtuig heeft twee motoren aan boord met elk een eigen accu.
Het vermogen van een motor is 30 000 W.
172pEen accu levert een spanning van 250 V.

Bereken de stroomsterkte die deze accu aan zijn motor levert.
182pEen motor werkt maximaal 1 uur en 30 minuten op een volle accu.

Bereken de energie in kWh die de accu maximaal levert.
192pOp een zeker moment heeft de E-fan een bewegingsenergie van
416 000 J. De totale massa van het vliegtuig met de piloot is dan 520 kg.

Bereken de snelheid in m/s van de E-fan op dat moment.
opgave 6Kliko-pers
Maria heeft een Kliko-pers. Dit is een hulpmiddel op een afvalbak (Kliko).
Als zij het uiteinde van de hefboom omlaag trekt wordt het afval in de bak
door een metalen plaat samengedrukt.
203pMaria oefent een kracht uit op het handvat waardoor de plaat een totale
kracht van 1200 N uitoefent op het afval. De plaat heeft als afmeting
30 cm bij 35 cm.

Bereken de druk van de plaat op het afval. Bereken eerst de
oppervlakte van de plaat.
213puitwerkbijlageOp de uitwerkbijlage staat een schematische afbeelding van de
Kliko-pers. Door de hefboomwerking is de totale kracht op het afval 3 keer
zo groot als de kracht die Maria uitoefent.

Teken de kracht vanuit P die Maria op de hefboom uitoefent en noteer
de grootte van de kracht.
222puitwerkbijlageOp de uitwerkbijlage staat een tabel met drie zinnen over de massa, het
volume en de dichtheid van het afval bij het samenpersen.

Zet in elke regel één kruisje in de juiste kolom.
232puitwerkbijlageDe Kliko is bedoeld voor GFT. Op de uitwerkbijlage staat een tabel met
soorten afval.

Geef met een kruisje achter elke soort afval aan of deze wel of niet in
de Kliko voor GFT mag.
241pHet is goed voor het milieu als het GFT-afval in de vuilniswagen extra
wordt samengeperst.

Noteer een reden waarom dit zo is.
opgave 7LED leeslampje
In een leeslampje zitten drie batterijen en zes LEDs.
De drie batterijen zijn in serie geschakeld. Samen leveren deze een
spanning van 3,6 V.
251pNoteer de spanning van één batterij.
263puitwerkbijlageMet een variabele weerstand wordt de stroomsterkte door de LEDs
geregeld. Op de uitwerkbijlage zie je een deel van het schakelschema van
het leeslampje.

Maak het schakelschema compleet met een variabele weerstand en
bedrading.
272pBereken de totale weerstand van het leeslampje bij een stroomsterkte
van 40 mA.
282puitwerkbijlageIn het leeslampje wordt op twee plaatsen energie omgezet.
Op de uitwerkbijlage staat hierover een stroomschema van de
energieomzettingen en een tabel.

Noteer in de tabel achter elk nummer de juiste energiesoort.
292pDe capaciteit van de volledig opgeladen batterijen is 3600 mAh.

Bereken de tijd in uur die het leeslampje kan branden bij een
stroomsterkte van 50 mA.
opgave 8Solderen
302pBij solderen wordt tin gebruikt.

Noteer het smeltpunt van tin in Kelvin en in graden Celsius.
Gebruik de tabel ‘Gegevens van enkele vaste stoffen’ in BINAS.
In het kastje van een soldeerbout zit een transformator. Hiermee wordt de
netspanning omlaag getransformeerd.
311pDe primaire spoel (Up = 230 V) van de transformator heeft 500 windingen.
Hoe groot is het aantal windingen van de secundaire spoel (Us = 6 V) als
de transformator ideaal is?

7

13

26

1380
322puitwerkbijlageTijdens het solderen loopt een elektrische stroom van 15 A door de punt.
Het secundaire vermogen van de punt is 90 W.
Op de uitwerkbijlage staan hierover drie zinnen.

Omcirkel in de eerste en de derde zin de juiste mogelijkheid.
331pBij het solderen van kleine onderdelen wordt vaak een metalen tang
gebruikt. De tang wordt langzaam warm bij het solderen.
Wat is de belangrijkste vorm van warmtetransport waardoor de tang warm
wordt?

stroming

straling

geleiding
opgave 9Vleermuizen
Vleermuizen gebruiken geluid om te jagen. Ze zenden geluid uit en
luisteren naar de echo van het geluid.
342puitwerkbijlageDe frequentie van het geluid dat vleermuizen uitzenden ligt tussen de
25 kHz en 45 kHz.

Noteer op de uitwerkbijlage in de eerste twee zinnen de juiste
gegevens en omcirkel in de derde zin de juiste mogelijkheid.
Onderzoekers hebben met een oscilloscoop het geluid van de vleermuis
zichtbaar gemaakt.
Je ziet het beeld op het scherm van de oscilloscoop.
353pBereken de frequentie van dit geluid.
Op 0,1 m afstand van de vleermuis is het geluidsniveau 130 dB.
Voor het geluidsniveau geldt:
Bij verdubbeling van de afstand neemt het geluidsniveau met 6 dB af. 
362pBereken het geluidsniveau van de vleermuis op een afstand van 0,4 m.
Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.
opgave 10Ventilator
Jan heeft een ventilator gekocht voor zijn terrarium.
De ventilator gaat automatisch aan als het te warm wordt.
Je ziet het vereenvoudigde schakelschema dat hij gebruikt.
372puitwerkbijlageJan heeft in de schakeling een NTC opgenomen.
Op de uitwerkbijlage staan twee zinnen over de werking van deze
schakeling.

Omcirkel in elke zin de juiste mogelijkheden.