bij dit examen
Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Open vragen
− Geef niet méér antwoorden dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld
twee redenen worden gevraagd, geef er dan twee en niet méér. Alleen de
eerste twee redenen kunnen punten opleveren.
− Vermeld altijd de berekening, als een berekening gevraagd wordt. Als een
gedeelte van de berekening goed is, kan dat punten opleveren. Een goede
uitkomst zonder berekening levert geen punten op.
− Geef de uitkomst van een berekening ook altijd met de juiste eenheid.
opgave 1Drijvende vijverbol?
De bal van Luuk en Anna rolt in de vijver. Hij drijft naast een stenen vijverbol die ook in het water ligt. Anna en Luuk begrijpen niet hoe het kan dat de stenen bol blijft drijven. Steen zinkt toch! Anna en Luuk gaan onderzoeken hoe het komt dat de vijverbol blijft drijven. Luuk zegt: “Dan moeten we eerst het volume en de massa van de vijverbol bepalen.” Luuk bepaalt het volume van de vijverbol met twee schalen uit een keukenkast. Zie de tekeningen hieronder. Luuk dompelt de bal onder water.
Luuk weet dat 1 gram water een volume heeft van 1 cm 3 . Hij weegt vooraf de lege buitenste schaal (massa 366 g). Daarna bepaalt hij de massa van de buitenste schaal met het overgestroomde water. Luuk doet de proef driemaal en zet zijn metingen in een tabel. meting massa buitenbak met water (gram) 1 1216 2 1245 3 1228
Maak met de gegevens uit de proef duidelijk dat de vijverbol een volume heeft van 864 cm 3 . Anna legt de vijverbol op een weegschaal. Die geeft de massa in gram aan. Luuk en Anna gebruiken de meetgegevens voor het berekenen van de dichtheid en vergelijken hun antwoord met de gegevens over steen in Binas.
opgave 2In de sauna
De vader en moeder van Thijs zijn naar de sauna
geweest.
Thuis vertellen ze erover aan Thijs.
“De sauna is van grotendeels van hout. Tegen de
wanden zijn banken op drie verschillende hoogtes.
In de sauna staat een kachel, die de hele ruimte
verwarmt. Het is er daardoor heel warm en droog.”
41pThijs vraagt aan zijn ouders of het in de sauna overal even warm is.
Welk antwoord zouden de ouders moeten geven?
A Nee, de onderste bank is de warmste plek.
B Nee, de middelste bank is de warmste plek.
C Nee, de bovenste bank is de warmste plek.
D Ja, overal in de sauna is het even warm.
51pIn de sauna hangt een thermometer waarop de temperatuur staat aangegeven.
Zie de figuur hierboven.
Hoe hoog is de temperatuur in Kelvin?
A − 183 K
B 90 K
C 183 K
D 351 K
Na de sauna rusten ze uit in een warm bad. Ze willen het liefst kunnen drijven in
het bad. Dat ontspant hun het meest. Ze kunnen kiezen uit een kruidenbad
(warm water met een paar druppels van een kruidenolie: ρ = 1 g/cm3)
of een zout-water-bad (warm water met veel zout erin opgelost: ρ = 1,2 g/cm3).
Je ziet hieronder twee mogelijke situaties die kunnen ontstaan.
Deze tekening staat ook in de uitwerkbijlage.
62puitwerkbijlageNoteer in de uitwerkbijlage de juiste dichtheid van het badwater en leg uit hoe je
tot je antwoord bent gekomen.
opgave 3Schaatswedstrijden
Tijdens de wereldkampioenschappen allround
in Calgary reed Shani Davis de 500 meter in
35,17 seconden.
73pBereken zijn gemiddelde snelheid in km/h tijdens deze rit.
81pNa een aantal seconden rijdt Davis zoveel mogelijk met een constante snelheid.
Hoe groot is de netto-kracht bij een constante snelheid?
De schaatsbaan in Calgary ligt veel hoger dan de schaatsbaan in Heerenveen.
De schaatsers rijden graag in Calgary, want met dezelfde inspanning
(vermogen) rijden ze de afstanden in een kortere tijd dan in Heerenveen.
92puitwerkbijlageHoe komt het dat op een hoger gelegen baan er meer wereldrecords gereden
worden? Omcirkel in de uitwerkbijlage de juiste woorden.
opgave 4Electro-spel
Diny heeft een oud Electro-spel en een moderne versie van dat spel. Ze gaat die met elkaar vergelijken. Eerst bekijkt ze de oude versie: Hieronder staat een schematische tekening van het Electro-spel. In de batterijhouder moeten twee batterijen van elk 1,5 V zitten. Op het lampje bovenaan dit spel staat: 3,0 V / 0,3 A.
Bereken het maximale vermogen van het lampje. Diny gaat nu de moderne versie van het Electro-spel onderzoeken. Gebruiksaanwijzing − Kijk goed naar de figuur in de linker kolom op het blad. − Zoek rechts de figuur die daarbij past. − Zet de pen op de zwarte stip onder de Diny voelt onder de bladen geen draden. Ze vraagt zich af hoe het komt dat de LED gaat branden als de juiste zwarte stip op het papier wordt aangeraakt.
opgave 5Veilige snelheid
In de krant stond het volgende plaatje:
In de tabel hieronder staan de stopafstand en de remtijd bij verschillende
snelheden.
133puitwerkbijlageTeken in het diagram in de uitwerkbijlage de grafiek van de snelheid tegen de
stopafstand.
141pBepaal met de grafiek de maximale snelheid waarbij een auto een stopafstand
van 15 m heeft.
153pBij een snelheid van 50 km/h is de remweg 14,7 m.
Toon met een berekening aan dat de reactietijd 0,6 s moet zijn geweest.
opgave 6Ultraschoon
opgave 7Afschrikkende stilte
Jongeren tussen 10 en 19 jaar veroorzaken soms overlast.
Er bestaat een apparaat: de Mosquito (Engels voor mug) dat jongeren kan
verdrijven.
Het apparaat verjaagt jongeren met geluidsgolven.
In de handleiding van de Mosquito staat een diagram van de frequenties die je
bij een bepaalde leeftijd kunt horen. Dit diagram zie je hieronder.
192pWelke frequenties moet de Mosquito maken om jongeren tussen 10 en 19 jaar te
verdrijven?
201pOf het geluid door jongeren gehoord wordt, hangt niet alleen af van de
frequentie van het geluid.
Welke andere grootheid is van belang om het geluid van de Mosquito te kunnen
horen?
A decibel
B geluidssterkte
C hertz
D trillingstijd
212pVolgens de fabrikant van de Mosquito storen heel jonge kinderen (tussen 0 en
9 jaar) zich niet aan het geluid.
Leg aan de hand van het diagram uit of heel jonge kinderen het geluid wel
kunnen horen.
opgave 8Base jumpen
Base jumpen is een sport waarbij
vanaf gebouwen of bruggen een vrije
val wordt gemaakt.
Op het laatste moment wordt een
parachute gebruikt voor een veilige
landing.
Alex is zo’n base jumper. Hij laat zich van een gebouw op 100 m hoogte vallen.
222puitwerkbijlageOp de foto zie je het moment waarop Alex (totale massa 90 kg) begint te vallen.
Teken in de figuur in de uitwerkbijlage de zwaartekracht op Alex op dat
moment en vul de grootte in. Gebruik als krachtenschaal 1 cm
200 N.
Voor een veilige landing moet Alex bij een snelheid van 35 m/s zijn parachute
openen. Hij bereikt die snelheid na een val van 61,25 m. We verwaarlozen de
luchtweerstand.
231pToon met een berekening aan dat bij de val over 61,25 m de gemiddelde
snelheid van Alex 17,5 m/s is.
242pBereken na hoeveel seconden hij een snelheid van 35 m/s bereikt.
opgave 9Paperclip Curly
Op het bureau van Lieke staat Curly met een
(magnetisch) hoofd vol paperclips.
De paperclips blijven zo goed bij elkaar en zijn
snel te pakken als ze er een nodig heeft.
Lieke gaat wat proefjes doen met Curly.
Curly’s kapsel kan veranderd worden door de paperclips rechtop te zetten met
een staafmagneet.
252pLieke merkt dat ze dat alleen met de noordpool van de staafmagneet kan.
Leg uit of de bovenkant van de magneet in het hoofd van Curly een noord-
of zuidpool heeft.
261pLieke houdt Curly met een grote paperclip precies in evenwicht.
Wat kun je zeggen over de magnetische kracht en de zwaartekracht?
A De magnetische kracht is groter dan de zwaartekracht.
B De magnetische kracht is gelijk aan de zwaartekracht.
C De magnetische kracht is kleiner dan de zwaartekracht.
272puitwerkbijlageDaarna zet Lieke een bosje ‘plastic’ paperclips op Curly’s hoofd. Het verbaast
haar dat ze blijven staan. In de plastic paperclips moet dus een metaal zitten dat
aangetrokken wordt door een magneet.
Zet in de uitwerkbijlage een kruisje achter de twee metalen die in de
paperclips kunnen zitten.
opgave 10Een LED-lampje voor op reis
opgave 11Parallelschakeling
Josje en Jordi doen een onderzoek naar de vervangingsweerstand in een
parallelschakeling.
Zij bouwen daarvoor een schakeling aan de hand van het schema hieronder.
311puitwerkbijlageJosje en Jordi meten de spanning over de weerstand R2.
Op de uitwerkbijlage zie je het schema nogmaals staan. In het schema zie je
4 rondjes staan op plaatsen waar ze de spanningsmeter neer kunnen zetten.
Zet in het schema op de uitwerkbijlage in het juiste rondje het symbool van
de spanningsmeter waarmee Josje en Jordi de spanning over R2 meten.
323pMet een stroommeter meten ze door R1 een stroomsterkte van 60 mA en door
R2 een stroomsterkte van 30 mA.
Bereken de vervangingsweerstand die Josje en Jordi vinden voor de twee
weerstanden in deze schakeling.
opgave 12Keramische kookplaat, elektrisch of op gas?
Tegenwoordig wordt ook een gasbrander gebruikt als warmtebron onder een keramische kookplaat. warmteafvoer vlammen afgedekt door keramische glasplaat keramische kookplaat met gas Onder de eerste kook/gaarzone zit een gasbrander. De tweede kook/gaarzone wordt niet met een gasbrander verwarmd. Op de tweede kook/gaarzone kunnen gerechten wel aan de kook blijven.
