opgave 1Criminaliteit en rechtsstaat

Werkstraffen voor waterpolozusjes Twee zusjes uit Borne zijn veroordeeld tot werkstraffen van 120 uur en 60 uur voor het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel. Ze kregen ook twee maanden voorwaardelijke gevangenisstraf. De zussen van 16 en 22 jaar hielden een jaar geleden tijdens een waterpolowedstrijd een tegenstandster die net had gescoord zo lang onder water, dat ze bijna verdronk.

OM: hoger beroep in eerwraakzaak AMSTERDAM - Het Openbaar Ministerie (OM) in Amsterdam gaat in hoger beroep in de eerwraakzaak waarbij de 36-jarige A.K. in augustus 2007 werd doodgeslagen. Het OM vindt de negen jaar cel die de rechtbank haar echtgenoot, de 39-jarige Y.K., heeft opgelegd, te laag. Het OM had veertien jaar cel geëist. Y.K. zou zijn vrouw hebben vermoord, omdat zij van hem wilde scheiden en met een andere man wilde gaan samenwonen. Hij vond dat zij de eer van zijn Pakistaanse familie aantastte. Ook Y.K. gaat in hoger beroep tegen de uitspraak. Hij vindt de veroordeling niet terecht.

De leerlingen van een scholengemeenschap moeten een blaastest ondergaan voordat ze worden toegelaten tot het jaarlijkse kerstgala van de school. Dit heeft de directie gemeld in de uitnodiging voor het kerstgala aan de leerlingen. De school wil daarmee een halt toeroepen aan het ‘indrinken’. Leerlingen die bij binnenkomst te veel alcohol op hebben, worden weggestuurd. Ook leerlingen die de blaastest weigeren, mogen het kerstgala niet bezoeken.



Politie stopt met opnemen blikschade De politie komt vanaf 1 januari 2010 niet meer naar alle ongelukken waar alleen sprake is van lichte blikschade. Bij een groot deel van deze gevallen moeten weggebruikers voortaan zelf de schadeformulieren invullen.

Steeds minder fietsen gestolen Vorig jaar (2009) zijn er ruim een half miljoen fietsen gestolen. Dat zijn er ruim 200.000 minder dan in 2006 toen ongeveer 750.000 fietsen ‘van eigenaar wisselden’. In de strijd tegen de fietsendiefstal hebben onder meer de overheid, de fietsenbranche en de politie verschillende maatregelen genomen. De laatste jaren zijn nieuwe fietsen voorzien van een chip in het slot of in het frame als uniek kenmerk. Er is een keurmerk gekomen voor fietsenstallingen en fietssloten. Bovendien komen er steeds meer bewaakte en onbewaakte fietsenstallingen in de stad en bij stations.

Drugsbeleid in Nederland De maximale straf voor bezit of verkoop van ten hoogste 30 gram hennep is één maand hechtenis (en/of een boete). Voor in- en uitvoer of professionele teelt van hennep is de maximale straf vier jaar gevangenisstraf (en/of een boete). De maximale straf voor harddrugs is één jaar gevangenisstraf (en/of een boete) voor het bezit van ‘gebruikershoeveelheden’, terwijl dit voor in- of uitvoer twaalf jaar gevangenisstraf is (en/of een boete). De maximumstraffen kunnen met een derde worden verhoogd als het strafbare feit meerdere keren is gepleegd.

Bandbreedte aftappen is geen diefstal Een man werd door het Openbaar Ministerie vervolgd, omdat hij bandbreedte zou hebben gestolen van een internetverbinding, op naam van een aantal studentes. De rechter heeft de man vrijgesproken, omdat er van diefstal van bandbreedte geen sprake kan zijn. Het stiekem meeliften op de internetverbinding van een ander ‘mag’ misschien niet, maar het is in ieder geval geen diefstal. Reden: capaciteit van bandbreedte is geen ‘goed’ 1). Als je iets steelt, dan moet dat een ‘goed’ zijn, anders levert het geen diefstal op.

Uit het verkiezingsprogramma van D66 Waar ‘gestraft’ moet worden, moet dat, zeker bij de jeugd, zo snel mogelijk gebeuren. Lange wachttijden maken dat de relatie tussen delict en straf verdwijnt. Het … moet nu eindelijk eens vorm krijgen.

Celstraffen tot vijf jaar voor overval garage ALMELO - … (1) ... in Almelo heeft donderdagmiddag hoge gevangenisstraffen geëist tegen de vier mannen die volgens haar vorig jaar een brute overval pleegden op een garage in Oldenzaal. De vier mannen uit de Randstad in de leeftijd van 18 tot 39 jaar reden zondag 12 juli 2009 naar Oldenzaal. Een van hen zou bij de garage een dure auto gaan kopen. Ze dwongen echter de eigenaar op zijn knieën, sloegen hem met een knuppel in de nek en bonden armen en benen aan elkaar vast. Ze gingen er vandoor in drie dure auto’s. Aanhoudingen volgden na een wilde achtervolging waarbij door … (2) ... een helikopter is ingezet. … (3) ... van verdachte P. stelt dat het nog maar zeer de vraag is of de handelaar tijdens de overval geslagen is. Zij sluit niet uit dat de eigenaar, op wat voor manier dan ook, voor de overval of erna een bult en striemen opliep. De knuppel waarmee hij zou zijn geslagen, bevat geen sporen van een van de vier verdachten, en ook niet van de eigenaar.

Fraude Van alle vormen van … komt fraude het meest voor. Daaronder vallen zaken als belastingontduiking, beursfraude, fraude met de boekhouding, bedrijfsspionage, maar ook bedrog en diefstal van bedrijfseigendommen. Het aantal fraudegevallen in Duitsland steeg in 2006 met 0,5 procent naar 954.000. Een derde van alle Duitse ondernemingen met een omzet van minimaal één miljoen, heeft er in de afgelopen drie jaar mee te maken gehad. In veel gevallen waren hier hoogopgeleiden van de organisatie bij betrokken.





‘Uw truc is niet gelukt’ De verdachte, een 28-jarige forse kerel, heeft een eigen klusbedrijf. Hij wordt verdacht van oplichting: in september had hij voor zijn werk een speciale tang nodig. In de dichtstbijzijnde bouwmarkt bleek die tang behoorlijk duur: maar liefst 69 euro. De klusjesman peuterde het prijsje van de tang en plakte er een stickertje op van een ander, veel goedkoper product. Nu kostte de tang nog maar 4,20 euro. “U probeerde zes tientjes te besparen en daar krijgt u nu een strafblad voor. Ik vind dit zo dom”, verzuchtte de rechter. “Van iemand met een vrouw en een kind zou je meer verantwoordelijkheidsgevoel verwachten.”

Criminaliteit is gedaald In drie jaar tijd is de criminaliteit flink gedaald, evenals het gevoel van onveiligheid. Zo blijkt uit de gisteren gepresenteerde Integrale Veiligheidsmonitor van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Maar volgens onderzoek denkt echter een ruime meerderheid van de bevolking dat de misdaad toeneemt.
opgave 2Politiek en beleid


In de gemeenteraad van Ede zitten zowel landelijke partijen als lokale partijen. → Hoeveel zetels hebben de landelijke christelijke politieke partijen? Noem de partijen en voeg de berekening toe. afbeelding 3 Een klacht indienen Doe de check! X Ik heb geen bezwaar gemaakt of beroep aangetekend bij de desbetreffende instantie X Mijn probleem speelde minder dan een jaar geleden X Ik heb al geklaagd bij de overheidsinstantie zelf bron: website van een overheidsinstantie



Op welke manier kan de ANWB invloed uitoefenen op het wetsvoorstel? De ANWB kan A amendementen indienen op het wetsvoorstel. B een interpellatiedebat met de minister aanvragen. C een klacht indienen bij de Nationale Ombudsman. D via acties de publieke opinie beïnvloeden. tekst 16 naar: www.anbo.nl van 30 juni 2009

De ANBO is een belangenorganisatie voor senioren. De ANBO is volgens tekst 16 op zoek naar vrijwilligers. Wat moeten deze vrijwilligers volgens de ANBO gaan doen? A demonstraties organiseren voor meer woningen voor 50-plussers B helpen met het bouwen van meer woningen voor 50-plussers C in persoonlijke contacten met politici aandringen op het bouwen van meer woningen voor 50-plussers D zorgen dat er een plek komt waar 50-plussers kunnen rondhangen voor ze naar hun woning toegaan


Mensen hebben verschillende redenen om tegen een refendum te zijn. Wat is een reden tegen het invoeren van een referendum? A De leden van de Tweede Kamer krijgen dan minder macht. B De verkiezingen voor de Tweede Kamer zijn dan niet meer nodig. C Het vergroot de afstand tussen burgers en politici. D Politieke partijen krijgen dan minder leden. afbeelding 4 Bekijk afbeelding 4.


Wat is een taak van het Europees Parlement? Het Europees Parlement A beslist mee over wetten en regels die voor alle lidstaten gaan gelden. B controleert de regeringen van de lidstaten. C komt met wetsvoorstellen en maatregelen die voor alle lidstaten gaan gelden. D voert wetten en maatregelen van de Europese Unie uit.





Politieke partijen hebben bepaalde taken. Welke taak van politieke partijen herken je in tekst 20? Politieke partijen A beslissen wie er op de verkiezingslijsten komen. B brengen hun ideeën onder de aandacht van de mensen. C houden zich bezig met de inrichting van de samenleving. D oefenen invloed uit op mensen in politieke functies.

Na de gemeenteraadsverkiezingen van 3 maart 2010 vormden in Utrecht GroenLinks, D66 en de PvdA samen het college van burgemeester en wethouders. • Welke twee beweringen zijn juist? Kies twee nummers uit onderstaand rijtje. 1 De gemeenteraadsleden van deze partijen hebben een college-akkoord gesloten. 2 De gemeenteraadsleden van deze partijen werden lid van het college van burgemeester en wethouders. 3 Deze partijen kozen een nieuwe burgemeester en nieuwe wethouders. 4 Deze partijen leverden wethouders voor het dagelijks bestuur. tekst 21 naar: TC Tubantia van 14 mei 2010

Voorafgaand aan de landelijke verkiezingen besteden de media veel aandacht aan de politiek. Welke functie van de media herken je in tekst 21? A aandragen van onderwerpen voor de politieke agenda B burgers informeren over wat er in de politiek gebeurt C controleren van politici D meningsvorming over politieke standpunten

Na de verkiezingen van de Tweede Kamer van 9 juni 2010 begint de kabinetsformatie. Het kabinetsbeleid dat na kabinetsformatie ontstaat, is het resultaat van A het overnemen van het verkiezingsprogramma van de partij die de meeste stemmen heeft gekregen. B het sluiten van compromissen tussen de partijen die het kabinet gaan vormen. C overleg tussen alle politieke partijen in de Tweede Kamer. D overleg tussen de koningin en de fractieleiders van de partijen die het kabinet gaan vormen.

Politieke partijen kun je indelen van links naar rechts. Welke links-rechtsindeling van politieke partijen is een gangbare indeling? A D66 - VVD - GroenLinks - PvdA - Partij voor de Dieren - SGP - CDA - PVV - SP - ChristenUnie B GroenLinks - CDA - D66 - PvdA - Partij voor de Dieren - ChristenUnie - SP - PVV - VVD - SGP C SP - GroenLinks - PvdA - Partij voor de Dieren - D66 - ChristenUnie - CDA - VVD - SGP - PVV D VVD - CDA - PVV - SGP - GroenLinks - PvdA - Partij voor de Dieren - D66 - ChristenUnie - SP





Pieter Oskam uit tekst 23 hoopt raadslid te worden. Een raadslid heeft verschillende taken. Welke beschrijving klopt niet ? A Een raadslid beslist mee over bijvoorbeeld de bouw van een sporthal. B Een raadslid controleert het werk van het college van B & W. C Een raadslid helpt mee de plannen van het college van B & W uit te voeren. D Een raadslid vertegenwoordigt inwoners van een gemeente.

Wat is een hoofdtaak van ambtenaren van de landelijke overheid? A Zij adviseren belangengroepen over het overheidsbeleid. B Zij adviseren ministers en staatssecretarissen over het overheidsbeleid. C Zij beslissen of wetsvoorstellen geschikt zijn om door het parlement behandeld te worden. D Zij controleren of Kamerleden hun werk goed doen. tekst 24 naar: Algemeen Dagblad van 4 februari 2010


tabel 2 Uitslag Tweede Kamerverkiezingen van 9 juni 2010 Tweede Kamer 2010 Tweede Kamer 2006 zetels percentages zetels percentages CDA 21 13.6 % 41 26.5 % PvdA 30 19.6 % 33 21.2 % SP 15 9.8 % 25 16.6 % VVD 31 20.5 % 22 14.7 % Partij voor de Vrijheid 24 15.5 % 9 5.9 % GroenLinks 10 6.7 % 7 4.6 % ChristenUnie 5 3.3 % 6 4.0 % D66 10 6.9 % 3 2.0 % Partij voor de Dieren 2 1.3 % 2 1.8 % SGP 2 1.7 % 2 1.5 % Trots op Nederland 0 0.6 % - - bron: nos.nl van juni 2010 Bekijk tabel 2.


Waarom zal het nieuwe kabinet uit meerdere partijen bestaan? A Dan hebben politieke partijen veel invloed op het beleid van het kabinet. B Dan heeft het kabinet meer macht dan een kabinet dat uit één partij bestaat. C Een kabinet moet steunen op een meerderheid in de Tweede Kamer. D Het is democratischer als verschillende partijen een kabinet vormen.


Overheidsbeleid komt in verschillende fasen tot stand. Over welke fase van het politieke besluitvormingsproces gaat tekst 25? A fase 1: uiten van wensen en erkennen van wensen als politieke problemen B fase 2: bedenken van oplossingen voor politieke problemen C fase 3: beslissen over problemen D fase 4: het uitvoeren van besluiten tekst 26 naar: NRC Handelsblad van 13 mei 2009

Uit tekst 26 blijkt dat de Europese Commissie zich ook zorgen maakt over de werkloosheid. Vanuit welk doel van de Europese Unie houdt de Europese Commissie zich bezig met de werkloosheid in de lidstaten? A het beschermen van de stabiliteit van de euro B het garanderen van politieke rechten van de EU-burgers C het verbeteren van stabiliteit en veiligheid D het verhogen van de welvaart in de lidstaten

Welke uitspraak over de Europese Commissie is juist? De Europese Commissie A bestaat uit ministers van alle afzonderlijke lidstaten van de Europese Unie. B is het hoogste besluitvormende orgaan van de Europese Unie. C komt met voorstellen voor nieuwe wetten. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
Bij dit examen hoort geen uitwerkbijlage.
11p
D
21p
D
31p
A
41p

51p
D
61p

71p
A
81p
C
91p
A
101p
A
111p
B
122p

131p
B
142p

151p
C
161p
D
172p

181p
C
191p
B
201p
A
211p
A
221p
A
231p
A
241p
C
251p

261p
D
271p
D
281p
C
291p
A
301p
D
311p
A
321p
B
331p
D
341p
B
352p

361p
B
371p
B
381p
C
392p

401p
A
411p
D
421p
C
431p
B
441p
A
451p
C
461p
C
471p
B
481p
D
491p
C