bronnen

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo kb 2018, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 2Nederland (1848-1914)

Gebruik bron 1.
11p
Welke groep bedoelt de politiek leider met ‘onze aanhangers’?
A de hogere burgerij
B de katholieke arbeiders
C de kleine luyden
D de vrije vrouwen
Gebruik nogmaals bron 1.
21p
Welke groep bedoelt de politiek leider met ‘politieke tegenstanders’?
A de feministen
B de liberalen
C de protestanten
D de socialisten
Gebruik bron 2.
32p
Leg uit, met behulp van een onderdeel uit de bron, welke mening over het
algemeen kiesrecht in de tekening te herkennen is.
Doe het zo:
De mening over het algemeen kiesrecht is … (noem de mening).
Deze mening is te herkennen aan … (noem onderdeel uit de bron).
Gebruik bron 3.
41p
Welke mening past bij de bron?
Algemeen vrouwenkiesrecht is
A een goede zaak, want dan krijgen arbeidersgezinnen het beter.
B een goede zaak, want dan krijgen vooral hoger opgeleide vrouwen
kansen.
C géén goede zaak, want dan krijgen vrouwen te veel invloed.
D géén goede zaak, want dan krijgen de arbeiders minder invloed.
Gebruik bron 4.
51p
In de advertentie wordt een boek aanbevolen.
Waarom werd dit boek toen aanbevolen?
A In de verzuilde samenleving waren er grote tegenstellingen tussen
rooms-katholieken en socialisten.
B Rooms-katholieken wilden heel graag samenwerken met socialisten
en dat moest voorkomen worden.
C Socialisten hadden door een revolutie de macht overgenomen in
Nederland.

opgave 3De Eerste Wereldoorlog (1914-1918)

Gebruik bron 5.
62p
De soldaat in de prent stelt een land voor. De prent is gemaakt naar
aanleiding van een gebeurtenis.
Welk land is dat? Noem ook het jaar waarin de gebeurtenis
plaatsvond.
Doe het zo:
De soldaat is … (noem een land).
De gebeurtenis vond plaats in … (noem een jaartal).
71p
Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd in Nederland het distributiestelsel
ingevoerd.
Waarom was het distributiestelsel nodig? En voor welke groep was dit
stelsel bedoeld?
A Het was nodig vanwege de Dodendraad, en het was alleen bedoeld
voor Belgische vluchtelingen.
B Het was nodig vanwege de Dodendraad, en het was bedoeld voor alle
burgers.
C Het was nodig vanwege de handelsbelemmeringen, en het was alleen
bedoeld voor Belgische vluchtelingen.
D Het was nodig vanwege de handelsbelemmeringen, en het was
bedoeld voor alle burgers.
Gebruik bron 6.
81p
De drie donkergekleurde landen maakten deel uit van een
bondgenootschap.
Noem de naam van dat bondgenootschap.
92p
Twee beweringen over het bijzonder onderwijs in Nederland:
1 Dankzij de Grondwet van 1848 konden er makkelijker bijzondere
scholen gesticht worden.
2 Na 1917 werden er veel meer bijzondere scholen gesticht dan
daarvoor.
Geef per bewering een argument waaruit blijkt dat de bewering juist is
Doe het zo:
Bewering 1 is juist, want … (geef argument).
Bewering 2 is juist, want … (geef argument).

opgave 4Het Interbellum (1918-1939)

102p
Hieronder staan vijf maatregelen:
1 België ontvangt miljoenen aan herstelbetalingen.
2 De Volkenbond wordt opgericht.
3 Duitsland moet een nieuwe munt invoeren om de inflatie te stoppen.
4 Frankrijk krijgt grondgebied van Duitsland.
5 In Duitsland worden rassenwetten ingevoerd.
Welke drie maatregelen zijn een onderdeel van het Verdrag van
Versailles? Schrijf alleen de nummers op.
Gebruik bron 7.
112p
De verandering van de naam van het tijdschrift vond plaats in hetzelfde
jaar dat er een belangrijk politiek besluit genomen werd.
Wat was de reden om de naam van het tijdschrift te veranderen? Noem
ook het jaar waarin deze verandering plaatsvond.
Doe het zo:
De reden voor naamsverandering is … (geef reden).
Dat gebeurde in … (noem jaartal).
Gebruik bron 8.
121p
Welk jaartal hoort bij de bron?
A 1918
B 1923
C 1928
D 1933
Gebruik bron 9.
132p
Op 13 maart 1938 viel Hitler Oostenrijk binnen. Oostenrijk werd een deel
van Duitsland. Een maand later organiseerde hij een referendum,
waarvoor het stembiljet werd gebruikt.
Iemand beweert dat de aansluiting van Oostenrijk bij Duitsland op een
democratische manier heeft plaatsgevonden. Iemand anders beweert dat
de aansluiting ondemocratisch was.
Geef voor elke bewering een argument waaruit blijkt dat de bewering
juist is.
Doe het zo:
De aansluiting gebeurde op een democratische manier, omdat … (geef
argument).
De aansluiting was ondemocratisch, omdat … (geef argument).
142p
Beschrijf in een aantal zinnen wat er gebeurde in 1938 tijdens de
Kristallnacht. Gebruik hierbij de begrippen antisemitisme en nationaal-
socialisten in een juiste historische samenhang en betekenis.
Doe het zo:
De Kristallnacht is een voorbeeld van … (maak de zin af).

opgave 5De Tweede Wereldoorlog (1939-1945)

Gebruik bron 10.
151p
In welke Nederlandse stad speelt de gebeurtenis uit de bron zich af?
161p
Als mensen zich tijdens de Tweede Wereldoorlog niet aan het
distributiesysteem hielden, waren ze strafbaar. De Duitse bezetter vond
de straffen die onafhankelijke Nederlandse rechters aan overtreders
gaven vaak te licht. De overtreders werden opnieuw gearresteerd en ze
werden door een nationaal-socialistische rechter veroordeeld. Dan kregen
ze meestal een zwaardere straf.
Was Nederland op dat moment een rechtsstaat? En welke verklaring is
juist?
A Ja, want er was onafhankelijke rechtspraak door twee rechters.
B Ja, want mensen moesten zich houden aan het distributiesysteem.
C Nee, want er was geen onafhankelijke rechtspraak meer.
D Nee, want mensen hielden zich niet aan het distributiesysteem.
Gebruik bron 11.
171p
De poster in de bron gaat over de verdediging van democratieën.
Welke bewering over de poster is juist?
De tekst op de poster
A klopt, want de Verenigde Staten deden mee aan de oorlog zodat de
democratie in Europese landen hersteld kon worden.
B klopt, want de Verenigde Staten deden mee aan de oorlog zodat
Engeland weer democratisch kon worden.
C klopt niet, want de Verenigde Staten vielen het democratische Japan
aan.
D klopt niet, want de Verenigde Staten waren toen neutraal en
verdedigden de democratie niet.
Gebruik bron 12.
182p
Uit welk doorgangskamp kwamen de treinen? Noem ook de naam van een
kamp waar de treinen naartoe gingen.
Doe het zo:
De treinen kwamen uit … (noem de naam van het doorgangskamp).
De treinen gingen naar … (noem de naam van een ander kamp).
Gebruik bron 13.
191p
Welk begrip past bij de bron?
A aanpassing
B collaboratie
C gelijkschakeling
D verzet
Gebruik bron 14.
201p
Welke begrippen passen bij de bron?
A mobilisatie en NSB
B mobilisatie en tewerkstelling
C razzia en NSB
D razzia en tewerkstelling
Gebruik bron 15.
211p
Beide onderdelen van de bron passen bij één periode tijdens de Tweede
Wereldoorlog.
Hoe wordt deze periode genoemd?
221p
Waarom past het bombarderen van steden tijdens de Tweede
Wereldoorlog bij het begrip ‘totale oorlog’?
A omdat de bombardementen Duitsland dwongen tot een volledige
overgave
B omdat de gebieden die werden gebombardeerd zich alleen in
industriegebieden bevonden en niet op het slagveld
C omdat naast militaire doelen ook de burgerbevolking werd getroffen
D omdat er in de oorlog niet alleen op het land en op zee, maar ook in
de lucht werd gevochten
231p
Hieronder staan vier gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog:
1 de aanval op Pearl Harbor
2 de invasie in Normandië
3 de slag bij Stalingrad
4 de slag om Arnhem
Zet de vier gebeurtenissen in de juiste volgorde, van vroeger naar
later.
Doe het zo:
Eerst gebeurtenis …, dan …, vervolgens … en ten slotte … (vul alleen
nummers in).

opgave 6Door de tijd heen

242p
Hieronder staan drie besluiten over de doodstraf in Nederland:
1 In 1870 werd de doodstraf, na een stemming in de Tweede en de
Eerste Kamer, afgeschaft.
2 In 1940 werd de doodstraf door de Duitse bezetter opnieuw ingevoerd
in Nederland.
3 In 1945 besloot de Nederlandse regering in Londen tot herinvoering
van de doodstraf voor oorlogsmisdadigers.
Geef per besluit aan of dit besluit wel of niet democratisch was. Geef
ook een argument voor je keuze.
Doe het zo:
Besluit 1 was … (kies uit: wel/niet) democratisch, omdat … (geef
argument).
(enzovoort tot en met besluit 3)

opgave 7Europa en de wereld (1945-1989)

252p
Hieronder staan vier mogelijke redenen voor de Amerikaanse regering om
Nederland mee te laten doen met het Marshallplan:
De Amerikaanse regering
1 wilde dat Amerikaanse bedrijven hun producten in Nederland konden
verkopen.
2 wilde vooral dat Nederlandse bedrijven hun producten in Amerika
konden verkopen.
3 wilde voorkomen dat Nederlanders voor het communisme zouden
kiezen.
4 wilde voorkomen dat Nederlanders voor het kapitalisme zouden
kiezen.
Welke twee redenen zijn juist? Schrijf alleen de nummers op.
262p
Iemand beweert dat de Sovjet-Unie rond 1945 landen in Oost-Europa
heeft bevrijd. Iemand anders beweert dat de Sovjet-Unie in die tijd landen
in Oost-Europa heeft bezet.
Geef voor elke bewering een argument waaruit blijkt dat de bewering
juist is.
Doe het zo:
De Sovjet-Unie heeft landen bevrijd, want … (geef verklaring).
De Sovjet-Unie heeft landen bezet, want … (geef een andere verklaring).
271p
De Sovjet-Unie vormde samen met andere landen het Warschaupact.
Onder welke naam stonden die andere landen in het Westen bekend?
A As-mogendheden
B invloedssferen
C koloniën
D satellietstaten
Gebruik bron 16.
281p
Deze tips uit 1951 zijn bedoeld om stiekem een grens over te steken.
Hoe heet deze grens?
Gebruik bron 17.
291p
Welk land wordt bedoeld met de ‘onbekende aanvaller’?
Gebruik bron 18.
301p
Welk jaartal hoort bij de bron?
A 1900
B 1935
C 1970
D 2005
312p
Hieronder staan vier beschrijvingen van feministen:
1 Deze feministen bonden openbare urinoirs dicht met roze linten uit
protest tegen het ontbreken van openbare toiletten voor vrouwen.
2 Deze feministen richtten een vereniging op om voor vrouwenkiesrecht
te strijden.
3 Deze feministen vonden dat vrouwen de plaats van mannen in de
fabrieken moesten innemen, zodat de mannen konden gaan vechten
aan het front.
4 Deze feministe werd staatssecretaris voor emancipatiezaken. Zij hield
zich bezig met de Europese richtlijn voor gelijke behandeling van
mannen en vrouwen.
Welke twee beschrijvingen horen bij de Tweede Feministische Golf?
Schrijf alleen de nummers op.
322p
Door een historische gebeurtenis hield de DDR op te bestaan.
Welke historische gebeurtenis is dat? En in welk jaar speelde deze
gebeurtenis zich af?
Doe het zo:
De DDR hield op te bestaan door... (noem gebeurtenis).
Dat gebeurde in … (noem jaartal).

opgave 8Door de tijd heen

Gebruik bron 19.
De foto’s en de uitspraken horen bij leiders van de Sovjet-Unie. • Neem het onderstaande schema over en vul de nummers en de letters in op de juiste plaats. Let op! In elk hokje mag maar één nummer of letter komen te staan. De nummers en letters mogen maar één keer worden gebruikt. Chroesjtsjov…

De foto’s en de uitspraken horen bij leiders van de Sovjet-Unie. • Neem het onderstaande schema over en vul de nummers en de letters in op de juiste plaats. Let op! In elk hokje mag maar één nummer of letter komen te staan. De nummers en letters mogen maar één keer worden gebruikt. Chroesjtsjov (vul nummer foto in) (vul uitspraak letter in) Gorbatsjov Stalin

Nederland had in de periode 1848 tot 1960 verschillende politieke leiders. • Geef aan welke politieke leider volgens jou het meest zijn/haar doel heeft bereikt in de politiek. Noem ook het doel dat hij/zij bereikt heeft. Doe het zo: De politieke leider die het meest zijn/haar doel heeft bereikt is…

Nederland had in de periode 1848 tot 1960 verschillende politieke leiders. • Geef aan welke politieke leider volgens jou het meest zijn/haar doel heeft bereikt in de politiek. Noem ook het doel dat hij/zij bereikt heeft. Doe het zo: De politieke leider die het meest zijn/haar doel heeft bereikt is … (noem de naam), omdat ... (noem het bereikte politieke doel).

opgave 9De nieuwe wereldorde (vanaf 1990)

Gebruik bron 20.
351p
Over welke historische gebeurtenis gaat deze toespraak?
Gebruik bron 21.
361p
Welke organisatie wordt bedoeld?
A de EGKS
B de EU
C de NAVO
D de VN

opgave 10Door de tijd heen

372p
Hieronder staan drie uitspraken over Nederlandse radio- en televisie-
omroepen in de periode 1950-2000:
1 De AVRO was de eerste televisie-omroep zonder godsdienstige of
politieke uitgangspunten.
2 De populaire radiozender haalde zijn inkomsten uit reclames.
3 Er werden omroepen opgericht voor onder andere boeddhisten,
moslims en hindoes.
Hieronder staan vier begrippen:
a consumptiemaatschappij
b globalisering
c multiculturele samenleving
d ontzuiling
Geef per uitspraak aan welk begrip daarbij hoort. Let op! Er blijft één
begrip over.
Doe het zo:
Bij uitspraak 1 hoort … (vul letter in).
(enzovoort tot en met uitspraak 3)
382p
Hieronder staan vijf gebeurtenissen in Europa uit de periode 1900-2002:
1 De euro wordt ingevoerd.
2 Duitsland wordt weer één land.
3 Het keizerrijk Oostenrijk-Hongarije wordt opgedeeld in nieuwe staten.
4 In Hongarije breekt een opstand tegen het communisme uit.
5 Nazi-Duitsland capituleert.
Zet de gebeurtenissen in de juiste volgorde, van vroeger naar later.
Doe het zo:
Eerst …, dan..., daarna …, vervolgens… en ten slotte … (vul nummers
in).
392p
Hieronder staan vier omschrijvingen van Nederlandse staatshoofden:
1 Dit staatshoofd verbleef samen met de regering in Londen en zond
radioboodschappen aan het volk in Nederland.
2 Dit staatshoofd was in één nacht liberaal geworden en gaf opdracht tot
verandering van de grondwet.
3 Dit staatshoofd wilde zich niet aan de grondwet houden, omdat de
macht van het staatshoofd daarin minder werd. Door die opstelling
ontstonden twintig jaar lang verschillende conflicten met ministers.
4 Dit staatshoofd zei in de troonrede dat de regering aandacht had voor
opvang van immigranten uit de voormalige kolonie Indonesië.
Vijf staatshoofden:
a Beatrix
b Juliana
c Wilhelmina
d Willem II
e Willem III
Geef per omschrijving aan bij welk staatshoofd die omschrijving hoort.
Let op! Er blijft één staatshoofd over.
Doe het zo:
Bij omschrijving 1 hoort … (vul letter in).
(enzovoort tot en met omschrijving 4)
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.