bronnen

Eindexamen aardrijkskunde vmbo kb 2011, tijdvak 2

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.
Open vragen
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer
dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling
meegeteld.

opgave 1De Nederlanders en hun vakantiebestemmingen

bron 1 Een rondreis op Bali bron 2 foto 1 foto 2 foto 3
opgave als beeld van het examen
De familie Kanters is op vakantie op het Indonesische eiland Bali. Tijdens de reis maken ze op verschillende plaatsen de foto’s 1 tot en met 3 (zie bron 2). Op de kaart in bron 1 staan de plaatsen waar de foto’s gemaakt zijn aangegeven met de letters P, Q en R. → Neem de letters P, Q en R over op…

De familie Kanters is op vakantie op het Indonesische eiland Bali. Tijdens de reis maken ze op verschillende plaatsen de foto’s 1 tot en met 3 (zie bron 2). Op de kaart in bron 1 staan de plaatsen waar de foto’s gemaakt zijn aangegeven met de letters P, Q en R. → Neem de letters P, Q en R over op het antwoordblad en zet het nummer erachter van de foto die op die plek genomen is. bron 3 Op vakantie in de jaren ’50 en ’60 van de vorige eeuw

In bron 3 is te zien hoe gezinnen eind jaren ’50 begin jaren ’60 van de vorige eeuw op vakantie gingen. → Noem een verschil met hoe Nederlandse gezinnen tegenwoordig vaak op vakantie gaan.
Sinds de jaren ’50 en ’60 van de vorige eeuw is de vakantieparticipatie in Nederland toegenomen. Hoe groot is de vakantieparticipatie in de periode 2002 tot en met 2008? A ongeveer 50% B ongeveer 60% C ongeveer 70% D ongeveer 80%
In 2009 ging het in Nederland economisch minder goed dan in 2008. Welk gevolg heeft dit gehad voor de Nederlandse vakanties in 2009 in vergelijking met 2008? A Nederlanders boekten in verhouding meer korte dan lange vakanties. B Nederlanders boekten in verhouding meer treinvakanties dan…

In 2009 ging het in Nederland economisch minder goed dan in 2008. Welk gevolg heeft dit gehad voor de Nederlandse vakanties in 2009 in vergelijking met 2008? A Nederlanders boekten in verhouding meer korte dan lange vakanties. B Nederlanders boekten in verhouding meer treinvakanties dan autovakanties. C Nederlanders gingen meer naar Australië dan naar Thailand. D Nederlanders gingen meer op wintersportvakantie dan op zomervakantie.

Tegenwoordig gaan meer Nederlanders op vakantie dan vroeger. → Noem de twee redenen.
bron 4 Aantal lange vakanties van Nederlanders in het buitenland per land van bestemming, naar seizoen, 2009 Groot-Brittanie
In bron 4 is op vier plaatsen de naam van het betreffende vakantieland weggelaten en vervangen door de letters P, Q, R en S. In willekeurige volgorde gaat het om Duitsland, Frankrijk, Griekenland en Oostenrijk. → Noteer de letters P, Q, R en S op het antwoordblad en schrijf het juiste vakantieland…

In bron 4 is op vier plaatsen de naam van het betreffende vakantieland weggelaten en vervangen door de letters P, Q, R en S. In willekeurige volgorde gaat het om Duitsland, Frankrijk, Griekenland en Oostenrijk. → Noteer de letters P, Q, R en S op het antwoordblad en schrijf het juiste vakantieland erachter.

In bron 4 zijn alleen de lange vakanties aangegeven. Welk van de volgende landen heeft het hoogste aantal korte vakanties van Nederlanders? A België B Groot-Brittannië C Spanje
Bij buitenlandse vakanties van Nederlanders is de auto het favoriete vervoermiddel om de bestemming te bereiken. Bij welk land uit bron 4 speelt de auto als vervoermiddel naar de bestemming het minst een rol? A Italië B Spanje C Turkije
In bron 4 zie je een land met in totaal (winter en zomer samen) het kleinste aantal lange vakanties van Nederlanders. → Welk land wordt hier bedoeld en noem een reden waarom dit land minder Nederlandse toeristen trekt dan de andere landen.
bron 5 Kamperen bij de boer op een mini-camping In bron 5 zie je een foto van een kleine camping bij de boer. Deze campings hebben voordelen en nadelen in vergelijking met grotere campings.
Noem een voordeel van deze boerderijcampings in vergelijking met grotere campings.
Noem een nadeel van deze boerderijcampings voor de toerist.
bron 6 Een wandeling op Terschelling De familie Prins bestaat uit wandelliefhebbers. Op een zondag besluiten ze een wandeling op Terschelling te gaan maken (zie bron 6).
Vanaf welke plaats op het vasteland moeten ze de veerboot naar Terschelling nemen? A Den Helder B Harlingen C Holwerd D Lauwersoog
Vader Prins heeft de wandeling speciaal uitgezocht omdat er veel afwisseling in landschappen te zien zal zijn. Ze lopen vooral door een landschap dat in de legenda van bron 6 is aangegeven met de letter P. → Welk landschap is dat?
Het eindpunt van de wandeling is Midsland. Hoeveel kilometer moeten ze dan nog lopen van Midsland over de verharde weg naar de haven bij West-Terschelling waar de veerboot weer vertrekt? A ongeveer 5 km B ongeveer 10 km C ongeveer 15 km
bron 7 Uitgerust naar het zuiden bron 8 Kaart met routes van autoslaaptrein in Europa Op het kaartje in bron 8 zie je de routes die autoslaaptreinen in Europa afleggen. De mensen die een plaatsje op een autoslaaptrein boeken zien belangrijke voordelen in het reizen op deze wijze.
Noem een voordeel van een toenemend gebruik van de autoslaaptrein voor gebieden waar de belangrijke Europese verkeersroutes doorheen lopen.
Noem een nadeel van de autoslaaptrein voor toeristen. Gebruik de tekst van bron 7 en de kaart in bron 8.
bron 9 Twee populaire bestemmingen van de Nederlanders
opgave als beeld van het examen
Tijdens een aardrijkskundeles laat een docent advertenties zien van twee populaire vakantiebestemmingen (zie bron 9). Naar aanleiding van deze advertenties doet Ibrahim de volgende drie uitspraken: 1 Beide bestemmingen zijn “verre bestemmingen”. 2 Beide bestemmingen zijn voorbeelden van…

Tijdens een aardrijkskundeles laat een docent advertenties zien van twee populaire vakantiebestemmingen (zie bron 9). Naar aanleiding van deze advertenties doet Ibrahim de volgende drie uitspraken: 1 Beide bestemmingen zijn “verre bestemmingen”. 2 Beide bestemmingen zijn voorbeelden van massatoerisme. 3 Beide advertenties richten zich op het hoogseizoen. Welke uitspraak is of welke uitspraken zijn juist? A alleen 1 B alleen 2 C alleen 3 D alleen 1 en 2 E alleen 1 en 3 F alleen 2 en 3

bron 10 Twee skipistes in de zomer
In bron 10 zijn twee skipistes in de zomer te zien. Bij de rechterpiste zijn alleen de bomen gekapt en bij de linkerpiste is met behulp van bulldozers het terrein nog helemaal vlak gemaakt. Het voordeel van de linkerpiste is dat er eerder kan worden geskied. Welk begrip past het best bij dit…

In bron 10 zijn twee skipistes in de zomer te zien. Bij de rechterpiste zijn alleen de bomen gekapt en bij de linkerpiste is met behulp van bulldozers het terrein nog helemaal vlak gemaakt. Het voordeel van de linkerpiste is dat er eerder kan worden geskied. Welk begrip past het best bij dit voordeel van de linkerpiste? A dubbelseizoen B hoogseizoen C seizoensverlenging D seizoenswerkloosheid

Het aanleggen van skipistes heeft nadelen voor de natuur en de inwoners in de berggebieden. → Noem twee van deze nadelen.
Er zijn, naast het vlakmaken van een skipiste, nog andere manieren om eerder in het winterseizoen te kunnen skiën. → Noem één van deze manieren.
bron 11 Vier vakanties advertentie reis 1 advertentie reis 3
Peter en Johan willen na hun eindexamen een reis maken naar een warm vakantieland. Uit de krant hebben ze vier advertenties geknipt (zie bron 11). Zij willen naar een verre bestemming. Welke advertenties betreffen een verre bestemming? A 1 en 2 B 1 en 3 C 1 en 4 D 2 en 3 E 2 en 4 F 3 en 4
bron 12 Spanje
Eén van de reizen in bron 11 gaat naar de Costa Brava in Spanje. Met welke letter is in het kaartje van bron 12 de Costa Brava aangegeven? A P B Q C R D S
bron 13 Een bijzondere vakantiebestemming in Namibië in Afrika
In bron 13 wordt een vakantiebestemming beschreven. → Welke drie begrippen zijn op deze vakantie van toepassing? Kies uit de volgende begrippen: − cultuurvakantie − duurzaam toerisme − massatoerisme − natuurvakantie − verre bestemmingen Noteer de juiste begrippen op het antwoordblad.
Welk nadeel heeft deze reis voor de lokale bevolking in Namibië?

opgave 2Omgaan met natuurlijke hulpbronnen

bron 14 De kringloop van het water
In bron 14 staat de kringloop van het water afgebeeld. In deze kringloop staan de cijfers 1 tot en met 4. → Neem de cijfers 1, 2, 3 en 4 uit de tekening over op het antwoordblad en schrijf erachter welk begrip erbij hoort.
Op de kaart in bron 15 wordt X van de Rijn aangegeven. Met cijfer 1 wordt Y van de Rijn aangegeven en met cijfer 3 Z . Wat moet achtereenvolgens worden ingevuld bij X , Y en Z ?   X Y Z A de waterscheiding de bovenloop de benedenloop B de waterscheiding de benedenloop de bovenloop C het…

Op de kaart in bron 15 wordt X van de Rijn aangegeven. Met cijfer 1 wordt Y van de Rijn aangegeven en met cijfer 3 Z . Wat moet achtereenvolgens worden ingevuld bij X , Y en Z ?   X Y Z A de waterscheiding de bovenloop de benedenloop B de waterscheiding de benedenloop de bovenloop C het stroomgebied de bovenloop de benedenloop D het stroomgebied de benedenloop de bovenloop

De wildwatervaarder op de foto van bron 16 wil graag een avontuurlijke tocht op de Rijn maken. De stroming kan daarbij voor hem niet wild genoeg zijn. Welk gedeelte van de Rijn is daarvoor het meest geschikt? A het gedeelte bij cijfer 1 B het gedeelte bij cijfer 2 C het gedeelte bij cijfer 3
bron 15 De Rijn bron 16 Watersport
bron 17 Watervervuiling 1970 Watervervuiling 2000
Er wordt al enkele tientallen jaren hard gewerkt aan de verbetering van de kwaliteit van het oppervlaktewater in Nederland. De kaarten van bron 17 laten zien dat dit ook gelukt is. Eén van de redenen van deze verbetering van de kwaliteit van het oppervlaktewater is van de kaartjes af te lezen. →…

Er wordt al enkele tientallen jaren hard gewerkt aan de verbetering van de kwaliteit van het oppervlaktewater in Nederland. De kaarten van bron 17 laten zien dat dit ook gelukt is. Eén van de redenen van deze verbetering van de kwaliteit van het oppervlaktewater is van de kaartjes af te lezen. → Welke reden is dit?

In sommige landbouwgebieden in Nederland is nog steeds sprake van verontreinigd grondwater. Waardoor is de verontreiniging van grondwater in sommige landbouwgebieden ontstaan? A door infiltratie van meststoffen en bestrijdingsmiddelen B door drainage en bemaling in de landbouw C door beregening van…

In sommige landbouwgebieden in Nederland is nog steeds sprake van verontreinigd grondwater. Waardoor is de verontreiniging van grondwater in sommige landbouwgebieden ontstaan? A door infiltratie van meststoffen en bestrijdingsmiddelen B door drainage en bemaling in de landbouw C door beregening van akkers met grijs water D door het kunstmatig hooghouden van de grondwaterspiegel

Door verstedelijking neemt de hoeveelheid verhard oppervlak sterk toe. Stortbuien en langere natte perioden leiden daardoor vaker tot wateroverlast en soms zelfs tot ernstige overstromingen. → Geef een verklaring hoe wadi’s in woonwijken dit probleem deels kunnen oplossen.
bron 18 Kans op overstromingen door dijkdoorbraak 1 keer in 1250 jaar
Welk soort probleem is op de kaart van bron 18 te zien en met welk soort maatregelen is dit probleem het beste op te lossen?   probleem gaat over maatregelen die nodig zijn A waterkwaliteit grootschalig B waterkwaliteit kleinschalig C waterkwantiteit grootschalig D waterkwantiteit kleinschalig
In welk van de volgende gebieden is de kans op overstromingen door een dijkdoorbraak het grootst (zie bron 18)? A in Friesland en Groningen B in Zeeland en Zuid-Holland C langs de Nederrijn, de Waal en de IJssel D langs de Maas en op de Waddeneilanden
opgave als beeld van het examen
Huishoudens gebruiken tweederde van al het leidingwater. Het meeste water, ongeveer 50 liter per dag, wordt gebruikt 1 . Welk antwoord moet er op de plaats van cijfer 1 worden ingevuld? A door de wasmachine B om de tuin te sproeien C om te douchen bron 19 Israël en het Midden-Oosten bron 20 Dode Zee
opgave als beeld van het examen
Op de kaart van bron 19 is te zien dat de rivier de Jordaan anders stroomt dan de meeste andere rivieren. Het verschil heeft te maken met de monding van de rivier. → Noem dit verschil.
Geef een verklaring waarom de Jordaan anders stroomt dan de meeste andere rivieren.
De Jordaan voert steeds minder water naar de Dode Zee. Dit komt onder andere door het gebruik van het rivierwater door de mens. → Noem twee manieren waarop de mens het water van de Jordaan gebruikt.
In de tekst van bron 20 staat: “Wat er over is van de Dode Zee is een snel krimpende waterplas…”. Hierdoor valt een deel van het meer dan ook droog. Maar al wordt de Dode Zee steeds kleiner, toch is de vrijkomende grond niet te gebruiken als landbouwgrond. → Wat is daarvoor de belangrijkste reden?
De Dode Zee droogt niet alleen uit door het gebruik van het water van de Jordaan, maar ook door de ligging van het meer zelf (zie bron 20). → Geef hiervoor een natuurlijke oorzaak. bron 21 Afrika lijdt honger
De kaart van bron 21 laat het hongerprobleem zien in Afrika. In welk van de gebieden op de kaart zal honger zeer waarschijnlijk niet het gevolg zijn van droogte? A gebied 1 (Tsjaad) B gebied 2 (Jemen) C gebied 3 (Kongo) D gebied 4 (Ethiopië)
bron 22 Nomaden die rondtrekken aan de rand van de Sahara in Afrika bron 23 Leefwijze nomaden in Afrika
Verwoestijning vormt een steeds groter probleem in de gebieden ten zuiden van de Sahara. → Noem twee menselijke oorzaken voor de verwoestijning in dit gebied. Gebruik de bronnen 22 en 23.
bron 24 Deltagebieden waarmee Nederland samenwerkt
Nederland is een rijk land en heeft veel kennis op het gebied van waterbeheer in een delta. → Geef twee natuurlijke kenmerken van een delta.
Gezien de kennis van Nederland op het gebied van waterbeheer wordt samengewerkt met minder ontwikkelde landen die ook in een delta liggen. Op de kaart van bron 24 staan drie van die deltagebieden aangegeven met de cijfers 1, 2 en 3. Welke landen horen achtereenvolgens bij delta 1, 2 en 3?   delta 1…

Gezien de kennis van Nederland op het gebied van waterbeheer wordt samengewerkt met minder ontwikkelde landen die ook in een delta liggen. Op de kaart van bron 24 staan drie van die deltagebieden aangegeven met de cijfers 1, 2 en 3. Welke landen horen achtereenvolgens bij delta 1, 2 en 3?   delta 1 delta 2 delta 3 A Zuid-Afrika Indonesië Bangladesh B Indonesië Zuid-Afrika Bangladesh C Bangladesh Indonesië Zuid-Afrika D Zuid-Afrika Bangladesh Indonesië E Bangladesh Zuid-Afrika Indonesië F Indonesië Bangladesh Zuid-Afrika Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

opgave als beeld van het examen
Deltagebieden kunnen ook te maken krijgen met overstromingen door de zee. Drinkwaterbronnen worden hierdoor vaak onbruikbaar. → Noem een reden waarom drinkwaterbronnen hierdoor onbruikbaar worden.
Veel mensen verdrinken bij dit soort overstromingen. Nog meer doden verwacht men echter meestal ná zo’n overstromingsramp. → Noem twee redenen waarom het dodental nog verder kan oplopen als gevolg van dit soort overstromingsrampen. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte…

Veel mensen verdrinken bij dit soort overstromingen. Nog meer doden verwacht men echter meestal ná zo’n overstromingsramp. → Noem twee redenen waarom het dodental nog verder kan oplopen als gevolg van dit soort overstromingsrampen. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.