Eindexamen aardrijkskunde vmbo kb 2005, tijdvak 1

Kaart 1 geeft drie verschillende soorten verbindingen aan in 2001. In de legenda zijn deze soorten verbindingen aangegeven met de cijfers 1, 2 en 3. Dat zijn - in willekeurige volgorde - achterlandverbindingen, hoofdtransportassen en hoofdwegennet. Met welk cijfer worden de achterlandverbindingen aangegeven? A cijfer 1 B cijfer 2 C cijfer 3

Desirée en Wassima presenteren in de klas de resultaten van hun praktische opdracht over vervoer in Nederland. Zij gebruiken daarbij diagram 1 en doen hierover onderstaande uitspraken. 1 Van 1996 tot en met 2001 is het aantal afgelegde kilometers door autobestuurders toegenomen. 2 Het aantal afgelegde kilometers per fiets is van 1996 tot en met 2001 hoger dan het aantal afgelegde kilometers met bus/tram/metro. → Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet erachter of deze uitspraak juist is of onjuist.

Bij de presentatie van hun praktische opdracht gebruiken Desirée en Wassima begrippen zoals: mainports, verkeersaders en knooppunten. Zo zegt Wassima bijvoorbeeld: “Waar belangrijke wegen elkaar kruisen, liggen ... X ….” Welk begrip moet worden ingevuld bij de letter X in de uitspraak van Wassima? A mainports B verkeersaders C knooppunten

Bovenstaande afbeeldingen laten vier oorzaken van fileproblemen zien, aangegeven met de cijfers 1, 2, 3 en 4. Behalve de dagelijkse files door woon-werkverkeer zijn er ook plotselinge files. Twee van bovenstaande oorzaken zijn voorbeelden van zo’n plotselinge file. → Noteer de cijfers van de twee oorzaken op het antwoordblad.

Ook via het spoor worden gevaarlijke stoffen vervoerd. Dit vervoer kan eveneens problemen opleveren. Zo zorgde op 20 augustus 2002 een lekkende tankwagon met een gevaarlijke chemische stof voor grote paniek in Amersfoort. Het hele station van Amersfoort werd afgesloten. Daardoor werd de treinenloop in een deel van Nederland ernstig verstoord. Zou dit zijn gebeurd in bijvoorbeeld Assen, dan waren de gevolgen voor het treinverkeer waarschijnlijk niet zo groot geweest als in Amersfoort. → Leg uit waarom de gevolgen van deze afsluiting in Amersfoort veel groter zijn dan bijvoorbeeld in Assen.

kaart 5 De Betuwelijn en de Zuiderzeelijn tekst 2 Spoorwegprojecten in Nederland In Nederland is men bezig met twee grote spoorwegprojecten: de Betuwelijn en de Zuiderzeelijn. De Betuwelijn moet de positie van Rotterdam als mainport versterken. De Zuiderzeelijn moet vooral zorgen voor een goede aansluiting van de Randstad op … X …

Hieronder staan twee uitspraken naar aanleiding van tabel 1. 1 In alle vier landen zie je een afname van de lengte van het spoorwegnet. 2 Frankrijk had van 1990 tot en met 1999 de grootste uitbreiding van het snelwegnet. → Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet erachter of deze uitspraak juist is of onjuist. teksten 3, 4, 5 en 6 tekst 3 In dit deel van het Rotterdamse havengebied vind je de meeste chemische industrie en olieraffinaderijen. De petrochemische industrie in dit gebied is ontstaan in de tijd dat olie belangrijk werd. tekst 4 Dit is het nieuwste deel van de Rotterdamse haven, waarbij op een ultra-moderne manier via computergestuurde wagens, containers worden overgeslagen. tekst 5 Dit gebied ligt aan de zuidkant van de Maas. Hier worden op kleine schaal containers opgeslagen en overgeslagen. tekst 6 Na aanleg van dit havengebied hoefden grote schepen voor Rotterdam niet meer de Nieuwe Waterweg op te varen.

Foto 2 is genomen in de zomer van 2003. Dit was een uitzonderlijk droge zomer in Europa. Op sommige plaatsen kwam de binnenvaart bijna volledig stil te liggen. De Rijn en de Waal kwamen weliswaar niet droog te staan, maar kregen toch te maken met lage waterstanden en beperkte vaardiepte. Hieronder staan twee mogelijke gevolgen van deze situatie. 1 Er moesten meer schepen worden ingezet om dezelfde lading te kunnen vervoeren. 2 De schepen werden minder vol geladen. → Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet erachter of deze uitspraak juist is of onjuist. tabellen 2, 3, 4 en 5 Belangrijke havens in Europa: het laden en lossen van goederen, per 1000 ton (2000) tabel 2: Totaal alle goederen   haven lossen laden totaal 1 Rotterdam 248.642 73.464 322.106 2   72.595 59.033 131.628 3 Hamburg 58.249 39,392 97.641 4 Amsterdam 54.498 15.919 70.417 5 Le Havre 51.013 17.104 68.117 6 Duinkerken 35.633 11.952 47.585 7 Bremen 25.946 20.612 46.558 8 Zeebrugge 17.242 15.693 32.935 9 Gent 19.694 4.287 23.981   haven lossen laden totaal 1 Rotterdam 29.385 36.464 65.849 2 Hamburg 28.179 29.011 57.190 3   21.455 31.562 53.017 4 Bremen 14.005 15.999 30.004 5 Le Havre 7.600 9.221 16.821 6 Zeebrugge 5.260 6.605 11.865 7 Duinkerken 764 781 1.545 8 Amsterdam 497 612 694 9 Gent 67 43 193 tabel 4: Droge bulk   haven lossen laden totaal 1 Rotterdam 75.063 8.365 83.428 2 Amsterdam 41.757 5.063 46.820 3   19.348 6.950 26.298 4 Hamburg 19.466 6.591 26.057 5 Duinkerken 21.493 3.506 24.999 6 Gent 15.777 2.073 17.850 7 Bremen 7.895 537 8.432 8 Le Havre 4.546 1.061 5.607 9 Zeebrugge 1.667 44 1.711   haven lossen laden totaal 1 Rotterdam 134.762 21.163 155.925 2 Le Havre 37.603 4.387 41.990 3   22.885 9.110 31.995 4 Amsterdam 9.548 7.069 16.617 5 Duinkerken 10.249 2.840 13.089 6 Hamburg 8.960 2.519 11.479 7 Zeebrugge 4.042 880 4.922 8 Gent 2.443 612 3.055 9 Bremen 1.507 43 1.55

Uit tabel 5 (natte bulk) blijkt dat Rotterdam veruit de belangrijkste haven is wat betreft het lossen van natte bulkgoederen. Hiertoe wordt onder andere olie gerekend. Foto 3 laat iets van de ontwikkeling in de scheepvaart zien. Gelet op deze ontwikkeling hoeft Rotterdam voorlopig nog niet bang te zijn voor grote concurrentie van andere havens. → Waardoor kan Rotterdam deze grote schepen ontvangen?

Tabel 3 (containers) laat zien dat Rotterdam twee andere grote concurrenten heeft bij het containervervoer. Om de concurrentiepositie van Rotterdam in het containervervoer te handhaven, is het vooral noodzakelijk dat A het spoorwegnet wordt uitgebreid. B het vliegveld wordt uitgebreid. C het pijpleidingennet wordt uitgebreid. kaart 6 Havens

Op kaart 7 staat een aantal luchthavens aangegeven. Hieronder volgen twee uitspraken naar aanleiding van kaart 7. 1 Luxemburg vervoert in verhouding meer kilo’s vracht dan Parijs. 2 Het aantal passagiers is in Parijs hoger dan in Amsterdam. → Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet erachter of deze uitspraak juist is of onjuist.

Om Schiphol goed te kunnen laten concurreren met andere luchthavens, hebben de regering en de luchthaven een aantal maatregelen genomen. 1 stipte afhandeling van het vliegverkeer 2 het bieden van een uitstekende service tegen een aantrekkelijke prijs 3 het vergroten van de veiligheid op de luchthaven 4 aansluiting op het Europese net van hogesnelheidslijnen Welke van bovenstaande maatregelen heeft te maken met infrastructuur? A maatregel 1 B maatregel 2 C maatregel 3 D maatregel 4

Een voorbeeld van een luchthaven die probeert door middel van uitbreiding de concurrentie het hoofd te bieden, is Gatwick (zie kaart 8 en 9). Het plan om het vliegveld Gatwick uit te breiden zorgt echter voor verzet bij de meeste inwoners van Horley (zie kaart 9). → Noem twee redenen waarom zij tegen dit plan zouden kunnen zijn.

Anderen vinden dat er een geheel nieuw vliegveld aangelegd moet worden langs de Theems bij Cliffe (zie kaart 8). Maar ook dit plan stuit op grote tegenstand. En niet alleen de inwoners van Cliffe zijn er tegen. → Noem, naast de inwoners van Cliffe, nog een groep mensen die waarschijnlijk grote bezwaren heeft tegen dit plan.

tekst 7 Nieuwe vervoersmogelijkheden voor stedelijke distributie Er komt een proef met het zogenaamde stadsboxvervoer, een nieuwe vorm van goederendistributie, vooral bedoeld voor de centra van grote steden. Er wordt gewerkt met standaard laadkisten. Een grote truck, geladen met maximaal zes boxen met goederen, meldt zich bij een distributiecentrum aan de rand van de stad of aan de rand van het centrum. Via een speciaal systeem op de vrachtwagen of een heftruck worden de laadkisten snel verdeeld over kleinere vrachtwagentjes die ieder twee van deze kisten met spullen naar de winkels kunnen brengen. figuur 1 Nieuwe vervoersmogelijkheden

Op kaart 10 staan twee gebieden aangegeven met de letters X en Y. Hieronder staan vijf uitspraken die betrekking hebben op migranten. 1 Uit dit gebied kwamen vooral in 1975 erg veel migranten. 2 De migranten uit dit gebied waren vooral arbeidsmigranten. 3 Uit dit gebied kwamen de eerste tijd vooral mannelijke migranten. 4 De migranten uit dit gebied waren vooral politieke vluchtelingen. 5 De migranten uit dit gebied spreken Nederlands. → Noteer de twee cijfers die betrekking hebben op migranten uit gebied X op het antwoordblad.

In de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw zijn veel arbeidsmigranten uit landen rond de Middellandse Zee naar Nederland gekomen. Voor Nederland had dit grote voordelen. Nederlandse bedrijven konden toen moeizaam aan voldoende personeel komen en de arbeidsmigranten vulden deze plaatsen op. Voor de economie van de herkomstlanden van deze gastarbeiders bood de arbeidsmigratie zowel voordelen als nadelen. → Geef een voordeel van deze arbeidsmigratie voor de herkomstlanden.

Hieronder staan twee uitspraken naar aanleiding van tekst 8. 1 Doordat er erg veel nieuwe buitenlandse werknemers in Rotterdam komen wonen, komen er steeds meer kinderen van allochtone afkomst. 2 Doordat allochtonen die in Rotterdam wonen een huwelijkspartner uit het eigen land nemen en daar een gezin mee opbouwen, komen er steeds meer kinderen van allochtone afkomst. → Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet erachter of deze uitspraak juist is of onjuist.

In augustus 2003 stond er ook een bericht in de krant over het feit dat in de grote steden steeds minder witte scholen zijn. Een witte school in een grote stad zoals Rotterdam heeft minstens 50% autochtone leerlingen. In tekst 8 staat dat drie van de vier kinderen in 2017 van allochtone afkomst zullen zijn. → Leg uit waarom er in 2017 in Rotterdam toch nog witte scholen kunnen zijn.

In een vierde klas VMBO in Den Haag wordt een discussie gevoerd over de spreiding van allochtonen over de verschillende wijken. John vindt dat in elke wijk eigenlijk evenveel allochtonen als autochtonen moeten wonen. Dan maken ze onderling sneller contact en zullen ze eerder met elkaar optrekken. Men zal elkaar beter begrijpen en gewoonten van elkaar overnemen. Dan krijg je tenminste geen onderlinge haat en nijd. Bouchra vindt dit onzin: “Allochtonen willen juist graag bij elkaar wonen. Kijk maar naar de Schilderswijk waar hele straten zijn waar alleen maar Marokkanen wonen. Onder elkaar zijn allochtonen veel gelukkiger.” Mario vindt dat allochtonen hun eigen cultuur moeten behouden. Dus eigen feesten, eigen muziek en eigen winkels.

Dit soort discussies worden niet alleen op school gehouden, maar ook op verjaardags- feestjes en in de politiek. Zo spreekt men ook in de Tweede Kamer over de spreiding van allochtonen en het mogelijke ontstaan van achterstandswijken. Eén van de leerlingen heeft een standpunt dat de vorming van achterstandswijken tot gevolg kan hebben. Welke leerling is dit? A John B Bouchra C Mario

tekst 9 Berlijn is de ‘grootste Turkse stad’ in West-Europa Wie de ‘Turkse Gouden Gids’ voor Berlijn doorbladert raakt onder de indruk van de vele Turkse bedrijven: van krantenkiosk tot vertaalbureau, van kleermakerij tot restaurant. Alle beroepen staan in die gids. In 1961 woonden er 284 Turken in Berlijn. In 2003 waren het er meer dan 160.000! Ze wonen vooral in de wijken Kreuzberg, Neukölln en Wedding.

De concentratie van Turken in een aantal wijken kan gevolgen hebben gehad voor de voorzieningen in deze wijken. Welke uitspraak over de voorzieningen is juist? A Het voorzieningenniveau is flink afgenomen want er kwamen te weinig klanten waardoor bedrijven moesten sluiten. B Het voorzieningenniveau is flink gestegen want er kwamen meer mensen in de wijk wonen. C Het oorspronkelijke voorzieningenniveau is deels verdwenen en daar zijn andere voorzieningen voor in de plaats gekomen.

In de wijk Kreuzberg in Berlijn zijn allerlei Turkse winkels te vinden. De foto’s 7 en 8 laten daarvan twee voorbeelden zien. Hieronder staan zes verschillende kenmerken. - allochtoon personeel - autochtoon personeel - grootschalig - kleinschalig - vooral in de nieuwe wijken te vinden - vooral in de oudere wijken te vinden → Welke drie kenmerken zijn van toepassing op Turkse winkels zoals afgebeeld op de foto’s 7 en 8?

kaart 12 De vijf stadsdelen van New York tekst 10 De vijf stadsdelen van New York Het centrum van Manhattan is het oudste stadsdeel. Het zuidelijke deel hiervan is de zakenwijk. Bronx, Queens en Brooklyn liggen rond dit centrum. Op enige afstand van dit centrum ligt Staten Island. Dit is een stadsdeel met ruim opgezette woonwijken met veel groenvoorzieningen. Het is in feite een voorstad van New York. New York is misschien wel de meest multiculturele stad van de Verenigde Staten. Iedereen heeft wel eens gehoord van de zwarte wijk Harlem, van China-town, of van Little Italy. De grootste groep niet-blanken in New York zijn de Spaanstaligen. Zij komen uit Midden- en Zuid-Amerika (vooral Puerto Rico, de Dominicaanse Republiek en Mexico).

In de cirkels 1, 2, 3 en 4 van figuur 2 is de samenstelling van de bevolking weergegeven van vier stadsdelen van New York. In willekeurige volgorde zijn dit Bronx, Brooklyn, Queens en Staten Island (zie tekst 10). Welke cirkel stelt het stadsdeel Staten Island voor? A cirkel 1 B cirkel 2 C cirkel 3 D cirkel 4 Let op: de laatste vraag van dit examen staat op de volgende pagina.

In figuur 3 staat de bevolkingsontwikkeling in New York van 1990 tot en met 2000 weergegeven. Hieronder staan twee uitspraken over deze ontwikkeling. 1 Het zijn vooral de blanken met een laag inkomen die vanuit New York naar de voorsteden zijn getrokken. 2 Veel Spaanstaligen proberen in New York werk te vinden. → Neem de cijfers 1 en 2 over op het antwoordblad en zet erachter of deze uitspraak juist is of onjuist.