bronnen

Eindexamen nederlands vmbo bb 2009, tijdvak 1

opgave 1Tekst 1 Mens-ga-met-je-tijd-mee!

Mens-ga-met-je-tijd-mee! (1) Nederlanders zijn altijd gek ge- weest op spelletjes. Mens-erger-je- niet, Monopoly, Ganzenbord en Stra- tego, iedereen heeft minstens één van die spellen wel eens gespeeld. Maar tijden veranderen. Tegenwoor- dig is de jeugd alleen nog maar te boeien met computerspellen…

Mens-ga-met-je-tijd-mee! (1) Nederlanders zijn altijd gek ge- weest op spelletjes. Mens-erger-je- niet, Monopoly, Ganzenbord en Stra- tego, iedereen heeft minstens één van die spellen wel eens gespeeld. Maar tijden veranderen. Tegenwoor- dig is de jeugd alleen nog maar te boeien met computerspellen en playstations. Speelgoedfabrikanten haken daar slim op in door de ou- derwetse spellen geschikt te maken voor de hedendaagse technieken. kijken. Wat we ons wel kunnen voor- (2) "Een Nederlander is trouw aan de spellen die hij kent. Hij koopt nog eer- der een nieuwe versie van een bekend spel dan iets compleet nieuws", be- weert Roel Steinvoorte van spellen- fabrikant Ravensburger. "Wij moeten dus niet proberen om onze bestaande klanten te verleiden om iets heel an- ders te gaan doen. We moeten juist de vernieuwingen binnen het spel toepas- sen. Iemand die verslaafd is aan Mo- nopoly is niet te porren voor het elek- tronische 'King Arthur', maar wel voor een nieuwe variant op zijn vertrouwde Monopoly." tje een spel spelen met je vader die in Jeugd (3) Uit onderzoek is gebleken dat de meeste nieuwe spellen waar veel elek- tronische of digitale snufjes in verwerkt zijn, niet zo aanslaan bij volwassenen. Des te populairder zijn ze echter bij de jeugd. "Kinderen pakken de nieuwe technologieën veel sneller op dan vol- wassenen. Waar de ouders eerst het spelregelboekje doorploeteren om ver- volgens rustig te beginnen, is hun aan- pak simpel: gewoon beginnen te spe- len en dan kom je er vanzelf achter hoe het moet", aldus Steinvoorte. Vrij naar Christa van der Hoff, AD achtergrond/weekend, 17 november 2007

opgave als beeld van het examen
In de inleiding staat dat ouderwetse spellen geschikt gemaakt worden voor hedendaagse technieken. Wat is daar in de tekst het duidelijkste voorbeeld van? A het elektronische spel 'King Arthur' B het spel Monopoly in een nieuwe variant C spellen die zijn afgeleid van een bekend tv-programma D…

In de inleiding staat dat ouderwetse spellen geschikt gemaakt worden voor hedendaagse technieken. Wat is daar in de tekst het duidelijkste voorbeeld van? A het elektronische spel 'King Arthur' B het spel Monopoly in een nieuwe variant C spellen die zijn afgeleid van een bekend tv-programma D Stratego voor op je mobieltje

Wat is het verband tussen alinea 4, 5 en 6? A Deze alinea's vormen samen een opsomming. B Deze alinea's bevatten een tegenstelling. C Alinea 4 noemt een oorzaak, alinea 5 en 6 een gevolg. D Alinea 4 noemt een middel, alinea 5 en 6 noemen het doel.
Welk kopje geeft het beste de inhoud weer van alinea 5? A Computer B Grote naam C Mobieltje D Zakenreis
In de tekst worden jongeren telkens vergeleken met ouderen als het gaat om spelletjes. → Geef van de onderstaande uitspraken in de uitwerkbijlage met een X aan op wie ze betrekking hebben. 1 Zijn alleen nog maar te boeien met computerspelletjes en playstations. 2 Lezen eerst de spelregels en…

In de tekst worden jongeren telkens vergeleken met ouderen als het gaat om spelletjes. → Geef van de onderstaande uitspraken in de uitwerkbijlage met een X aan op wie ze betrekking hebben. 1 Zijn alleen nog maar te boeien met computerspelletjes en playstations. 2 Lezen eerst de spelregels en beginnen daarna pas met het spel. 3 Gewoon beginnen te spelen, dan kom je er vanzelf achter hoe het moet! 4 Houden niet zo van spelletjes met digitale en elektronische snufjes.

Welke zin geeft het beste de hoofdgedachte van deze tekst weer? A Fabrikanten moderniseren hun oude spellen om meer klanten te krijgen. B Iemand die verslaafd is aan Monopoly, vindt niets aan 'King Arthur'. C Op spelletjesgebied heeft de computer de toekomst. D Spellen die gebaseerd zijn op…

Welke zin geeft het beste de hoofdgedachte van deze tekst weer? A Fabrikanten moderniseren hun oude spellen om meer klanten te krijgen. B Iemand die verslaafd is aan Monopoly, vindt niets aan 'King Arthur'. C Op spelletjesgebied heeft de computer de toekomst. D Spellen die gebaseerd zijn op tv-programma's, zijn altijd een succes.

Wat is het belangrijkste doel van deze tekst? De schrijver wil de lezer A amuseren met een leuk verhaal over oude en nieuwe spellen. B ervan overtuigen dat elektronische spellen leuk zijn voor ouderen. C informeren over de ontwikkeling van nieuwe spellen. D overhalen om vooral elektronische spellen…

Wat is het belangrijkste doel van deze tekst? De schrijver wil de lezer A amuseren met een leuk verhaal over oude en nieuwe spellen. B ervan overtuigen dat elektronische spellen leuk zijn voor ouderen. C informeren over de ontwikkeling van nieuwe spellen. D overhalen om vooral elektronische spellen te kopen.

opgave 2Tekst 2 Statiegeld als wapen tegen zwerfafval

Statiegeld als wapen tegen zwerfafval (1) Het is iedereen een doorn in het oog: zwerfafval. In struiken, langs de weg, midden op de stoep, zelfs op plekken waar voldoende afval- bakken neergezet zijn: overal liggen fritesbakjes, snoeppapiertjes, peu- ken en steeds meer flesjes en blik- jes. Eén van…

Statiegeld als wapen tegen zwerfafval (1) Het is iedereen een doorn in het oog: zwerfafval. In struiken, langs de weg, midden op de stoep, zelfs op plekken waar voldoende afval- bakken neergezet zijn: overal liggen fritesbakjes, snoeppapiertjes, peu- ken en steeds meer flesjes en blik- jes. Eén van de oplossingen die keer op keer genoemd worden, is de invoering van statiegeld op die ver- pakkingen van frisdrank. Bedrijven zien dat niet zitten. Daarom is het plan nu voor de zoveelste keer afge- blazen. Wat moet er dan gebeuren? voorlichting en handhaving. (2) In de afgelopen jaren is er meer zwerfafval ontstaan. Dat komt doordat er meer kleinere huishoudens zijn en meer levensmiddelen in kleinere ver- pakkingen, die gemakkelijk zijn voor onderweg. En niet iedereen gooit de verpakking altijd netjes weg. In 2001 is in een onderzoek berekend dat jaar- lijks 50 miljoen blikjes en flesjes zo- maar weggegooid worden. Rijkswater- staat is jaarlijks ruim 8 miljoen euro kwijt om de circa 10.000 ton zwerfafval uit auto's en vrachtwagens langs de snelwegen op te ruimen. heeft de gemeenten toestemming ge- (3) De vraag is nu wie er verantwoor- delijk is voor de aanpak van het zwerf- afval. De minister van milieuzaken vond dat gemeenten en het bedrijfsle- ven samen met een oplossing moesten komen. Als ze dat niet zouden doen, zou hij zijn eigen voorkeur doorvoeren, namelijk statiegeld verplicht stellen. De invoering van statiegeld lijkt immers een goede oplossing: mensen gooien niet zomaar iets weg waar ze in de winkel geld voor terug kunnen krijgen. Vrij naar een redactioneel artikel, NRC, 19 juni 2006

opgave als beeld van het examen
In de inleiding staat dat statiegeld één van de oplossingen is voor zwerfafval. In welke alinea('s) kun je lezen welke oplossingen ze uiteindelijk bedacht hebben voor dit probleem? A alleen in alinea 2 B alleen in alinea 3 C in alinea 2 en 3 D in alinea 4 en 5
In alinea 2 wordt een aantal oorzaken genoemd voor de hoeveelheid zwerfafval. → Welke oorzaken worden er genoemd?
Welk kopje past het beste boven alinea 3? A Bedrijfsleven B Gemeenten C Verantwoordelijkheid D Zwerfafval
In alinea 3 staat de mening van de minister. Welke groep mensen heeft een andere mening dan de minister? A de controleurs B de gemeenten C de kleinere huishoudens D het bedrijfsleven
Wat is het verband tussen alinea 4 en alinea 5? Alinea 5 geeft A een ontkenning van alinea 4. B een oorzaak van alinea 4. C een tegenstelling met alinea 4. D een uitwerking bij alinea 4.
Welke zin geeft het beste de hoofdgedachte van deze tekst weer? A De laatste jaren is er door al die kleinere verpakkingen overal veel meer zwerfafval terechtgekomen. B De minister heeft een plan bedacht dat beter aansluit bij de ideeën van het bedrijfsleven en de gemeenten. C Het bedrijfsleven…

Welke zin geeft het beste de hoofdgedachte van deze tekst weer? A De laatste jaren is er door al die kleinere verpakkingen overal veel meer zwerfafval terechtgekomen. B De minister heeft een plan bedacht dat beter aansluit bij de ideeën van het bedrijfsleven en de gemeenten. C Het bedrijfsleven gaat de voorlichtingscampagne betalen om het zwerfafvalprobleem op te lossen. D Zowel de gemeente als het bedrijfsleven voelen zich niet verantwoordelijk voor het zwerfafvalprobleem.

opgave 3Tekst 3

figuur bij de opgave
Energie is er altijd. En overal.
H_E_e_e_i_E_f_b_e_e_o_n_n_r_n_r_s_d_s_o_i_e_e_s_i_g_e_s_n_s_e_r_re_i_e_r_g_n_g_e_e_n_i_i_e_i_e_l_w_e_e_t_e_et_n_t_,_n_w_s_a_s_,_b_n_t_e_t_ee_g_d_r_o_a_w_e_a_v_e_i_p_a_e_t_e_e_n_kn_p_r_n_h_d_s_h_e_m_i_o_s_e_o_g_n_ai_t_e_i_t_e_o_o_sg_a_s_i_n_s_v_f_e_j_n_f_e_w_c_e_e_de_i_d_h_d_n_a_n_o_i_e_i_e_n_t_,_p_e_t_e_e_._u_t_n_m_h_iw_º_m_i_a_d_t_n_a_w_n_o_e_a_,_a_e_d_e_e_a_m_ra_l_n_n_l_m_e_o_,_l_g_e_s_et_o_i_e_e_s_t_t_r_k_t_o_t_b_e_d_ej_p_r_e_r_v_u_e_ne_c_l_n_i_a_i_e_j_o_k_e_b_k_n_r_n_r_e_g_m_g_v_t_s_dm_i_a_i_e_a_a_t_e_e_c_a_n_a_._i_t_a_n_n_k_E_k_e_no_t_i_o_o_n_e_e_d_v_n_m_e_u_n_e_ae_d_r_w_t_n_g_e_e_._a_e_i_n_r_n_Mt_e_d_r_z_e_d_e_e_o_a_i_r_e_sd_g_e_a_e_b_r_i_k_r_e_e_e_n_r_,_o_ro_d_e_g_m_p_n_a_r_a_o_g_l_n_t_l_a_ee_t_e_i_e_i_i_e_n_e_j_s_d_n_d_e_rn_d_,_n_b_e_e_e_i_o_e_e_z_t_n_n,_u_o_n_e_k_a_o_a_u_r_o_j_a_u_g_v_l_ti_m_s_t_n_i_i_es_e_s_e_w_e_r_n_b_t_a_i_n_e_._i_n_m_o_l_._z_Bh_-_m_o_a_i_W_e_g_i_p_k_a_n_se_k_l_i_i_s_e_t_j_s_e_a_t_s_i_e_l_d_l_a_ot_o_a_i_g_j_i_n_p_k_p_,_n_e_e_d_e_gg_w_n_a_r_e_n_e_s_a_i_g_n_n_t_eo_r_d_e_e_d_d_,_n_a_l_z_e_o_l_e_i_ae_e_e_n_._f_r_w_r_n_g_g_g_N_i_n_d_i_ed_e_i_t_z_e_l_o_:_d_v_o_o_t_t_m_o_a_n_m_a_w_o_nb_._e_l_z_l_r_a_e_E_e_g_o_e_t_ee_r_e_n_p_t_v_t_n_e_d_,_e_e_v_n_an_n_v_o_l_a_e_e_a_a_m_n_n_n_r_n_nu_g_a_d_._d_t_i_a_d_a_e_o_D_e_rt_e_t_e_a_n_i_bt_n_k_w_b_a_k_re_o_e_u_e_r_e_e_m_k_i_n_n_i_k_s_mn_e_._e_s_b_n_n_t_r_H_e_a_i_g_d_g_i._e_r_e_e_i_e_e_e_e_r_t_t_.
www.essent.nl Energie vraagt om energie. Energie vraagt om Essent.
figuur bij de opgave
Naar een advertentie van Essent,
augustus 2007
131p
In een advertentie zijn beeld en tekst op elkaar afgestemd, maar dat kan op
verschillende manieren.
Wat hebben beeld en tekst met elkaar te maken in de advertentie van de
wereldbol en de fietsdynamo?
A Het beeld is bedoeld als aandachttrekker, waardoor je de tekst gaat lezen.
B Het beeld heeft niet echt betrekking op wat de tekst vertelt.
C Het beeld vertelt de boodschap en de tekst is eigenlijk niet nodig.
D Het beeld trekt de aandacht, maar is ook nodig om de tekst te kunnen
begrijpen.
figuur bij de opgave

opgave 4Tekst 4 Windmolens, een typisch Nederlands probleem?

Windmolens, een typisch Nederlands probleem? (1) Vraag aan een willekeurige bui- tenlandse toerist wat typisch Neder- lands is en hij zal drie dingen noe- men: klompen, tulpen en windmo- lens. Klompen kom je in het heden- daagse straatbeeld nauwelijks meer tegen, tulpen zullen er altijd blijven,…

Windmolens, een typisch Nederlands probleem? (1) Vraag aan een willekeurige bui- tenlandse toerist wat typisch Neder- lands is en hij zal drie dingen noe- men: klompen, tulpen en windmo- lens. Klompen kom je in het heden- daagse straatbeeld nauwelijks meer tegen, tulpen zullen er altijd blijven, evenals windmolens. Sterker nog: het aantal molens groeit met de dag, al zijn ze wel erg veranderd door de jaren heen. Windmolens of turbines zijn een belangrijke bron van scho- ne energie en daarom zie je ze op al- lerlei plaatsen verschijnen. Zelfs op de Noordzee wordt een windmolen- park aangelegd. Maar is de wind- molen als energiebron wel een goe- de oplossing? De meningen hier- over zijn verdeeld. windmolens uitbreiden tot een aantal (2) Allereerst even een misverstand uit de weg ruimen: de windmolen is mis- schien wel typisch Nederlands, maar het is geen Nederlandse uitvinding. Duizenden jaren geleden stonden ze al in Perzië (tegenwoordig Iran) en Chi- na; in Europa liepen de Belgen ermee voorop. Het is wel zo, dat de Nederlan- ders de Vlaamse vinding overgenomen hebben en het systeem verder ontwik- keld hebben. Waar in andere landen de stoommachine de molen langzaam ging vervangen, hield Nederland stug vol met de succesvolle molen. Vandaar dat je er bij ons nu nog steeds zoveel ziet staan. en energieprobleem." (3) Is de nieuwe windmolen ook ty- pisch Nederlands? Je zou zeggen dat ons land erg geschikt is voor windener- gie, omdat het erg vlak is en omdat het er altijd waait. Dat klopt, maar het is Vrij naar artikelen op http://mediatheek.thinkquest.nl, http://www.vrom.nl en http://www.steenwijkerlandtegenwindmolens.nl, juli 2007

opgave als beeld van het examen
De tekst begint met een vetgedrukte inleiding. Deze inleiding geeft A aan dat er verschillend over het tekstonderwerp gedacht wordt. B een grappig verhaaltje om aandacht te trekken. C een persoonlijke mening over het tekstonderwerp. D een uitleg over de opbouw van de tekst.
In de inleiding staat de vraag: "Maar is de windmolen als energiebron wel een goede oplossing?" In welke alinea's wordt er een antwoord gegeven op deze vraag? A in de alinea's 1 en 2 B in de alinea's 2 en 3 C in de alinea's 3 en 4 D in de alinea's 4 en 5
In alinea 2 wordt een oorzaak genoemd voor het feit dat er zoveel molens in Nederland staan. → Waarom staan er in Nederland meer molens dan in andere landen?
Wat is het verband tussen alinea 4 en alinea 5? A Alinea 4 en 5 vormen een tegenstelling. B Alinea 4 geeft een doel en alinea 5 noemt het middel om dat te bereiken. C Alinea 5 geeft een gevolg van wat er in alinea 4 wordt gezegd. D Alinea 5 geeft een voorbeeld bij wat er in alinea 4 wordt verteld.
Geef bij de volgende uitspraken uit de tekst in de uitwerkbijlage met een X aan of ze juist of onjuist zijn. 1 Windmolens of turbines zijn de belangrijkste vorm van energie. 2 De windmolen is een typisch Nederlandse uitvinding. 3 In het buitenland staan veel meer nieuwe windmolens dan in Nederland.…

Geef bij de volgende uitspraken uit de tekst in de uitwerkbijlage met een X aan of ze juist of onjuist zijn. 1 Windmolens of turbines zijn de belangrijkste vorm van energie. 2 De windmolen is een typisch Nederlandse uitvinding. 3 In het buitenland staan veel meer nieuwe windmolens dan in Nederland. 4 Windenergie is goedkope en schone energie. 5 Het ministerie wil in de toekomst het aantal windmolens uitbreiden. 6 De stichting "Steenwijkerland Tegen Windmolens" is tegen windenergie.

opgave 5Tekst 5 Nederlanders bouwen eilanden in Dubai

Nederlanders bouwen eilanden in Dubai
(1) Voor de kust van Dubai, in de Vere-
nigde Arabische Emiraten, verschijnen
sinds 2001 nieuwe eilanden. Geen ge-
wone ronde of rechte eilanden, maar
in de vorm van een palmboom. Het
nieuwste project is een eiland in de
vorm van de wereldkaart. De eilanden
worden aangelegd door Boskalis en
Van Oord, twee Nederlandse bedrijven.
Nederlandse baggeraars worden na-
figuur bij de opgave
melijk door iedereen beschouwd als
de beste ter wereld. Dat is goed voor
onze economie, want dit soort op-
drachten leveren miljarden euro's op.
(2) De eilanden zijn een idee van de sjeik
van Dubai. Zijn land is steenrijk gewor-
den door de verkoop van olie en gas,
maar hij beseft dat er over enkele jaren
een einde kan komen aan die bron van
inkomsten. Hij wil daarom geld investeren
in het toerisme in zijn land. Niet de gewo-
ne toeristen moeten Dubai gaan bezoe-
ken, maar de rijke en allerlei beroemd-
heden. Om al die mensen een plekje aan
het strand te kunnen geven, bedacht hij
een eiland in de vorm van een palm-
boom, om zoveel mogelijk land aan het
water te laten grenzen.
leek het hem leuk om zijn nieuwe eiland
de vorm te geven van een wereldkaart.
Het wordt een verzameling van honder-
den kleine eilandjes die samen de vijf
werelddelen uitbeelden. Ook hier is de
gedachte weer geweest: hoe meer ei-
landjes, des te meer strand voor de gas-
ten. Uiteindelijk zullen de eilanden alle-
maal volgebouwd worden met woningen
(appartementen en villa's) voor circa
500.000 inwoners en hotels voor de mil-
joenen toeristen. Net als om de twee
'palmbomen' komt er ook om 'de wereld'
een golfbreker, dit keer van ruim 25 kilo-
meter lang. Dit wordt gedaan om de
eilanden zelf tegen de zware golfslag te
beschermen.
(4) Aan die golfbrekers kun je zien, dat er
in Dubai anders tegen dit soort projecten
aangekeken wordt dan in Nederland. Pro-
jectleider Toms vertelt hoe dat ging. "In
juli 2001 kwam het bouwplan van het eer-
ste eiland bij ons binnen. De Arabieren
wilden van ons weten of er grote gevaren
schuilden in de bouw van het eiland. Nor-
maal trekken we voor zo'n onderzoek 1
tot 2 jaar uit, maar zij wilden twee maan-
den later al gaan bouwen! We hebben
heel snel gewezen op enkele gevaren en
hebben geadviseerd om grote golfbrekers
om het eiland te bouwen. Ze vonden al-
les prima wat we zeiden, als ze maar
snel konden beginnen. 'Als er later pro-
blemen ontstaan, dan vinden we daar
ook wel weer een oplossing voor', zo
denken zij. Dat zou hier in Nederland
nóóit kunnen."
ven nou eenmaal een volk met een grote
(5) Dat de aanleg van de eilanden be-
langrijk is voor de Nederlandse econo-
mie, blijkt wel uit het feit dat zelfs premier
Balkenende aanwezig was bij de onderte-
kening van de contracten. "Een order van
grote betekenis", zo noemde de minister-
Vrij naar artikelen op http://www.thinkquest.nl, juli 2007 en
http://www.delta.tudelft.nl, juni 2005
191p
Wat is de belangrijkste bedoeling van de eerste, vetgedrukte alinea?
A het onderwerp van de tekst aankondigen
B belangrijke personen uit de tekst voorstellen
C uitleg geven over de opbouw van de tekst
201p
In de inleiding staat: "Dat is goed voor onze economie …"
In welke alinea kom je hier meer over te weten?
A alinea 2
B alinea 3
C alinea 4
D alinea 5
211p
Welk kopje past het beste boven alinea 3?
A Twee palmbomen
B De Wereld
C Zware golfslag
D 500.000 inwoners
221p
Wat is de belangrijkste bedoeling van de laatste alinea?
A een advies geven
B een ontkenning geven
C een toekomstverwachting geven
D een waarschuwing geven
231p
Welke zin geeft het beste de hoofdgedachte van deze tekst weer?
A Voor de kust van Dubai zijn Nederlandse bedrijven aan het werk.
B De sjeik van Dubai probeert rijken en beroemdheden naar zijn land te
lokken.
C Nederlandse bedrijven doen goede zaken met de aanleg van bijzondere
eilanden in Dubai.
D Nederlandse kennis van waterbouw komt de komende tientallen jaren goed
van pas.
241p
In de laatste alinea staat de mening van premier Balkenende.
Welke conclusie kun je daaruit trekken?
A Premier Balkenende is boos.
B Premier Balkenende is teleurgesteld.
C Premier Balkenende is trots.
D Premier Balkenende is somber.
252puitwerkbijlage
Geef in de uitwerkbijlage met een X aan of de uitspraken juist of onjuist zijn.
1 Boskalis en Van Oord zijn Nederlandse baggerbedrijven.
2 Golfbrekers rond de eilanden zijn eigenlijk niet nodig.
3 Op de eilanden van De Wereld gaan miljoenen mensen wonen.
4 Projectleider Toms kreeg genoeg tijd voor zijn onderzoek.
5 Nederland kan profiteren van de rijkdom van landen als Dubai.

opgave 6Tekst 6 Donoren gevraagd

Donoren gevraagd (1) Nederland kampt al tientallen ja- ren met een tekort aan donoren. Dat zijn mensen die bereid zijn om na hun dood een stukje van hun li- chaam (zoals een nier, long of huid) af te staan aan iemand anders. In de meeste gevallen wordt met het ge- doneerde orgaan het leven van een…

Donoren gevraagd (1) Nederland kampt al tientallen ja- ren met een tekort aan donoren. Dat zijn mensen die bereid zijn om na hun dood een stukje van hun li- chaam (zoals een nier, long of huid) af te staan aan iemand anders. In de meeste gevallen wordt met het ge- doneerde orgaan het leven van een ernstig zieke gered. Verschillende plannen om het aantal donoren te verhogen hebben niet geholpen, maar de ommekeer kwam in 2007 uit onverwachte hoek: omroep BNN . ze cijfers liggen nu lager, maar blijven (2) Er zijn vele oorzaken voor het te- kort aan donoren. Wie in Nederland donor wil worden, moet zich officieel registreren. Mensen weten vaak niet dat het bestaat, of ze weten het wel, maar ze vergeten domweg het formu- lier in te vullen. In het ergste geval zien ze het nut er niet van in en zeg- gen ze: "Waarom zou ik nu al bezig zijn met mijn dood?" Anderen denken meer bewust. "Als gelovige kan ik mijn organen niet afstaan. Dat is tegen de Bijbel." Hoewel laatstgenoemde reden niet klopt, zijn er velen die er zo over denken. Tenslotte zijn er veel mensen die het afstaan van organen, zelfs na hun dood, een eng idee vinden. nier zou krijgen na haar dood. (3) Door middel van een grote recla- mecampagne werd geprobeerd het do- norprobleem meer bekendheid te ge- ven. Ook werd er over mogelijke oplos- singen nagedacht. Eén van de ideeën die het niet gehaald hebben, is het zo- genaamde 'geen-bezwaar-systeem'. Dat systeem geldt bijvoorbeeld in Bel- gië en houdt in dat iedereen automa- tisch donor is. Wie het per se niet wil, moet dat schriftelijk kenbaar maken. Nederland heeft dit idee niet overgeno-

Het programma werd gekozen tot tv- moment van 2007. Maar veel belangrij- ker: 2007 werd afgesloten met een re- cord aan donorregistraties. Vorig jaar Vrij naar Arnoud Timmerman, http://www.pressit.nu, januari 2008
Met wat voor soort inleiding (de vetgedrukte regels) begint deze tekst? A een belangrijk persoon uit de tekst voorstellen B een persoonlijke mening geven over het onderwerp C een samenvatting geven van de rest van het artikel D een uitleg geven over hoe de tekst is opgebouwd
"Er zijn vele oorzaken voor het tekort aan donoren." (alinea 2) → Welke vijf verschillende oorzaken worden er genoemd?
Wat is het verband tussen alinea 3 en 4? A Alinea 3 en 4 vormen samen een opsomming. B Alinea 3 en 4 vormen een tegenstelling. C Alinea 4 noemt een gevolg van wat er in alinea 3 wordt verteld. D Alinea 4 noemt een voorbeeld bij wat er in alinea 3 wordt verteld.
Welk kopje past het beste boven alinea 5? A Doodzieke vrouw B Een grote stunt C Nierpatiënt D Wetgevers en ministers
Welke zin geeft het beste de hoofdgedachte van de hele tekst weer? A BNN heeft met "De Grote Donorshow" opschudding veroorzaakt in binnen- en buitenland. B BNN heeft met een gewaagd tv-programma het aantal donoren fors weten te verhogen. C Nederland heeft al jaren een tekort aan donoren ondanks…

Welke zin geeft het beste de hoofdgedachte van de hele tekst weer? A BNN heeft met "De Grote Donorshow" opschudding veroorzaakt in binnen- en buitenland. B BNN heeft met een gewaagd tv-programma het aantal donoren fors weten te verhogen. C Nederland heeft al jaren een tekort aan donoren ondanks alle plannen tot verbetering. D Nederland heeft niet gekozen voor de Belgische aanpak van het donorprobleem.

Een schrijver heeft altijd een doel met een tekst. Wat is de belangrijkste bedoeling van de schrijver van deze tekst? A amuseren B informeren C overhalen D overtuigen
Schrijfopdracht Zwerfafval-actie op de sportclub Zwerfafval, je had er nooit zo op gelet. Totdat je je vriend(in) een keer meehielp met opruimen van het sportterrein van zijn/haar club. Pas daarna zag je dat het bij jouw sportclub op en rond de velden echt een rommeltje is, ondanks het feit dat er…

Schrijfopdracht Zwerfafval-actie op de sportclub Zwerfafval, je had er nooit zo op gelet. Totdat je je vriend(in) een keer meehielp met opruimen van het sportterrein van zijn/haar club. Pas daarna zag je dat het bij jouw sportclub op en rond de velden echt een rommeltje is, ondanks het feit dat er overal genoeg afvalbakken staan. Overal liggen blikjes van frisdrank, plastic bekertjes, flesjes en snoeppapiertjes. Je vindt dat het er niet uitziet en dat het opruimen ervan gewoon iedere week geregeld moet worden. Het lijkt je daarom een aardig idee om de rommel iedere zaterdag door een sportteam te laten opruimen, iedere week bij toerbeurt door een ander team. Op deze manier is iedereen een keer aan de beurt. Met een beetje geluk krijgen de anderen ook oog voor de rommel, zeker nu ze het allemaal zelf op moeten ruimen. Je uiteindelijke doel met de actie is immers te bereiken dat de velden daardoor beter schoon blijven. Je wilt een e-mail sturen naar het bestuur van jullie club met daarin jouw idee, zodat het de eerst- komende vergadering een uitspraak kan doen over jouw plan. Jouw voorstel is om er na de grote vakantie, op zaterdag 22 augustus, mee te beginnen. Je wilt ook vragen of het bestuur dan wil zorgen voor vuilknijpers en vuilniszakken. Ook hoop je dat er iemand van het jeugdbestuur jou wil helpen met de organisatie. Om aandacht te vragen voor de opruimactie bied je aan een stukje in jullie clubkrant te schrijven in de hoop dat de actie gaat slagen. Je vraagt of het bestuur zo spoedig mogelijk wil reageren op het voorstel van jouw actie en je bedankt alvast daarvoor.

Schrijf een keurige e-mail naar mijnsportclub@hetnet.nl, waarin je vertelt over jouw plan voor een schoonmaakactie. Neem hierin de volgende onderdelen op: − wat de opruimactie inhoudt − doel van de actie − startdatum van de actie − vraag om hulpmiddelen − vraag om hulp van iemand van het…

Schrijf een keurige e-mail naar mijnsportclub@hetnet.nl, waarin je vertelt over jouw plan voor een schoonmaakactie. Neem hierin de volgende onderdelen op: − wat de opruimactie inhoudt − doel van de actie − startdatum van de actie − vraag om hulpmiddelen − vraag om hulp van iemand van het jeugdbestuur − toezegging stukje voor de clubkrant − verzoek om te reageren en een bedankje. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.