Eindexamen biologie vmbo bb 2013, tijdvak 1

Een eicel wordt bevrucht door een mannelijke geslachtscel. Bij planten en bij dieren groeit uit een bevruchte eicel een nieuw organisme. • Hoe heet een mannelijke geslachtscel bij dieren? En hoe heet een mannelijke geslachtscel bij planten? Bij dieren: .................................................................................................. Bij planten: .................................................................................................

week 52 januari 1 2 3 4 5 februari 5 6 7 8 9 m 2 9 16 23 30 6 13 20 27 d 3 10 17 24 31 7 14 21 28 w 4 11 18 25 1 8 15 22 29 d 5 12 19 26 2 9 16 23 v 6 13 20 27 3 10 17 24 z 7 14 21 28 4 11 18 25 z 1 8 15 22 29 5 12 19 26 v 6 13 20 27 4 11 18 25 z 7 14 21 28 5 12 19 26 z 1 8 15 22 29 6 13 20 27 week 26 juli 27 28 29 30 31 31 augustus 32 33 34 35 m 2 9 16 23 30 6 13 20 27 d 3 10 17 24 31 7 14 21 28 w 4 11 18 25 1 8 15 22 29 d 5 12 19 26 2 9 16 23 30 v 6 13 20 27 3 10 17 24 31 z 7 14 21 28 4 11 18 25 z 1 8 15 22 29 5 12 19 26 week 40 oktober 41 42 43 44 44 november 45 46 47 48 m 1 8 15 22 29 5 12 19 26 d 2 9 16 23 30 6 13 20 27 w 3 10 17 24 31 7 14 21 28 d 4 11 18 25 1 8 15 22 29 v 5 12 19 26 2 9 16 23 30 z 6 13 20 27 3 10 17 24 z 7 14 21 28 4 11 18 25

Een zwangerschap duurt bij mensen 38 weken, gerekend vanaf de bevruchting. Ongeveer twee weken na de bevruchting dacht Loes voor het eerst dat ze misschien in verwachting was. Ze zei: “Ik ben overtijd.” Wat is een aanwijzing dat een vrouw zwanger is? A Ze verliest menstruatiebloed. B Ze is niet ongesteld geworden. C Ze voelt geen beweging in haar baarmoeder.

De zinnen in de tabel gaan over het begin van een zwangerschap. 1 De eicel wordt bevrucht in de eileider. 2 Het embryo nestelt zich in het baarmoederslijmvlies. 3 Bij de ovulatie komt een eicel vrij. 4 Er vormt zich een placenta (moederkoek). De zinnen in de tabel staan niet in de juiste volgorde. Wat is de juiste volgorde? A 1 - 2 - 3 - 4 B 1 - 2 - 4 - 3 C 1 - 4 - 3 - 2 D 3 - 1 - 2 - 4 E 3 - 1 - 4 - 2 F 3 - 2 - 4 - 1

Bij de geboorte kwam het hoofdje als eerste naar buiten. Vader Bart schrok van de vorm van het hoofdje van Jalien. De verpleegkundige stelde hem gerust: “De schedel van de baby kan door de geboorte een beetje vervormen. Dat verdwijnt vanzelf na een paar dagen.” • Tot welk orgaanstelsel behoort de schedel? ..................................................................................................................

De toestand van een baby wordt na de geboorte in een cijfer uitgedrukt. Een dokter kijkt naar verschillende karakteristieken van een baby en geeft elk 0, 1 of 2 punten. Die punten worden opgeteld. Een puntentotaal van 7 of hoger is normaal. In de tabel staat aangegeven hoe dit gedaan wordt. Karakteristieken 0 punten 1 punt 2 punten kleur lichaam blauw of bleek armen roze en benen blauw geheel roze ademhaling geen onregelmatig goed aantal hartslagen geen minder dan 100 per minuut meer dan 100 per minuut spierspanning slap matig goed reactie op prikkels geen enige beweging huilen Een levenskenmerk waarop wordt gelet met deze test is ademhaling. • Noteer een ander levenskenmerk waarop wordt gelet met deze test. ..................................................................................................................

Na het doorknippen van de navelstreng blijft hiervan een stukje aan Jalien vastzitten. Dit stukje navelstreng droogt in. Na ongeveer zes dagen laat het los van de buik. Dat plekje op de buik heet de navel. Bij Jalien werd de navel rood en ging stinken. Ze had een navelinfectie die veroorzaakt was door bacteriën. Welke bloeddeeltjes bestrijden die bacteriën? A bloedplaatjes B rode bloedcellen C witte bloedcellen

De eerste vijf maanden kreeg Jalien borstvoeding, daarna flesvoeding. Je ziet een deel van een etiket van flesvoeding. Voedingswaarde per 100 mL (100 mL bevat 14,6 g poeder) energie 285 kJ eiwitten 1,4 g koolhydraten 6,6 g vetten 3,0 g voedingsvezel 2,0 g natrium 21 mg calcium 61 mg Bevat deze flesvoeding brandstoffen? En bevat deze flesvoeding bouwstoffen? A alleen bouwstoffen B alleen brandstoffen C zowel bouwstoffen als brandstoffen

Een deel van de stoffen in de flesvoeding moet verteerd worden. Daarna worden de voedingsstoffen in het bloed opgenomen. • Eén bestanddeel in de flesvoeding is onverteerbaar en wordt niet opgenomen in het bloed. Noteer dit bestanddeel. ..................................................................................................................

Drie manieren om zwangerschap te voorkomen zijn: − gebruik van “de pil”; − gebruik van condooms; − sterilisatie van de man. De werking van deze drie manieren is niet dezelfde. • Kruis in de tabel de werking van elke manier aan. Er komt geen eicel Er komt geen zaadcel in een eileider. gebruik gebruik van/van “de condooms pil” sterilisatie van de man