bronnen

Eindexamen biologie vmbo bb 2012, tijdvak 1

bij dit examen

Meerkeuzevragen
− Omcirkel het goede antwoord (voorbeeld 1).
− Geef verbeteringen aan volgens voorbeeld 2 of 3.
A
A
A

naslag(1) B (2) XB (3) B XB

C • C D D Tenzij anders vermeld, is er sprake van normale situaties en gezonde organismen.

opgave 2Vegetarische schnitzel

Een vegetariër is iemand die geen vlees of vis eet. In de winkels zijn steeds meer producten te koop die geschikt zijn als vleesvervanger. Zo bestaat er vegetarische schnitzel, die gemaakt wordt van planten. In de…

Een vegetariër is iemand die geen vlees of vis eet. In de winkels zijn steeds meer producten te koop die geschikt zijn als vleesvervanger. Zo bestaat er vegetarische schnitzel, die gemaakt wordt van planten. In de afbeelding is een etiket op de verpakking van vegetarische schnitzel weergegeven. vegetarische schnitzel (per 100 gram) energie 1142 kJ eiwit 15,5 gram koolhydraten 14,4 gram vet 17,0 gram voedingsvezel 1,0 gram ijzer 2,1 mg calcium 120,0 mg ingrediënten (o.a.): olijfolie, aardappelzetmeel, soja-eiwit.

11p
Vegetarische schnitzel bevat mineralen.
Welke twee mineralen bevat vegetarische schnitzel?
A calcium en ijzer
B calcium en voedingsvezel
C ijzer en voedingsvezel
21p
Uit welk ingrediënt is het vet van vegetarische schnitzel afkomstig?
A uit de olijfolie
B uit het aardappelzetmeel
C uit het soja-eiwit
31p
Een deel van de stoffen uit de vegetarische schnitzel moet eerst worden
verteerd. Daarna kunnen de verteerde stoffen in het bloed worden opgenomen.
Stoffen uit de vegetarische schnitzel zijn: eiwitten en vetten.
Welke van deze stoffen moeten eerst worden verteerd voordat ze in het bloed
worden opgenomen?
A alleen eiwitten
B alleen vetten
C zowel eiwitten als vetten
41p
In welk deel van de darmen worden de meeste verteerde voedingsstoffen in het
bloed opgenomen?
A in de dikke darm
B in de dunne darm
C in de slokdarm

opgave 3Orgaanstelsels van een vogel

51p
In het lichaam van een vogel zijn verschillende orgaanstelsels aanwezig.
In de afbeelding zijn delen hiervan weergegeven.
figuur bij de opgave
Drie orgaanstelsels zijn: het bottenstelsel, het verteringsstelsel en het
zenuwstelsel.
Welke twee orgaanstelsels zijn hierboven te zien?
A het bottenstelsel en het verteringsstelsel
B het bottenstelsel en het zenuwstelsel
C het verteringsstelsel en het zenuwstelsel

opgave 4De huid

61p
In de huid komen onder andere bloedvaten en talgklieren voor.
Welke spelen een rol bij de regeling van de lichaamstemperatuur?
A alleen de bloedvaten
B alleen de talgklieren
C zowel de bloedvaten als de talgklieren
71p
Tijdens de puberteit krijgen jongeren soms last van jeugdpuistjes.
Sommige talgklieren zijn dan verstopt geraakt.
In de afbeelding is een verstopte talgklier te zien.
De verstopping zit in de buitenste laag van de opperhuid.
Deze huidlaag is aangegeven met letter P.
figuur bij de opgave
Hoe heet de buitenste laag van de opperhuid waar de verstopping zich
bevindt?
............................................................................................................................

opgave 5Het oog

81p
De afbeelding geeft een oog van een mens weer.
figuur bij de opgave
Op welke plaats wordt traanvocht gemaakt?
A op plaats P
B op plaats Q
C op plaats R
91p
Als we over een oog praten, hebben we het dan over een cel, een orgaan of een
weefsel?
A over een cel
B over een orgaan
C over een weefsel
101p
Door gebrek aan vitamine A in het voedsel kan nachtblindheid ontstaan.
Bij nachtblindheid werken sommige zintuigcellen in het oog niet goed.
Op welke plaats in het oog bevinden deze zintuigcellen zich?
A in het hoornvlies
B in het netvlies
C in het vaatvlies

opgave 6De dingo

Dingo’s zijn honden die in Australië in het wild leven. Ze kunnen ongeveer 20 kg zwaar worden. Dingo’s leven meestal in groepen. Zo’n groep dingo’s jaagt samen op andere dieren. Zo kunnen ze bijvoorbeeld gemakkelijk…

Dingo’s zijn honden die in Australië in het wild leven. Ze kunnen ongeveer 20 kg zwaar worden. Dingo’s leven meestal in groepen. Zo’n groep dingo’s jaagt samen op andere dieren. Zo kunnen ze bijvoorbeeld gemakkelijk een kleine kangoeroe vangen. Hieronder zie je een foto van een dingo. Ook is een schedel van een dingo te zien.

111p
Is de dingo een consument, een producent of een reducent?
A een consument
B een producent
C een reducent
121p
Welk type kiezen heeft de dingo?
A knipkiezen
B knobbelkiezen
C plooikiezen
Als een dingo gerend heeft, hijgt hij met de tong uit de bek. Dit hijgen is een vorm van ademhalen.
131p
Geef de naam van de ademhalingsorganen van een dingo.
............................................................................................................................
142p
Ademhalen is een levenskenmerk.
Schrijf twee andere levenskenmerken op van een dingo.
1.........................................................................................................................
2.........................................................................................................................
151p
In een boek staat:
Soms hebben boeren in Australië last van dingo’s.
Bijvoorbeeld als een schaap, dat rustig gras eet, wordt aangevallen.
Als een groep dingo’s een schaap grijpt, is er al gauw weinig van zo’n dier
over.
Welke voedselketen wordt hier beschreven?
A dingo schaap gras
B gras dingo schaap
C gras schaap dingo

opgave 7Schijf van Vijf

161p
Emke eet twee bruine bolletjes met boter en rookvlees.
Ook drinkt zij een glas thee.
figuur bij de opgave
Uit welk vak van de Schijf van Vijf ontbreekt er iets bij deze maaltijd?
A uit het vak brood, granen en aardappelen
B uit het vak dranken
C uit het vak groente en fruit
D uit het vak vetten en oliën
E uit het vak zuivel, vlees en vis

opgave 8De lever

171p
In de afbeelding zijn schematisch enkele organen getekend.
figuur bij de opgave
Welke letter geeft de lever aan?
A letter P
B letter Q
C letter R
181p
Als de lever niet goed werkt, kan een kunstlever soms hulp bieden.
Een kunstlever is een apparaat dat het bloed van een patiënt zuivert.
Wat moet een kunstlever uit het bloed verwijderen?
A alleen afvalstoffen
B alleen onverteerde voedselresten
C zowel afvalstoffen als onverteerde voedselresten

opgave 9Het oor

191p
Het oor bestaat uit verschillende delen.
In de afbeelding is één van die delen met de letter P aangegeven.
P
Hoe heet deel P?
A de buis van Eustachius
B het evenwichtsorgaan
C het slakkenhuis
201p
De delen van het oor hebben verschillende taken.
Welk deel van het oor geeft impulsen door?
A de gehoorgang
B de gehoorzenuw
C een gehoorbeentje

opgave 10Syfilis

Syfilis is een ernstige soa (seksueel overdraagbare aandoening).
Als je er op tijd bij bent, is het goed te genezen.
De ziekte wordt veroorzaakt door een bacterie.
Bij een vrouw met syfilis begint de infectie in de vagina.
Een infectie met syfilis kan via de placenta worden overgedragen op het
ongeboren kind.
De infectie wordt niet overgedragen op het moment dat een eicel met een
zaadcel samensmelt.
In de afbeelding zijn enkele delen van het vrouwelijk onderlichaam aangegeven
met een letter.
figuur bij de opgave
211p
Met welke letter wordt het orgaan aangegeven waar een eicel met een zaadcel
samensmelt?
A met letter P
B met letter Q
C met letter R
221p
Met welke letter is het orgaan aangegeven waar bij een vrouw de infectie met
syfilis begint?
A met letter X
B met letter Y
C met letter Z
231p
Als syfilis niet bestreden wordt, verspreidt de bacterie zich in het bloed.
Bij iemand wordt bloed afgenomen.
Het bloedplasma wordt onderzocht op syfilis.
In de afbeelding is te zien hoe het buisje met bloed eruit ziet nadat het is
behandeld.
Drie delen van het bloed zijn aangegeven met een letter. Het doorzichtige deel
met letter P, het witte deel met letter Q en het rode deel met letter R.
P Q R
Welke letter geeft het deel van het bloed aan dat onderzocht wordt op syfilis?
A letter P
B letter Q
C letter R
241p
Noem een voorbehoedmiddel waarmee syfilis voorkomen kan worden.
............................................................................................................................

opgave 11Een bacteriesoort

opgave als beeld van het examen
Bacteriën zijn in te delen op basis van hun vorm. De onderstaande tabel kun je gebruiken om een bacterie in te delen. 1 a de bacterie heeft de vorm van een staaf ------------------------ bacil 1 b de bacterie heeft de vorm van een bol ------------------------------ 2 2 a er zitten steeds maar twee…

Bacteriën zijn in te delen op basis van hun vorm. De onderstaande tabel kun je gebruiken om een bacterie in te delen. 1 a de bacterie heeft de vorm van een staaf ------------------------ bacil 1 b de bacterie heeft de vorm van een bol ------------------------------ 2 2 a er zitten steeds maar twee bacteriën aan elkaar --------- diplokok 2 b er zitten steeds meer dan twee bacteriën aan elkaar ------------- 3 3 a de bacteriën vormen een kluitje ------------------------- stafylokok 3 b de bacteriën vormen een ketting ------------------------ streptokok In de onderstaande afbeelding is een bacteriesoort weergegeven. Waar hoort deze bacteriesoort bij? Gebruik de bovenstaande tabel. A bij de bacillen B bij de diplokokken C bij de stafylokokken D bij de streptokokken

Eddy bekijkt enkele bacteriën met behulp van een microscoop. Geef met een kruisje aan welke delen bij bacteriën aanwezig zijn. celmembraan wel celwand celkern

opgave 12Een kijkoperatie

271p
Als een man klachten heeft met plassen kan er een probleem zijn met de blaas.
Tijdens een kijkoperatie wordt een buis in het lichaam gebracht.
Aan de buitenkant van de buis bevindt zich een cameraatje, waarmee de dokter
in het lichaam kan kijken. In de afbeelding is te zien hoe dat in zijn werk gaat.
Ook is een doorsnede weergegeven van een deel van het mannelijk
onderlichaam.
figuur bij de opgave
Wat is de naam van orgaan P?
............................................................................................................................
281p
Een ontsteking van deel P kan ook weer leiden tot een ontsteking van orgaan Q.
Van een deel van de bovenstaande afbeelding is een vergroting gemaakt.
figuur bij de opgave
Wat is de functie van orgaan Q?
A opslag zaadcellen
B produceren zaadcellen
C produceren zaadvocht

opgave 13De roos

Rozen bloeien vanaf half juni tot augustus.
Er zijn veel verschillende felgekleurde rozen.
De bloemen ruiken allemaal erg sterk.
In de afbeelding is een bloem van de roos te zien.
figuur bij de opgave
291p
Leg uit dat de roos zich waarschijnlijk door insectenbestuiving voortplant.
............................................................................................................................
............................................................................................................................
301p
Wat is de naam van deel P?
A kelkblad
B kroonblad
C stamper

opgave 14De bloedsomloop

311p
Je ziet een doorsnede van een hart afgebeeld.
figuur bij de opgave
Welk deel van het hart pompt het bloed naar de kleine bloedsomloop?
A deel P
B deel Q
C deel R
D deel S
321p
In de afbeelding is een bloedvat aangegeven met letter T.
Bloedvat T vervoert bloed in de richting van een long.
figuur bij de opgave
Wat is de naam van bloedvat T?
A aorta
B longader
C longslagader

opgave 15Overgeven

331p
Overgeven of braken is een reflex waar je meestal geen controle over hebt.
De maag zorgt er dan voor dat stoffen die niet in het lichaam thuis horen, weer
naar buiten worden gebracht.
Tijdens het overgeven komt ook maagzuur mee.
Wat is een functie van maagzuur?
A afbreken van koolhydraten uit het voedsel
B beschermen tegen infecties via het voedsel
C vochtig maken van het voedsel
341p
Bij veelvuldig overgeven tast het maagzuur ook de tanden en kiezen aan.
figuur bij de opgave
In de afbeelding is bij letter P een deel van een tand aangegeven dat aangetast
wordt door het maagzuur.
Hoe heet dat deel van de tand dat aangetast wordt door het maagzuur?
............................................................................................................................

opgave 16Een proef

351p
In de afbeelding zie je een opstelling van een experiment.
figuur bij de opgave
In deel P staat een plant in het donker.
In deel Q is het kalkwater troebel geworden.
Welke conclusie kun je trekken uit dit experiment?
............................................................................................................................

opgave 17De nieren

361p
Nieren zijn organen die afvalstoffen uit het bloed filteren.
Q
Enkele delen in de afbeelding zijn aangegeven met een letter.
Wat is de naam van deel P?
A nierbekken
B niermerg
C nierschors

opgave 18Het ademhalingsstelsel

opgave als beeld van het examen
Met welke letter is een bronchie aangegeven? A met letter P B met letter Q C met letter R
Hieronder staan twee beweringen over het ademhalingsstelsel. Geef bij elke bewering aan of deze juist of onjuist is. In deel P bevinden zich trilhaarcellen. In deel R bevinden zich trilhaarcellen.