opgave 2Vegetarische schnitzel

Een vegetariër is iemand die geen vlees of vis eet. In de winkels zijn steeds meer producten te koop die geschikt zijn als vleesvervanger. Zo bestaat er vegetarische schnitzel, die gemaakt wordt van planten. In de afbeelding is een etiket op de verpakking van vegetarische schnitzel weergegeven. vegetarische schnitzel (per 100 gram) energie 1142 kJ eiwit 15,5 gram koolhydraten 14,4 gram vet 17,0 gram voedingsvezel 1,0 gram ijzer 2,1 mg calcium 120,0 mg ingrediënten (o.a.): olijfolie, aardappelzetmeel, soja-eiwit.
11pVegetarische schnitzel bevat mineralen.
Welke twee mineralen bevat vegetarische schnitzel?
A calcium en ijzer
B calcium en voedingsvezel
C ijzer en voedingsvezel
21pUit welk ingrediënt is het vet van vegetarische schnitzel afkomstig?
A uit de olijfolie
B uit het aardappelzetmeel
C uit het soja-eiwit
31pEen deel van de stoffen uit de vegetarische schnitzel moet eerst worden
verteerd. Daarna kunnen de verteerde stoffen in het bloed worden opgenomen.
Stoffen uit de vegetarische schnitzel zijn: eiwitten en vetten.
Welke van deze stoffen moeten eerst worden verteerd voordat ze in het bloed
worden opgenomen?
A alleen eiwitten
B alleen vetten
C zowel eiwitten als vetten
41pIn welk deel van de darmen worden de meeste verteerde voedingsstoffen in het
bloed opgenomen?
A in de dikke darm
B in de dunne darm
C in de slokdarm
opgave 3Orgaanstelsels van een vogel
51pIn het lichaam van een vogel zijn verschillende orgaanstelsels aanwezig.
In de afbeelding zijn delen hiervan weergegeven.
Drie orgaanstelsels zijn: het bottenstelsel, het verteringsstelsel en het
zenuwstelsel.
Welke twee orgaanstelsels zijn hierboven te zien?
A het bottenstelsel en het verteringsstelsel
B het bottenstelsel en het zenuwstelsel
C het verteringsstelsel en het zenuwstelsel
opgave 4De huid
61pIn de huid komen onder andere bloedvaten en talgklieren voor.
Welke spelen een rol bij de regeling van de lichaamstemperatuur?
A alleen de bloedvaten
B alleen de talgklieren
C zowel de bloedvaten als de talgklieren
71pTijdens de puberteit krijgen jongeren soms last van jeugdpuistjes.
Sommige talgklieren zijn dan verstopt geraakt.
In de afbeelding is een verstopte talgklier te zien.
De verstopping zit in de buitenste laag van de opperhuid.
Deze huidlaag is aangegeven met letter P.

Hoe heet de buitenste laag van de opperhuid waar de verstopping zich
bevindt?
............................................................................................................................
opgave 5Het oog
81pDe afbeelding geeft een oog van een mens weer.
Op welke plaats wordt traanvocht gemaakt?
A op plaats P
B op plaats Q
C op plaats R
91pAls we over een oog praten, hebben we het dan over een cel, een orgaan of een
weefsel?
A over een cel
B over een orgaan
C over een weefsel
101pDoor gebrek aan vitamine A in het voedsel kan nachtblindheid ontstaan.
Bij nachtblindheid werken sommige zintuigcellen in het oog niet goed.
Op welke plaats in het oog bevinden deze zintuigcellen zich?
A in het hoornvlies
B in het netvlies
C in het vaatvlies
opgave 6De dingo

Dingo’s zijn honden die in Australië in het wild leven. Ze kunnen ongeveer 20 kg zwaar worden. Dingo’s leven meestal in groepen. Zo’n groep dingo’s jaagt samen op andere dieren. Zo kunnen ze bijvoorbeeld gemakkelijk een kleine kangoeroe vangen. Hieronder zie je een foto van een dingo. Ook is een schedel van een dingo te zien.
111pIs de dingo een consument, een producent of een reducent?
A een consument
B een producent
C een reducent
121pWelk type kiezen heeft de dingo?
A knipkiezen
B knobbelkiezen
C plooikiezen
131pGeef de naam van de ademhalingsorganen van een dingo.
............................................................................................................................
142pAdemhalen is een levenskenmerk.

Schrijf twee andere levenskenmerken op van een dingo.
1.........................................................................................................................
2.........................................................................................................................
151pIn een boek staat:
Soms hebben boeren in Australië last van dingo’s.
Bijvoorbeeld als een schaap, dat rustig gras eet, wordt aangevallen.
Als een groep dingo’s een schaap grijpt, is er al gauw weinig van zo’n dier
over.
Welke voedselketen wordt hier beschreven?
A dingo

schaap

gras
B gras

dingo

schaap
C gras

schaap

dingo
opgave 7Schijf van Vijf
161pEmke eet twee bruine bolletjes met boter en rookvlees.
Ook drinkt zij een glas thee.
Uit welk vak van de Schijf van Vijf ontbreekt er iets bij deze maaltijd?
A uit het vak brood, granen en aardappelen
B uit het vak dranken
C uit het vak groente en fruit
D uit het vak vetten en oliën
E uit het vak zuivel, vlees en vis
opgave 8De lever
171pIn de afbeelding zijn schematisch enkele organen getekend.
Welke letter geeft de lever aan?
A letter P
B letter Q
C letter R
181pAls de lever niet goed werkt, kan een kunstlever soms hulp bieden.
Een kunstlever is een apparaat dat het bloed van een patiënt zuivert.
Wat moet een kunstlever uit het bloed verwijderen?
A alleen afvalstoffen
B alleen onverteerde voedselresten
C zowel afvalstoffen als onverteerde voedselresten
opgave 10Syfilis
Syfilis is een ernstige soa (seksueel overdraagbare aandoening).
Als je er op tijd bij bent, is het goed te genezen.
De ziekte wordt veroorzaakt door een bacterie.
Bij een vrouw met syfilis begint de infectie in de vagina.
Een infectie met syfilis kan via de placenta worden overgedragen op het
ongeboren kind.
De infectie wordt niet overgedragen op het moment dat een eicel met een
zaadcel samensmelt.
In de afbeelding zijn enkele delen van het vrouwelijk onderlichaam aangegeven
met een letter.
211pMet welke letter wordt het orgaan aangegeven waar een eicel met een zaadcel
samensmelt?
A met letter P
B met letter Q
C met letter R
221pMet welke letter is het orgaan aangegeven waar bij een vrouw de infectie met
syfilis begint?
A met letter X
B met letter Y
C met letter Z
231pAls syfilis niet bestreden wordt, verspreidt de bacterie zich in het bloed.
Bij iemand wordt bloed afgenomen.
Het bloedplasma wordt onderzocht op syfilis.
In de afbeelding is te zien hoe het buisje met bloed eruit ziet nadat het is
behandeld.
Drie delen van het bloed zijn aangegeven met een letter. Het doorzichtige deel
met letter P, het witte deel met letter Q en het rode deel met letter R.
Welke letter geeft het deel van het bloed aan dat onderzocht wordt op syfilis?
A letter P
B letter Q
C letter R
241pNoem een voorbehoedmiddel waarmee syfilis voorkomen kan worden.
............................................................................................................................
opgave 12Een kijkoperatie
271pAls een man klachten heeft met plassen kan er een probleem zijn met de blaas.
Tijdens een kijkoperatie wordt een buis in het lichaam gebracht.
Aan de buitenkant van de buis bevindt zich een cameraatje, waarmee de dokter
in het lichaam kan kijken. In de afbeelding is te zien hoe dat in zijn werk gaat.
Ook is een doorsnede weergegeven van een deel van het mannelijk
onderlichaam.

Wat is de naam van orgaan P?
............................................................................................................................
281pEen ontsteking van deel P kan ook weer leiden tot een ontsteking van orgaan Q.
Van een deel van de bovenstaande afbeelding is een vergroting gemaakt.
Wat is de functie van orgaan Q?
A opslag zaadcellen
B produceren zaadcellen
C produceren zaadvocht
opgave 13De roos
Rozen bloeien vanaf half juni tot augustus.
Er zijn veel verschillende felgekleurde rozen.
De bloemen ruiken allemaal erg sterk.
In de afbeelding is een bloem van de roos te zien.
291pLeg uit dat de roos zich waarschijnlijk door insectenbestuiving voortplant.
............................................................................................................................
............................................................................................................................
301pWat is de naam van deel P?
A kelkblad
B kroonblad
C stamper
opgave 14De bloedsomloop
311pJe ziet een doorsnede van een hart afgebeeld.
Welk deel van het hart pompt het bloed naar de kleine bloedsomloop?
A deel P
B deel Q
C deel R
D deel S
321pIn de afbeelding is een bloedvat aangegeven met letter T.
Bloedvat T vervoert bloed in de richting van een long.
Wat is de naam van bloedvat T?
A aorta
B longader
C longslagader
opgave 15Overgeven
331pOvergeven of braken is een reflex waar je meestal geen controle over hebt.
De maag zorgt er dan voor dat stoffen die niet in het lichaam thuis horen, weer
naar buiten worden gebracht.
Tijdens het overgeven komt ook maagzuur mee.
Wat is een functie van maagzuur?
A afbreken van koolhydraten uit het voedsel
B beschermen tegen infecties via het voedsel
C vochtig maken van het voedsel
341pBij veelvuldig overgeven tast het maagzuur ook de tanden en kiezen aan.
In de afbeelding is bij letter P een deel van een tand aangegeven dat aangetast
wordt door het maagzuur.

Hoe heet dat deel van de tand dat aangetast wordt door het maagzuur?
............................................................................................................................
opgave 16Een proef
351pIn de afbeelding zie je een opstelling van een experiment.
In deel P staat een plant in het donker.
In deel Q is het kalkwater troebel geworden.

Welke conclusie kun je trekken uit dit experiment?
............................................................................................................................