opgave 1Tekst 1 Zelfkastijding op vier wielen
Een schrijver van een tekst kan verschillende schrijfdoelen hebben, zoals
activeren, amuseren, beschouwen, betogen en uiteenzetten. Soms worden in
een tekst schrijfdoelen gecombineerd.
14p
Toon op grond van de inhoud aan dat deze tekst zowel een betogend als een
beschouwend karakter heeft.
Doe dat door de volgende zinnen af te maken:
De tekst is betogend, want…
De tekst is beschouwend, want…
“Al in 2001 baarde de VROM-raad opzien met zijn advies aan het kabinet de
strijd om het autoverkeer in te dammen maar op te geven.” (regels1-4)
21p
Welke functie heeft deze zin, gelet op de gedachtegang van de tekst
‘Zelfkastijding op vier wielen’?
Deze zin dient om
A aan te geven dat het niet nodig is het wegennet te onderhouden in een
poging het de automobilist naar de zin te maken.
B de kritiek op de benadering van het fileprobleem door de verantwoordelijke
overheid te ondersteunen.
C duidelijk te maken dat de overheid de adviezen over de oplossing van het
fileprobleem niet serieus neemt.
D te bewijzen dat de minister handelt tegen de verlangens van de autorijdende
burgers in.
Na de inleiding kunnen de volgende tekstdelen achtereenvolgens worden
voorzien van de volgende kopjes:
1 Twijfels bij de huidige aanpak van het probleem
2 De kern van het probleem
3 Zicht op een oplossing van het probleem.
31p
Bij welke alinea begint het deel waarboven het eerste kopje past?
41p
Bij welke alinea begint het deel waarboven het tweede kopje past?
51p
Bij welke alinea begint het deel waarboven het derde kopje past?
61p
Bij wie vooral ligt, blijkens de tekst ‘Zelfkastijding op vier wielen’, de sleutel tot
de uiteindelijke oplossing van het fileprobleem?
De sleutel tot de uiteindelijke oplossing van het fileprobleem ligt vooral bij
A de automobielbranche.
B de automobilist.
C de middenklasse.
D de overheid.
71p
Wat is de hoofdgedachte van alinea 4?
A De minister van Verkeer houdt te weinig rekening met de wensen van de
doorsnee burger.
B Het is niet realistisch te denken dat het mogelijk is het fileprobleem op te
lossen.
C Het zou verstandig zijn een andere benadering te kiezen voor het
fileprobleem.
D Verdere uitbreiding van het wegennet is een te dure oplossing van het
fileprobleem.
“… of gewoon de auto maar te laten staan?” (regels 74-75)
82p
Welke conclusie ten aanzien van deze oplossing voor het fileprobleem kan uit
alinea 5 worden afgeleid?
“… maar daar laten we ons niet door afschrikken.” (regels 103-104)
92p
Welke twee redenen voor deze reactie zijn te vinden in alinea 6?
In alinea 9 wordt het verschijnsel ‘Spagatfamilie’ genoemd.
101p
Wat moet het voorbeeld dat bij dit verschijnsel wordt genoemd, aantonen?
Het voorbeeld bij het verschijnsel ‘Spagatfamilie’ moet aantonen
A dat goed openbaar vervoer voor veel gezinnen geen alternatief voor de auto
kan zijn.
B dat in de praktijk van alledag de auto voor veel gezinnen als onmisbaar
wordt beleefd.
C dat veel gezinnen de auto noodgedwongen op een onverantwoorde manier
gebruiken.
D dat veel gezinnen door omstandigheden niet dichterbij hun werk kunnen
wonen.
‘De Wet van Behoud van Reistijd’ maakt duidelijk dat de mens het over het
algemeen niet bezwaarlijk vindt ongeveer een uur reistijd kwijt te zijn tussen
werk en huis (alinea 10).
113p
Welk verband is er tussen deze ‘Wet van Behoud van Reistijd’ en de mogelijke
oplossing van het fileprobleem?
Gebruik maximaal 30 woorden.
“Gezien de ervaringen uit de praktijk, kan het echter nog wel even duren voor
het zover is.” (regels 202-205)
121p
Naar welke ervaringen wordt hier verwezen?
Hier wordt verwezen naar de ervaringen dat
A automobilisten de auto hardnekkig blijven gebruiken, hoewel de ellende op
de weg nog steeds toeneemt.
B de minister van Verkeer wegen blijft bouwen, hoewel meer wegen
waarschijnlijk niet tot minder files leiden.
C mensen hun auto als iets bijzonders blijven beschouwen, hoewel het bezit
van een auto heel gewoon is geworden.
D Nederlanders verder weg van hun werk gaan wonen, hoewel de reistijd
tussen huis en werk korter wordt.
In de tekst ‘Zelfkastijding op vier wielen’ wordt een aantal retorische vragen
gesteld.
131p
Welke twee van de onderstaande vragen zijn zo’n retorische vraag?
1 “Waarom miljarden uitgeven als het uiteindelijk niet meer betekent dan
uitstel van executie?” (regels 59-61)
2 “En ach, zo vreselijk is het toch niet om in de file te staan?” (regels 104-106)
3 “Waarom zijn jongeren bereid een kapitaal uit te geven om het rijbewijs te
behalen?” (regels 123-125)
A 1 en 2.
B 1 en 3.
C 2 en 3.
De titel van deze tekst is ‘Zelfkastijding op vier wielen’.
141p
Welke van onderstaande zinnen omschrijft het beste de gedachte achter deze
titel?
A De automobilist ondervindt veel hinder van de files, maar hij neemt die graag
voor lief om te kunnen blijven autorijden.
B In de huidige maatschappij is de auto zo belangrijk geworden, dat de
automobilist de file niet meer als iets negatiefs ervaart.
C Met het nemen van twijfelachtige maatregelen, bestraft het ministerie die
burgers die hardnekkig vasthouden aan hun rijgedrag.
D Tegenwoordig kan de automobilist niet zonder de auto, dus moet hij
accepteren dat hij vaak in de file staat.
151p
Wat is de hoofdgedachte van de tekst ‘Zelfkastijding op vier wielen’?
A Dankzij moderne voorzieningen zoals laptop en mobiele telefoon vindt de
automobilist het tegenwoordig niet meer erg om in de file te staan, waardoor
de maatregelen die genomen worden om het fileprobleem op te lossen hun
doel niet zullen bereiken.
B Het fileprobleem zal, ondanks de voorgenomen maatregelen van de
overheid, pas worden opgelost wanneer de automobilisten tot het besef
komen dat de nadelen van het reizen met de auto groter zijn dan de
voordelen.
C Het zal de overheid beslist niet lukken het fileprobleem uit de wereld te
helpen, want elk knelpunt dat wordt opgelost, veroorzaakt ergens anders
een nieuw probleem, waardoor nóg meer nieuwe wegen en rijstroken nodig
zijn.
D Omdat de meeste automobilisten vooralsnog niet bereid zijn dichter bij hun
werk te gaan wonen of gebruik te maken van het openbaar vervoer, wordt de
overheid gedwongen ingrijpende maatregelen te nemen om het fileprobleem
op te lossen.
tekstfragment
Onzin Confronteer Milieudefensie, een beweging die opkomt voor het milieu, met de vraag of meer asfalt het fileprobleem oplost en er volgt een lange monoloog over de ‘onzin’ daarvan. “Files kun je nu eenmaal niet oplossen,” zegt woordvoerder Joris Wijnhoven, “Het is een illusie om te denken dat het aanleggen van meer 5 wegen het fileprobleem doet verdwijnen. Elke nieuwe weg zorgt weer voor extra automobilisten. Zo leidde de aanleg van de A5 maar heel even tot ontlasting van de A4 en de A9. Meer wegen zorgen er alleen maar voor dat je de mensen weer uit het openbaar vervoer trekt, en mensen die net besloten hadden de files te mijden en naar alternatieven zochten, stappen weer in hun auto. Maar ook al 10 zou meer asfalt helpen, dan nog moet je het niet doen. Files brengen milieu en mens veel schade toe door de uitstoot van fijnstof, CO ’s en andere giftige 2 stoffen. De overlast van files wordt trouwens schromelijk overschat. De economische schade is helemaal niet zo groot als wordt beweerd en daarnaast vormen files nauwelijks een ergernis, de mensen accepteren het gewoon.” (naar: Website ‘XL-special’, 26 oktober 2005)
161p
Welk aspect van het fileprobleem zoals dat wordt behandeld in het
tekstfragment, komt niet aan bod in de tekst ‘Zelfkastijding op vier wielen’?
Het aspect van
A de alternatieven voor de auto.
B de ergernis over het tijdverlies.
C de gevolgen voor de werkgelegenheid.
D de schade voor mens en milieu.
“De overlast van files wordt trouwens schromelijk overschat. De economische
schade is helemaal niet zo groot als wordt beweerd” (regels 12-13 tekst-
fragment)
171p
Op welke alinea in de tekst ‘Zelfkastijding op vier wielen’ sluit deze constatering
het meeste aan?
A alinea 1
B alinea 4
C alinea 6
D alinea 8
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
“Het kan haast niet anders of het moment nadert waarop autorijdend Nederland
definitief tot stilstand komt.” (regels 34-37)
De argumenten bij deze bewering zijn te vinden in de zinnen die aan deze
bewering voorafgaan.
183p
Toon aan dat de bewering in regels 34-37 is gebaseerd op verschillende typen
argumenten. Doe dat door onderstaande zinnen aan te vullen:
1 Een argument op basis van gezag bij deze bewering is: …..
2 Een argument op basis van feiten bij deze bewering is: …..
3 Een argument op basis van een voorbeeld bij deze bewering is: ….
De Nota Mobiliteit is weinig hoopgevend voor de toekomst (zie regels 38-42).
191p
Op welk type argument uit het vervolg van deze alinea is deze bewering vooral
gebaseerd?
Argumentatie op grond van
A feiten.
B gezag.
C intuïtie.
D veronderstellingen.
“Voorlopig zullen we simpelweg geduld moeten hebben.” (regels 205-206)
201p
Welk bezwaar zal er door de uitvoerende overheid tegen deze afwachtende
houding vermoedelijk worden ingebracht?
