bronnen

Eindexamen muziek havo 2008, tijdvak 1

opgave 1fragment niet op de siteC. Monteverdi - Altri Canti d’Amor

cd1 track 2 Je hoort een gedeelte uit het begin twee keer. De tekst en de vertaling staan afgedrukt. Altri canti d’Amor, tenero Arciero Anderen zingen over Amor, de zachtaardige boogschutter
Noem het instrument dat als eerste meespeelt. .......................................................... Noem één van de instrumenten die later inzetten. .......................................................... cd1 track 3 Van het volgende fragment staat de sopraanmelodie onvolledig afgedrukt.…

Noem het instrument dat als eerste meespeelt. .......................................................... Noem één van de instrumenten die later inzetten. .......................................................... cd1 track 3 Van het volgende fragment staat de sopraanmelodie onvolledig afgedrukt. (In de laatste maat zet de tenor in op een f.)

Noteer de ontbrekende noten (toonhoogte en ritme). Je hoort het fragment vijf keer.
cd1 track 4 Van het volgende fragment staan de hoogst klinkende partij en de vertaling van de tekst afgedrukt. Wanneer een enkele gedachte twee zielen verenigt Een deel van dit fragment staat in een driedelige maatsoort.
Geef de technische term voor de manier waarop de zangstemmen in die driedelige maten samengaan. ............................................................................................................................ In de bovenste regel klinkt op een bepaald moment een dissonante (wringende)…

Geef de technische term voor de manier waarop de zangstemmen in die driedelige maten samengaan. ............................................................................................................................ In de bovenste regel klinkt op een bepaald moment een dissonante (wringende) samenklank tussen de zangstemmen.

Omcirkel in de afgedrukte partij de noot waar dat het geval is. Je hoort het fragment twee keer. cd1 track 5 Van het volgende fragment staan de tekst en vertaling afgedrukt. Di Marte io canto Ik zing over Mars I duri incontri, e le battaglie audaci over de harde strijd, en de dappere gevechten Een…

Omcirkel in de afgedrukte partij de noot waar dat het geval is. Je hoort het fragment twee keer. cd1 track 5 Van het volgende fragment staan de tekst en vertaling afgedrukt. Di Marte io canto Ik zing over Mars I duri incontri, e le battaglie audaci over de harde strijd, en de dappere gevechten Een aantal malen wordt op het woord incontri telkens in twee zangstemmen tegelijkertijd een stijgende en dalende toonladderfiguur gezongen. Een voorbeeld daarvan staat hieronder. Je hoort dit ter oriëntatie twee keer. Je hoort nu het hele fragment drie keer.

Hoe vaak wordt op incontri tegelijkertijd de stijgende en dalende toonladderfiguur gezongen? ............................................................................................................................
cd1 track 6 Je hoort het laatste gedeelte van het zojuist beluisterde fragment en het vervolg hierop twee keer.
Beschrijf de verandering in de meerstemmige schrijfwijze. eerst ..................................................... daarna ................................................. cd1 track 7 Van het volgende fragment staan de tekst en de vertaling afgedrukt. eerste gedeelte Tu cui tessuta han di Cesare…

Beschrijf de verandering in de meerstemmige schrijfwijze. eerst ..................................................... daarna ................................................. cd1 track 7 Van het volgende fragment staan de tekst en de vertaling afgedrukt. eerste gedeelte Tu cui tessuta han di Cesare alloro la corona immortal, mentre Bellona, gradite il verde ancor novo terwijl Bellona (zingt), aanvaard dit nog lavore tweede gedeelte che mentre guerre guerre canta e geurre e guerre sona oh oh oh oh oh gran Fernando l’orgoglioso, l’orgoglioso, l’orgoglioso choro het trotse koor del tuo sommo valor canta e ragiona (2x) In dit fragment zingt de bas solo. Het begin van deze solo heeft duidelijk kenmerken van een recitatief, maar gaandeweg en zeker vanaf ‘che mentre guerre guerre canta’ vertoont de solo steeds meer kenmerken van een aria.

Noem, alleen gelet op de zangpartij , uit het eerste gedeelte een kenmerk van een recitatief ............................................................................................................................ en uit het tweede gedeelte een kenmerk van een aria.…

Noem, alleen gelet op de zangpartij , uit het eerste gedeelte een kenmerk van een recitatief ............................................................................................................................ en uit het tweede gedeelte een kenmerk van een aria. ............................................................................................................................ Je hoort het fragment één keer. cd1 track 8 Je hoort het slot twee keer.

Hoe is het slotakkoord samengesteld? (Omcirkel het juiste alternatief.) A alleen de grondtoon B grondtoon en terts C grondtoon en kwint D grondtoon, terts en kwint

opgave 2fragment niet op de siteC. Stamitz - Kwartet, opus 4 nr. 6

cd1 track 9
Dit vragenblok gaat over het eerste deel uit een kwartet voor fluit, viool, altviool en cello van Carl Stamitz (1745-1801). Dit deel staat in de hoofdvorm. De klank is een halve toon lager dan de notatie.
De melodie van thema 1 staat afgedrukt. Deze melodie bestaat uit een voor- en
nazin en wordt gespeeld door de fluit.
figuur bij de opgave
In de voorzin van dit thema zijn drie groepjes noten met een haak aangegeven.
91p
Geef de technische term voor de manier waarop deze noten worden
gearticuleerd.
Je hoort het fragment twee keer.
............................................................................................................................
cd1 track 10
Je hoort dit fragment nog twee keer. De melodie van de nazin is bijna hetzelfde
als die van de voorzin, maar de articulatie wijkt enigszins af.
102p
Omcirkel in de nazin de groepjes noten die anders gearticuleerd worden dan in
de voorzin.
cd1 track 11
111p
In welke toonsoort staat het bij vraag 9 afgedrukte thema?
Beantwoord deze vraag meteen.
............................................................................................................................
cd1 track 12
Je hoort het vervolg van het zojuist beluisterde fragment één keer. Hierin wordt
de rest van thema 1 gespeeld, plus de overgang naar thema 2.
121p
Noem de technische term voor de speelwijze van de cello.
............................................................................................................................
cd1 track 13
Je hoort het zojuist beluisterde fragment nog twee keer.
In het overgangsgedeelte vindt een modulatie plaats.
131p
Wat voor modulatie is dat? (Omcirkel het juiste alternatief.)
A van majeur naar een andere majeur toonsoort
B van majeur naar mineur
C van mineur naar een andere mineur toonsoort
D van mineur naar majeur
cd1 track 14
Thema 2 bestaat uit twee gedeeltes, die je afzonderlijk gaat beluisteren.
Het eerste gedeelte van thema 2 is als volgt opgebouwd:
voorzin - nazin - overgang
Het tweede gedeelte van thema 2 is anders opgebouwd.
141p
Noteer op overeenkomstige wijze hoe het tweede gedeelte is opgebouwd.
Je hoort van thema 2 eerst één keer het eerste gedeelte, daarna twee keer het
tweede gedeelte.
…………………………… - ……………………...…… - ……………………………
cd1 track 15
Je hoort eerst een gedeelte van thema 1, daarna een gedeelte van thema 2 en
vervolgens twee keer een gedeelte uit de doorwerking.
151p
Geef aan in hoeverre, al dan niet gevarieerd, motieven uit deze themagedeeltes
voorkomen in het doorwerkingsgedeelte. (Omcirkel het juiste alternatief.)
A voornamelijk motieven uit thema 1
B voornamelijk motieven uit thema 2
C motieven uit thema 1 en 2
D er komen geen motieven uit thema 1 en 2 in voor
cd1 track 16
Van het volgende fragment staat de fluitmelodie afgedrukt. Van de cellopartij is
het ritme per maat hetzelfde.
figuur bij de opgave
161p
Noteer onder de fluitpartij één maat van het ritme van de cellopartij.
Je hoort het fragment drie keer.
cd1 track 17
Je hoort het slot drie keer.
De slotmaten van de cello staan afgedrukt (in de G-sleutel).
figuur bij de opgave
171p
Op welke toon eindigt de fluit?
............................................................................................................................

opgave 3fragment niet op de siteGillespie/Clark - Salt peanuts

cd1 track 18 Dit vragenblok gaat over het nummer ‘Salt peanuts’ in een uitvoering met Dizzy Gillespie op trompet en Charlie Parker op saxofoon (ca. 1945).
Je hoort de intro drie keer.
Na een drumsolo spelen de saxofoon en trompet de volgende melodie.
figuur bij de opgave
Bijna alle instrumenten spelen het ritme van deze melodie mee.
181p
Welk onderdeel van het drumstel doet dat niet?
............................................................................................................................
cd1 track 19
Je hoort de intro met het vervolg. In dit vervolg wordt het onderstaande motief
(totaal zes tonen) een aantal keren gespeeld.
figuur bij de opgave
191p
Hoe vaak wordt dit motief gespeeld, al dan niet in hogere ligging?
Je hoort het fragment drie keer.
............................................................................................................................
cd1 track 20
In het volgende, korte fragment worden drie motieven gespeeld die je kunt
aangeven met a - b - a’.
201p
Noem één verschil tussen a en a’. Ga bij je antwoord uit van a’.
Je hoort het fragment vier keer.
............................................................................................................................
cd1 track 21
Het volgende fragment bestaat uit drie gedeeltes. Het tweede gedeelte is het
zojuist beluisterde fragment.
De piano speelt zowel in het eerste als derde gedeelte, maar de pianopartij van
deze gedeeltes verschilt sterk.
212p
Beschrijf voor beide gedeeltes de pianopartij. Een antwoord als solo,
begeleiding of improvisatie is niet voldoende.
Je hoort het fragment drie keer.
eerste gedeelte...................................................................................................
derde gedeelte....................................................................................................
cd1 track 22
Het volgende fragment begint met een saxofoonsolo. Het fragment eindigt met
drie keer het volgende motief.
figuur bij de opgave
De baspartij is tijdens de saxofoonsolo anders dan tijdens het hierboven
afgedrukte motief.
221p
Beschrijf de baspartij tijdens de saxofoonsolo of geef de technische term.
............................................................................................................................
231p
Beschrijf, gelet op de toonhoogte, de baspartij tijdens het afgedrukte motief.
Je hoort het fragment drie keer.
............................................................................................................................
cd1 track 23
Je hoort twee keer de drumsolo.
241p
Welk onderdeel van het drumstel wordt hierin voornamelijk gebruikt?
............................................................................................................................

opgave 4fragment niet op de siteH. Berlioz - Harold en Italie, 3e deel, Sérénade

cd2 track 1
Dit vragenblok gaat over een deel uit de symfonie ‘Harold en Italie’ van de Franse componist Hector Berlioz (1803-1869). Berlioz had het verzoek gekregen een werk voor altviool te schrijven. Hoewel deze symfonie geen…

Dit vragenblok gaat over een deel uit de symfonie ‘Harold en Italie’ van de Franse componist Hector Berlioz (1803-1869). Berlioz had het verzoek gekregen een werk voor altviool te schrijven. Hoewel deze symfonie geen concert voor altviool geworden is, speelt dit instrument wel een belangrijke rol. In de titel van de symfonie verwijst Berlioz zowel naar de hoofdfiguur uit een literair werk (Childe Harold van de schrijver George Byron), als naar Italië waar hij enkele jaren verbleef.

Je hoort het begin drie keer.
252p
Welke twee blaasinstrumenten spelen de melodie?
1.........................................................................................................................
2.........................................................................................................................
261p
Geef de technische term voor de wijze waarop deze twee blaasinstrumenten
samengaan.
............................................................................................................................
cd2 track 2
Je hoort dit fragment nog één keer.
Behalve in het midden van het fragment maken de overige blaasinstrumenten en
de lagere strijkers gebruik van een bepaalde begeleidingswijze.
271p
Noem hiervan de technische term. Let daarbij alleen op de toonhoogte.
............................................................................................................................
cd2 track 3
Het middengedeelte van dit symfoniedeel is een soort rondo. Het daarin
gespeelde rondothema bestaat uit een voor- en nazin. De voorzin staat
afgedrukt.
figuur bij de opgave
281p
Geef met een pijl aan vanaf welke noot de melodie van de nazin afwijkt van die
van de voorzin.
Je hoort het hele rondothema twee keer.
cd2 track 4
Je hoort het zojuist beluisterde rondothema, daarna een variatie op dit thema,
en dit twee keer.
Behalve een verschil in instrumentatie zijn er nog meer verschillen te horen.
291p
Noem één verschil gelet op de melodiepartijen. Ga bij je antwoord uit van het
tweede fragment.
............................................................................................................................
cd2 track 5
In het volgende fragment spelen de blaasinstrumenten het rondothema, terwijl
de soloaltviool motieven speelt die uit grote sprongen bestaan.
301p
Noem het interval waaruit deze grote sprongen bestaan.
Je hoort het fragment twee keer.
............................................................................................................................
cd2 track 6
De vier delen van de symfonie zijn met elkaar verbonden door een thema dat in
alle delen terugkomt. Je hoort één keer dit thema uit het eerste deel van de
symfonie, waar het gespeeld wordt door de soloaltviool.
In het volgende fragment uit het derde deel wordt dit thema, enigszins gewijzigd,
gespeeld door de violen en altviolen. Dit thema contrasteert in ritmisch opzicht
met de andere melodiepartijen, die door blaasinstrumenten worden gespeeld.
311p
Wat is dit ritmisch contrast? Ga bij je antwoord uit van het thema.
Je hoort het fragment twee keer.
............................................................................................................................
cd2 track 7
In het slot van dit deel worden het rondothema, het hoofdthema van de symfonie
en de begeleiding uit vraag 25 gecombineerd. De partijen van de soloaltviool en
het begeleidingsritme staan afgedrukt.
figuur bij de opgave
De partijen van de soloaltviool en de begeleiding staan genoteerd in een 6/8
maat, maar het tempo waarin deze partijen worden gespeeld verschilt.
321p
Geef precies aan hoe het tempo van de begeleiding zich verhoudt ten opzichte
van dat van de soloaltviool. Ga bij je antwoord uit van de begeleiding.
Je hoort het fragment twee keer.
............................................................................................................................

opgave 5fragment niet op de siteA. Pärt - De profundis

cd2 track 8 Je hoort twee keer het begin. De tekst en de vertaling staan afgedrukt. De profundis clamavi ad te Domine
Hoe wordt deze tekst muzikaal uitgebeeld (twee antwoorden)? 1 ......................................................................................................................... 2…

Hoe wordt deze tekst muzikaal uitgebeeld (twee antwoorden)? 1 ......................................................................................................................... 2 .........................................................................................................................

cd2 track 9 Van het gehele eenstemmige gedeelte staat de tekst afgedrukt. 1 De profundis clamavi ad te Domine 2 Domine exaudi vocem meam 3 Fiant aures tuae intendentes 4 In vocem deprecationis meae De stemmen zingen om de beurt een regel. De melodische lijn van regel 1 en 3 verschilt van die van…

cd2 track 9 Van het gehele eenstemmige gedeelte staat de tekst afgedrukt. 1 De profundis clamavi ad te Domine 2 Domine exaudi vocem meam 3 Fiant aures tuae intendentes 4 In vocem deprecationis meae De stemmen zingen om de beurt een regel. De melodische lijn van regel 1 en 3 verschilt van die van regel 2 en 4.

Beschrijf kort dit verschil. Je hoort het fragment twee keer. regel 1/3 .............................................................................................................. regel 2/4…

Beschrijf kort dit verschil. Je hoort het fragment twee keer. regel 1/3 .............................................................................................................. regel 2/4 .............................................................................................................. cd2 track 10 Je hoort het zojuist beluisterde fragment nog twee keer. Ook de orgelpartij en de overige instrumentatie is bij regel 1 en 3 anders dan bij regel 2 en 4.

Wat is dit verschil? Ga bij je antwoord uit van regel 2 en 4. orgelpartij ............................................................................................................ overige instrumentatie ......................................................................................... cd2…

Wat is dit verschil? Ga bij je antwoord uit van regel 2 en 4. orgelpartij ............................................................................................................ overige instrumentatie ......................................................................................... cd2 track 11 Van het tweestemmige gedeelte staat de tekst afgedrukt. De regels worden steeds door een andere stemmencombinatie gezongen, in willekeurige volgorde: twee tenoren, twee bassen, tenor en bas en de andere tenor en bas. 1 Si iniquitates observaveris Domine: 2 Domine quis sustinebit: 3 Quia apud te propitiatio est: 4 Et propter legem tuam sustinui te Domine: ....................................................

Noteer achter elke regel door welke stemcombinatie deze wordt gezongen. Regel 3 is al ingevuld. Je hoort het fragment twee keer.
cd2 track 12 Van een gedeelte van het zojuist beluisterde fragment staat de melodie van een van de orgelpartijen onvolledig afgedrukt. Deze partij speelt steeds kwartnoten op de lichte maatdelen, terwijl de overige orgel- en zangpartijen op de zwaardere maatdelen spelen en zingen. Ter oriëntatie…

cd2 track 12 Van een gedeelte van het zojuist beluisterde fragment staat de melodie van een van de orgelpartijen onvolledig afgedrukt. Deze partij speelt steeds kwartnoten op de lichte maatdelen, terwijl de overige orgel- en zangpartijen op de zwaardere maatdelen spelen en zingen. Ter oriëntatie staat ook een zangpartij afgedrukt.

Noteer de ontbrekende noten. Je hoeft alleen te kiezen uit g en b: Je hoort het fragment drie keer. cd2 track 13 De orgelpartij, waarvan bij vraag 37 een gedeelte onvolledig is afgedrukt, is gedurende de gehele compositie gebaseerd op slechts één akkoord.
Welk akkoord is dat? Beantwoord deze vraag meteen. ............................................................................................................................ cd2 track 14 Aan het begin van het driestemmige gedeelte wordt de volgende tekst gezongen: Sustinuit anima mea in verbo…

Welk akkoord is dat? Beantwoord deze vraag meteen. ............................................................................................................................ cd2 track 14 Aan het begin van het driestemmige gedeelte wordt de volgende tekst gezongen: Sustinuit anima mea in verbo ejus. De eerste tenorpartij staat afgedrukt. De maten wisselen vaak van lengte. Toch noteert de componist geen maatsoorten.

Waarop baseert de componist de lengte van de maten? Je hoort het fragment één keer. ............................................................................................................................
cd2 track 15 Je hoort het slot van het driestemmige gedeelte en het begin van het vierstemmige gedeelte. In het vierstemmige gedeelte is, onder andere door de vierstemmigheid, duidelijk sprake van een climaxwerking.
Noem nog twee aspecten waardoor deze climax in de zangpartijen wordt bereikt. Je hoort het fragment twee keer. 1 ......................................................................................................................... 2…

Noem nog twee aspecten waardoor deze climax in de zangpartijen wordt bereikt. Je hoort het fragment twee keer. 1 ......................................................................................................................... 2 .........................................................................................................................

opgave 6fragment niet op de siteVenice - Think again

cd2 track 16 Dit vragenblok gaat over de song ‘Think again’ van de Californische groep Venice.
Je hoort twee keer het eerste couplet.
411p
Wat is het interval tussen de twee tonen van de melodie?
............................................................................................................................
cd2 track 17
Van het tweede couplet is de tekst afgedrukt.
I miss the strawman
And dottie two
I’ve heard the lyin’
The tinman’s blue
I’ve seen the witches
Both good and bad
But I’m glad I had
In dit couplet worden verschillende akkoorden in de begeleiding gespeeld. Bij
het woord ‘strawman’ hoor je akkoord 1.
422p
Onderstreep de woorden in de tekst waar in de begeleiding een
akkoordwisseling plaatsvindt.
Eén van de akkoorden is gelijk aan akkoord 1.
431p
Welk akkoord is dat? (Noteer het betreffende, bij vraag 42 onderstreepte woord.)
Je hoort het fragment drie keer.
............................................................................................................................
cd2 track 18
Je hoort de coupletten 1 t/m 3. Er is duidelijk sprake van een opbouw in de
instrumentatie.
444p
Beschrijf die opbouw. Noem bij couplet 1 één aspect, bij couplet 2 en 3 telkens
twee aspecten. Laat de riff tussen de coupletten buiten beschouwing.
Je hoort het fragment drie keer.
couplet 1.............................................................................................................
couplet 2 1.........................................................................................................
2.........................................................................................................
couplet 3 1.........................................................................................................
2.........................................................................................................
cd2 track 19
Je hoort het derde couplet en aansluitend het refrein.
452p
Noem twee verschillen tussen couplet en refrein, gelet op de zangpartij. Ga bij je
antwoord uit van het refrein en laat buiten beschouwing dat het refrein twee keer
zo lang is als het couplet.
Je hoort het fragment twee keer.
1.........................................................................................................................
2.........................................................................................................................
cd2 track 20
Je hoort ter oriëntatie eerst een couplet. Daarna hoor je drie keer een fragment
dat bestaat uit twee refreinen, gescheiden door een tussenspel.
De tekst van die refreinen is afgedrukt.
refrein 1:
Oh and please don’t talk about love to me
‘Cause I’ve given love and I received
And you know I’m gonna love just who I please
Think again
tussenspel
refrein 2:
And so please don’t talk about life to me
I’ve seen more then most people my age have seen
And there ain’t no rules on how it’s gotta be
Think again
461p
Waarop is het tussenspel gebaseerd? (Omcirkel het juiste alternatief.)
A het couplet
B het refrein
C nieuw materiaal
471p
Op welke toonhoogte klinkt het tussenspel, respectievelijk refrein 2 ten opzichte
van refrein 1? (Omcirkel het juiste alternatief.)
tussenspel ten opzichte van refrein 1 refrein 2 ten opzichte van refrein 1
A hoger
hoger
B hoger
op gelijke hoogte
C lager
hoger
D lager
op gelijke hoogte
cd2 track 21
Je hoort één keer een ander refrein.
481p
Wat is het verschil met eerder beluisterde refreinen?
............................................................................................................................
cd2 track 22
Je hoort het laatste refrein en het slotgedeelte twee keer.
492p
Hoe wordt, nadat het refrein is afgelopen, dit slot gerealiseerd (twee
antwoorden)?
1.........................................................................................................................
2.........................................................................................................................
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.