opgave 1Opgave 1 Positie van gehandicapten op de arbeidsmarkt
POSITIE GEHANDICAPTEN WEINIG ROOSKLEURIGAfhankelijk van de manier waarop handicaps gemeten worden, telt Nederland tussen
de 550.000 en 750.000 mensen met ernstige lichamelijke beperkingen. Hiervan wonen
er 400.000–600.000 zelfstandig. Door de florerende economie hebben de meeste Nederlanders hun
inkomen zien stijgen tussen 1983 en 1995. Deze ontwikkeling is echter voorbijgegaan aan
gehandicapten.
met beperkingen profiteren niet van de toenemende welvaart in Nederland. Hun
arbeidsintegratie verloopt moeizaam en hun woningen zijn vaak onvoldoende aangepast aan
hun beperkingen”. Dat stelt het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) in de ’Rapportage
gehandicapten 1997’, die op verzoek van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is
opgesteld.
Financiële positie.
Het besteedbare inkomen van mensen met beperkingen is gemiddeld 19% lager dan het inkomen van
een huishouden zonder beperkingen. Mensen met een handicap hebben bovendien extra kosten als
gevolg van hun ziekte of beperking.
Werk.
Van de mensen met ernstige beperkingen werkt circa éénderde. Ter vergelijking: van de personen
zonder handicap werkt driekwart. In Nederland zijn ongeveer 250.000 mensen met lichamelijke
beperkingen die arbeid zouden kunnen verrichten. Een groot deel van hen kan echter alleen aan de
slag als het werk of de arbeidsplaats wordt aangepast.
bron: Nieuwsbrief met feiten en cijfers over het Openbaar Bestuur van 27 april 1998
Ondanks het feit dat Nederland een verzorgingsstaat is, geeft het rapport van het Sociaal
en Cultureel Planbureau een weinig rooskleurig beeld van de positie van gehandicapten
in onze samenleving.
12p
Op grond van welk kenmerk van de verzorgingsstaat kun je pleiten voor verbetering van
de positie van gehandicapten?
Licht je antwoord toe met een citaat uit tekst 1.
De meerderheid van de gehandicapten heeft geen betaald werk. Dit betekent dat ze niet
zelfstandig in hun levensonderhoud kunnen voorzien.
23p
Noem naast economische zelfstandigheid nog drie redenen waarom het hebben van
betaald werk ook voor gehandicapten van belang is.
31p
Hoe noemen we deze functies van arbeid?
Er zijn verschillende voorbeelden bekend waaruit blijkt dat toepassingen van de
informatietechnologie de positie van de gehandicapte op de arbeidsmarkt kan verbeteren.
42p
Leg uit op welke manier toepassingen van de informatietechnologie de positie van de
lichamelijk gehandicapte op de arbeidsmarkt kunnen verbeteren.
De overheid heeft in het sociaal-economisch verkeer onder andere de rol van werkgever
en de rol van regelgever. Als werkgever en als regelgever kan de overheid maatregelen
nemen om de positie van gehandicapten op de arbeidsmarkt te verbeteren.
52p
Noem vanuit de rol van werkgever en vanuit de rol van regelgever een maatregel
waarmee de overheid de positie van gehandicapten op de arbeidsmarkt kan verbeteren.
opgave 2Opgave 2 Etnische groepen in Nederland
Chinese school koestert eigen taal en cultuur
Geruisloos zijn ze geïntegreerd in de Nederlandse samenleving Chinezen
worden zelfs niet als minderheid beschouwd. Toch wordt er binnen deze
gemeenschap veel waarde gehecht aan het instandhouden van taal en
cultuur. Daarom sturen veel ouders hun kinderen zaterdags naar de Chinese
school in Hengelo
Zo’n 120 kinderen volgen op zaterdag hun wekelijkse lessen. De leerlingen
worden zodanig klaargestoomd dat ze tweetalig de school verlaten. Niet
alleen prettig voor henzelf maar vooral voor Nederland zo redeneert de
school. Directeur Woo noemt graag als voorbeeld de leerling, die na de
Chinese school een opleiding tot elektrotechnisch ingenieur aan de
Universiteit Twente volgde en vervolgens een Philips-divisie aan de hand
nam om de Chinese markt te verkennen De school heeft ook nog een ander
doel: de leerlingen kunnen blijven communiceren met hun (groot-)ouders
die meestal in Azië zijn geboren Er ontstaat geen generatiekloof en dat
komt het gezin ten goede, zo wordt geredeneerd.
Ying Zhang (16) blijft het liefst zo lang mogelijk op de Chinese school ook
al neemt het huiswerk op haar middelbare school, de Grundel in Hengelo,
steeds meer toe. Ze vindt het niet erg om naast de vijf dagen doordeweeks
ook nog een extra dag naar de aparte Chinese school te gaan
het zwaar
is? Het valt eigenlijk erg
mee. Ik zie het als iets extra’s.
Doordeweeks een les Duits in het weekend Chinees Hier ontmoet ik mijn
Chinese vrienden, doordeweeks trek ik met Nederlanders op”.
naar: Tubantia van 16 januari 1999
De Chinezen in de Nederlandse samenleving vormen een aparte etnische groep.
62p
Noem twee kenmerken van een etnische groep die van toepassing zijn op de Chinezen in
tekst 2.
Volgens tekst 2 zijn de Chinezen geïntegreerd in de Nederlandse samenleving. Het begrip
integratie heeft verschillende betekenissen. Deze betekenissen komen overeen met
verschillende samenlevingsmodellen.
73p
Met welk samenlevingsmodel komt de betekenis van integratie overeen in tekst 2?
Licht je antwoord toe.
84p
Geef aan dat in tekst 2 sprake is van zowel de maatschappelijke als van de culturele
positieverwerving door de Chinezen.
De Chinese bevolkingsgroep is relatief klein in Nederland. (35.000 in 1997; bron: Van der
Werf, S., Allochtonen, een inleiding in de multiculturele samenleving, 1998). Het aantal
Chinezen neemt onder andere toe door het overkomen van een huwelijkspartner.
Sommige politici willen de toelating van migranten sterk beperken door bijvoorbeeld
gezinshereniging en het overkomen van huwelijkspartners te verbieden. De
uitgangspunten van het Nederlandse vreemdelingenbeleid zijn echter mede gebaseerd op
internationale verdragen.
92p
Noem een internationaal verdrag waardoor Nederland dergelijke maatregelen
niet kan
nemen.
In 1996 kregen 8.806 mensen die een asielaanvraag hebben ingediend, de
Vluchtelingenstatus, 7.384 kregen een Vergunning tot verblijf. En 7.400 personen een
Voorwaardelijke vergunning tot verblijf.
102p
Welk voordeel heeft een vreemdeling met de Vluchtelingenstatus boven de andere twee
verblijfsvergunningen?
In 1996 werden 51.686 mensen afgewezen. (bron: Ministerie van Justitie, afdeling
voorlichting.)
112p
Noem een reden waarom deze mensen werden afgewezen.
Mede door de toename van het aantal asielaanvragen, maakt de overheid de toelating van
vreemdelingen tot Nederland steeds moeilijker.
123p
Noem drie verschillende redenen waarom de overheid heeft gekozen voor het steeds
restrictiever maken van het toelatingsbeleid.
Handen aan het bed zelden allochtoon
Er dreigt zo’n groot personeelsgebrek in de verpleging en verzorging
dat een uitzendbureau in Oosterhout wil gaan zoeken in het buitenland
Nederlandse allochtonen zouden uitkomst kunnen bieden, maar de
werving verloopt moeizaam () Surinamers en Antillianen doen wel
behoorlijk mee. De Turkse en Marokkaanse gemeenschappen blijven achter.
Bij de laagst betaalde functies zie je wel wat meer allochtonen dan bij
de betere baantjes Aan het bed zie je bijna geen allochtonen
bron: Tubantia van 12 maart 1998
Er werken weinig allochtonen in de verpleging en de verzorging. Verklaringen daarvoor
kunnen te maken hebben met positieverwerving en positietoewijzing van allochtonen.
134p
Geef een voorbeeld van positieverwerving en een voorbeeld van positietoewijzing, die het
geringe aantal allochtonen in de verpleging en de verzorging kunnen verklaren.
De in tekst 3 genoemde bevolkingsgroepen kennen hun eigen migratiegeschiedenis.
144p
In welke periode kwam de eerste grote groep Surinamers naar Nederland en wanneer
kwamen Turken voor het eerst naar Nederland?
Noem van elke groep ook de reden van hun migratie.
Deze verschillen in migratiegeschiedenis hadden invloed op het migrantenbeleid van de
overheid. Met de komst van de grote groep Surinamers veranderde het migrantenbeleid
van de overheid.
152p
Wat houdt deze verandering in migrantenbeleid in en geef een verklaring voor deze
verandering in beleid.
opgave 4tekst 4 Bejaardenhulp en werkster (45)
Wietske van Ginkel uit Gorredijk:
’Vanaf mijn vijftiende, toen ik van school
kwam, heb ik gewerkt. Eerst in de 30 WAO in te gaan.WAO’ers zitten in het
huishouding, later als hulp bij bejaarden en als
5 interieurverzorgster.Twee jaar geleden kreeg
ik gezondheidsklachten. Een zenuw in mijn
polsgewricht raakte klem, daarna ging het
steeds slechter. Er volgde een operatie, maar 35 kantjes eraf lopen, maar het gros is echt ziek.
de kwaal verergerde. Je probeert door te gaan,
10 maar kracht in mijn hand heb ik niet meer.’
’Mijn lichaam kan eigenlijk niets meer. Ik kan
geen kraan meer opendraaien. Het feit dat je
niet meer meedoet, was eigenlijk nog de 40 werkomstandigheden. Maar daarvoor is geen
grootste emotionele klap. Ik had nooit gedacht
15 dat ik in de WAO terecht zou komen.Werk
was mijn lust en mijn leven.’
’De uitvoeringsinstantie Cadans heeft me voor
100 procent afgekeurd. In augustus van dit 45 hebben we extra kosten voor medicijnen en
jaar komt er nog een herkeuring, maar ik kan
20 echt niets meer. De spierziekte is
doorgetrokken naar mijn schouders en heupen.
Vroeger borduurde ik veel, schilderde ik, deed
ik aan houtbewerking. Dat kan allemaal niet 50 doorgaan’. Daarom is het frustrerend dat je
meer.’
25 ’De recente discussie over de WAO maakt me
treurig. Je voelt je de gebeten hond. Je wordt
gezien als een parasiet van de maatschappij.
bron: de Volkskrant van 16 januari 1999
De stijging van het aantal WAO’ers wordt gezien als een knelpunt van de verzorgingsstaat.
162p■ Welke discussies over de verzorgingsstaat roept de stijging van het aantal WAO’ers op?
Noem twee voorbeelden van dergelijke discussies.
De WAO is een sociale verzekering
172p■ Noem een overeenkomst en een verschil tussen een sociale verzekering en een sociale
voorziening.
181p■ Noem het belangrijkste voorbeeld van een sociale voorziening.
In tekst 4 is het arbeidsethos van deze vrouw te herkennen.
192p■ Welk arbeidsethos herken je in de uitspraken van deze vrouw?
Licht je antwoord toe met een citaat uit tekst 4.
Werkgevers en werknemers hebben zowel conflicterende als gemeenschappelijke
belangen. Deze komen ook tot uiting rondom de uitvoering van de Wet
Arbeidsongeschiktheidsverzekering.
204p■ Geef een mogelijke belangentegenstelling tussen werkgevers en werknemers over de
uitvoering van de WAO.
Licht beide standpunten toe.
Het tweede paarse kabinet bestaat onder andere uit bewindslieden van de PvdA en de
VVD. De opvattingen over de beheersbaarheid van de WAO lopen bij deze partijen
uiteen.Toch wil het kabinet het bestaande beleid rond de WAO aanscherpen.
212p■ Leg uit welk verschil van mening over de aanscherping van de WAO je kunt verwachten
op basis van de uitgangspunten van de PvdA en de VVD.
De vrouw uit tekst 4 is onder andere bejaardenhulp geweest.
Volgens de beroepsprestigeladder van Sixma en Ultee (bron: Ultee e.a., Sociologie, 1996)
heeft dit beroep een relatief lage maatschappelijke status. Het beroep heeft een
waardering van 33.2 op een schaal van 0 – 100.Ter vergelijking met de status van andere
beroepen, zie onderstaande tabel.
tabel 1 rechter 88.3
huisarts 85.3
directeur van een handelsonderneming 78.4
architect 70.1
leraar op een lagere school 59.2
secretaresse 49.2
boswachter 39.3
bejaardenverzorgster 33.2
metselaar 27.2
magazijnbediende 18.9
glazenwasser 14.8
bron: naar de Nederlandse beroepsprestigeladder in 1982, uit Ultee e.a., Sociologie, 1996
223p■ Vind jij dat het beroep van bejaardenhulp een lage of een hoge status zou moeten hebben?
Betrek in je argumentatie drie factoren die invloed hebben op de (maatschappelijke)
waardering van werk.
„Hoe sterk het verband is tussen iemands plaats op de maatschappelijke ladder en zijn
beroep blijkt uit de in het dagelijks leven zo vaak gestelde vraag: ’Wat doe je?’ Deze
vraag is erg vaag, maar eenieder begrijpt dat ze slaat op het beroep dat iemand uitoefent.
Van dit gegeven hebben sociologen gebruik gemaakt om intragenerationele en om
intergenerationele mobiliteit vast te stellen.” (bron: Ultee, 1996)
Om de intragenerationele en om de intergenerationele mobiliteit vast te stellen, hebben
sociologen in een enquête onder de beroepsbevolking van een land personen gevraagd
naar een aantal gegevens.
232p■ Over welke gegevens moeten sociologen beschikken om de intragenerationele en om de
intergenerationele mobiliteit van personen vast te stellen?
’Staking onrechtmatig’Onderwijsbond niet bang dat rechter haar terugfluit
Door Edwin Kreulen
AMSTERDAM – De voorgenomen staking in het onderwijs op
16 december is mogelijk onrechtmatig. De organisator, de
Algemene Onderwijsbond (AOB), riskeert volgens deskundigen
dat de rechter de staking afblaast. De bond zelf is daar niet bang
5 voor.
Vorige week zaten de onderwijsbonden voor het eerst aan tafel met
minister Hermans. De bonden willen 6,5 procent loonsverhoging
volgend jaar, Hermans wil niet verder gaan dan 2,25 procent over
anderhalf jaar en eenmalig 0,2 procent.
Direct na de bijeenkomst kondigden AOB en AbvaKabo aan te gaan
staken op woensdag 16 december.
bron: Trouw van 1 december 1998
In tekst 5 wordt de vraag gesteld of de rechter de onderwijsstaking van 16 december zal
verbieden.
Welke drie toetsingsnormen zal de rechter gebruiken om te bepalen of de staking wel of
niet geoorloofd is?
Uiteindelijk is er een akkoord gesloten met de minister over een loonsverhoging van 2,5%.
Tijdens en na afloop van de acties rondom een nieuwe CAO krijgen de onderwijsbonden
er nieuwe leden bij. Het feit dat de bonden met de acties voor loonsverhoging opkomen
voor een collectief belang van het onderwijspersoneel is een reden om lid van één van deze
bonden te worden.
Noem twee andere collectieve belangen waar een vakbond voor opkomt en noem tevens
het belangrijkste voorbeeld van individuele belangenbehartiging door de vakbond.
opgave 4Opgave 4 Staking in het onderwijs
’Staking onrechtmatig’ Onderwijsbond niet bang dat rechter haar terugfluit
Door Edwin Kreulen
AMSTERDAM – De voorgenomen staking in het onderwijs op
16 december is mogelijk onrechtmatig. De organisator, de
Algemene Onderwijsbond (AOB), riskeert volgens deskundigen
dat de rechter de staking afblaast. De bond zelf is daar niet bang
5 voor.
Vorige week zaten de onderwijsbonden voor het eerst aan tafel met
minister Hermans. De bonden willen 6,5 procent loonsverhoging
volgend jaar, Hermans wil niet verder gaan dan 2,25 procent over
anderhalf jaar en eenmalig 0,2 procent.
Direct na de bijeenkomst kondigden AOB en AbvaKabo aan te gaan
staken op woensdag 16 december.
bron: Trouw van 1 december 1998
In tekst 5 wordt de vraag gesteld of de rechter de onderwijsstaking van 16 december zal
verbieden.
243p Welke drie toetsingsnormen zal de rechter gebruiken om te bepalen of de staking wel of
niet geoorloofd is?
Uiteindelijk is er een akkoord gesloten met de minister over een loonsverhoging van 2,5%.
Tijdens en na afloop van de acties rondom een nieuwe CAO krijgen de onderwijsbonden
er nieuwe leden bij. Het feit dat de bonden met de acties voor loonsverhoging opkomen
voor een collectief belang van het onderwijspersoneel is een reden om lid van één van deze
bonden te worden.
253p Noem twee andere collectieve belangen waar een vakbond voor opkomt en noem tevens
het belangrijkste voorbeeld van individuele belangenbehartiging door de vakbond.
opgave 5Opgave 5 Ritzen, minister van Onderwijs
In het tweede kabinet – Kok keerde de heer Ritzen niet terug als minister van Onderwijs.
Van 1989 tot 1998 bekleedde deze PvdA-er de hoogste post op het departement van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen. Reeds vier maanden na zijn afscheid van de
Nederlandse politiek publiceerde hij een boek: ’De Minister. Een handboek’.
In dit ’handboek voor komende bewindslieden’ worden verschillende onderwerpen
belicht: het optreden in het parlement, de omgang met de eigen partij, de rol van de
minister in de ministerraad en het leiden van het departement van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschappen.
262p
Welke formele taken heeft een minister nog meer naast het leiden van een departement?
Noem er twee.
Ritzen was minister van Onderwijs en Wetenschappen. In het algemeen heeft de PvdA
een voorkeur om de bewindslieden voor onderwijs te leveren. Het voeren van
onderwijsbeleid past goed binnen de sociaal-democratische traditie.
In het negentiende jaarboek voor het democratisch socialisme ’Om de kwaliteit van het
onderwijs’ (1999) stond daarover het volgende: ’Per slot van rekening heeft onderwijs in
de Nederlandse sociaal-democratie sinds de oprichting van de SDAP altijd een centrale
plaats toebedeeld gekregen’.
272p
Welke twee uitgangspunten van de sociaal-democratische visie verklaren de grote
betrokkenheid van de PvdA met het onderwijs?
In zijn boek beschrijft Ritzen uitvoerig de rol van de massamedia in de politiek.
Zoals wanneer Ritzen schrijft over de televisiedemocratie waarin
het degelijke politieke handwerk onderbelicht blijft en onbenulligheden
worden opgeblazen tot belangrijke incidenten Journalisten worden
daarbij geholpen door de ’publiciteitsdarlings’ in de Tweede Kamer.
’Met pijn in het hart zie je, hoe het Kamerlid dat zijn wetgevende
arbeid én het optreden in het land goed doet het in de fractie tegen
hen aflegt ’
bron: het Onderwijsblad 28, 14 november 1998
De massamedia vervullen verschillende functies in het proces van politieke besluitvorming.
282p
Welke functie van de massamedia wordt volgens Ritzen
niet goed vervuld?
Licht het antwoord toe.
In tekst 6 wordt gesproken over de wetgevende arbeid van het Kamerlid.
Kamerleden hebben zowel formele als informele middelen om hun parlementair werk te
verrichten.
292p
Welke formele middelen hebben Kamerleden om hun wetgevende arbeid te verrichten?
Noem er twee.
301p
Van welk informeel middel maken Kamerleden volgens tekst 6 ook gebruik?
Ritzen is in zijn boek ook kritisch over de rol van ambtenaren op zijn ministerie.
Hij verwijt ambtenaren dat ze proberen ’mee te beslissen over de toekomstige
ontwikkelingen van de samenleving’, liever dan zich bezig te houden met het behoorlijk
verzorgen van het uitvoerende werk.
314p
Welke invloed van ambtenaren op het beleid kun je afleiden uit de uitspraak van Ritzen
en op welke machtsbronnen is die invloed gebaseerd?
Noem er twee.
