opgave 1De Republiek in een tijd van vorsten
Toen Karel V in 1543 heer over alle Nederlanden werd, waren Vlaanderen
en Brabant voor de uitvoering van zijn centralisatiebeleid de belangrijkste
gewesten.
12p
Leg uit waarom dit zo was.
Hieronder staan twee oorzaken van de economische bloei van de
Noordelijke Nederlanden:
1 de ontwikkeling van de moedernegotie en
2 de ontwikkeling van de commerciële landbouw.
22p
Geef aan:
− wat het verband is tussen de moedernegotie en de commerciële
landbouw en
− waardoor de moedernegotie bijdroeg aan de economische bloei van
de Noordelijke Nederlanden.
Gebruik bron 1.
Wanneer het Plakkaat van Verlatinghe wordt uitgevaardigd, beroepen
voorstanders ervan zich onder andere op het Groot Privilege.
33p
Leg uit welke redenering zij daarbij volgen.
In een geschiedenisboek over Den Bosch staan vijf gebeurtenissen:
1 1566: Calvinisten waagden zich in Den Bosch, drongen de
Sint-Janskathedraal binnen, zongen er psalmen. Twee van hen tilden
een groot kruisbeeld van de muur, waar de menigte op inhakte.
2 1567: Calvinisten vluchtten de stad uit.
3 1576: Veel calvinisten keerden weer terug naar Den Bosch.
4 1579: Op de Markt voor het stadhuis brak een gevecht uit tussen een
katholiek schuttersgilde en een schermersgilde van calvinisten.
Katholieken riepen de strijdkreet: ''Opse Parijs! Opse Parijs!'' (= op de
manier van Parijs); 's avonds telde men veertig doden. Enkele dagen
later waren de calvinisten weggetrokken.
5 1629: Nadat de katholieken vijftig jaar de baas waren gebleven, kwam
de stad Den Bosch voor lange tijd in handen van de calvinisten.
Katholieke priesters, monniken en andere religieuzen verlieten de
stad.
Deze gebeurtenissen kunnen in verband gebracht worden met andere
gebeurtenissen, onder andere:
a de Bloedbruiloft
b de Beeldenstorm
c de inname van Den Bosch door Frederik Hendrik
d de Pacificatie van Gent
e de komst van Alva
43p
Combineer de gebeurtenissen uit Den Bosch (1 tot en met 5) met de
gebeurtenissen a tot en met e. Noteer alleen de cijfers en letters.
Gebruik bron 2 en 3.
Uit beide brieffragmenten is de strategie van Filips (en Alva) bij het
onderdrukken van de Opstand af te leiden.
53p
Licht dit toe door:
− aan te geven welke strategie dat is en
− uit te leggen dat deze strategie op korte termijn succesvol, maar op
langere termijn niet succesvol was.
Gebruik bron 2 en 3.
Volgens veel historici zijn deze brieffragmenten betrouwbare bronnen
voor een onderzoek naar de strategie van Filips II in 1572.
62p
Geef twee argumenten voor de betrouwbaarheid van de informatie uit
deze bronnen.
Omstreeks 1621 werd het bloedbad in Zutphen opnieuw onder de
aandacht van de bevolking van de Republiek gebracht door een serie
prenten met gedichten.
72p
Leg uit waarom dit toen gebeurde.
Gebruik bron 4.
Tussen deze twee coupletten van het Wilhelmus lijkt een tegenstrijdigheid
te bestaan.
83p
Noem die tegenstrijdigheid en leg uit waarom dit in het begin van de
Opstand niet als tegenstrijdigheid wordt ervaren.
Als geboortejaar van de Republiek kun je zowel 1588 als 1648 aanwijzen.
92p
Geef voor elk van deze geboortejaren een argument.
In 1600 werd Maurits door de Staten-Generaal naar Vlaanderen gestuurd
om Duinkerken (waar veel kapers hun thuishaven hadden) te veroveren.
Maurits wilde zelf liever Antwerpen aanvallen. De veldtocht eindigde met
de Slag bij Nieuwpoort, een overwinning voor Maurits, maar zonder
blijvend resultaat.
Voor veel historici vormde deze gang van zaken een illustratie van de
grote invloed van Amsterdam op de besluitvorming in de Republiek.
102p
Leg uit welke redenering zij hierbij volgden.
Na de Vrede van Münster werd de gedachte ''Frankrijk wel als vriend, niet
als buur'' bepalend voor de buitenlandse politiek van de Republiek.
114p
Licht deze gedachte toe door:
− aan te geven wat het beleid was van de Republiek ten opzichte van
Frankrijk vóór de Vrede van Münster en
− aan te geven wat het beleid was van de Republiek ten opzichte van
Frankrijk na de Vrede van Münster en
− uit te leggen waarom deze beleidsverandering nodig was geworden.
Gebruik bron 5.
In deze prent komt een mening naar voren over het Stadhouderloze
tijdperk.
124p
Leg uit, met drie verwijzingen naar de prent, wat die mening is.
Gebruik bron 6.
Stel: je doet onderzoek naar de Glorious Revolution en je vraagt je af of
Willem III veel aanhang had onder de Engelse bevolking. Je vindt deze
bron, maar je aarzelt over de bruikbaarheid ervan voor je onderzoek.
132p
Leg uit waardoor je twijfelt aan de betrouwbaarheid van de informatie uit
deze bron.
In 1664 wordt met Franse staatssteun een Franse Oost-Indische en een
West-Indische Compagnie opgericht.
142p
Leg uit dat:
− de oprichting van deze compagnieën in economisch opzicht gezien
kan worden als een aanval op de Republiek maar
− de Republiek op grond van het Mare Liberum de oprichting van deze
compagnieën niet kon afwijzen.
Een uitspraak:
Het jaar 1702 betekende voor de Staatsgezinden een overwinning in de
binnenlands-politieke strijd in de Republiek.
152p
Leg deze uitspraak uit.
