bronnen

Eindexamen aardrijkskunde havo 2013, tijdvak 2

bij dit examen

Bij elke vraag kun je, indien gewenst, De Grote Bosatlas, 53e druk
gebruiken.

opgave 1Opgave 1 − Globalisering in de auto-industrie

Wereld
Opgave 1 − Globalisering in de auto-industrie
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik bron 1.
11p
Met welk begrip wordt de mondiale ontwikkeling aangeduid die zichtbaar
is in bron 1?
Gebruik bron 1.
De top tien van landen waar in 2010 de meeste personenauto’s werden
geproduceerd, is anders dan de top tien in 2002. Landen als Duitsland,
Japan en Zuid-Korea zijn in de top tien gebleven, maar er zijn ook nieuwe
landen bijgekomen.
21p
Welke drie landen zijn na 2002 in de top tien van landen gekomen waar
de meeste personenauto’s worden geproduceerd?
Gebruik bron 1.
Met uitzondering van Duitsland is de productie van personenauto’s in
centrumlanden in de periode tussen 2002 en 2010 afgenomen.
32p
Geef voor die afname twee oorzaken.
In 2010 was China het land waar de meeste personenauto’s werden
geproduceerd. Ondanks de enorme productie van personenauto’s in
China worden in de westerse landen vrijwel geen personenauto’s van
Chinese merken verkocht.
42p
Geef hiervoor twee redenen.
Niet alleen op mondiale schaal vindt verplaatsing van de productie van
personenauto’s plaats. Dit gebeurt ook op de schaal van Europa.
52p
In welk deel van Europa is de productie van personenauto’s de laatste
twee decennia het meeste toegenomen?
Geef voor de autoproducenten een voordeel van het verplaatsen van de
productie van personenauto’s naar dit deel van Europa boven
verplaatsing naar China.

opgave 2Opgave 2 − Indiase mode

Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
De modetrends in India en Groot-Brittannië beïnvloeden elkaar.
62p
Leg uit waarom de modetrends van juist deze twee landen elkaar
beïnvloeden.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Gebruik bron 2.
72p
Geef twee aanwijzingen uit de bron waaruit blijkt dat de ontwikkelingen in
de modetrends van India en Groot-Brittannië niet passen in de traditionele
centrum-periferierelaties.
Gebruik bron 2.
82p
Leg met behulp van bron 2 uit hoe een stijgende welvaart van Indiërs in
Groot-Brittannië kan bijdragen aan een vergroting van de regionale
ongelijkheid in India.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
Gebruik de kaartbladen Zuid-Azië.
Er is een grote diversiteit in kleding in India.
92p
Geef hiervoor twee aanwijzingen die je afleidt van kaarten uit de
kaartbladen Zuid-Azië.

opgave 3Opgave 3 − African Rift

Aarde
Opgave 3 − African Rift
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
Gebruik de bronnen 1 en 2 en kaartblad 162-163.
103p
Geef van de plaattektonische situatie in Oost-Afrika aan
− welk type plaatbeweging daar plaatsvindt;
− welk type gebergte door deze beweging ontstaat;
− welk begrip van toepassing is op de landschapsvorm aangeduid met
de letters x en welk begrip van toepassing is op de landschapsvorm
aangeduid met de letter y in bron 2.
Gebruik bron 1 en kaartblad 162-163.
In bron 1 wordt gesproken van ‘een reeks van meren’ die zich bevindt in
de Grote Riftvallei. Het dichtbij gelegen Victoriameer ligt niet in de
Grote Riftvallei en is op een andere manier ontstaan dan de meren die
wel in deze Grote Riftvallei liggen.
112p
Geef twee verschillen tussen het Victoriameer en de meren in de
Grote Riftvallei die je op kaartblad 162-163 kunt aflezen.
Er zijn veel actieve vulkanen in het gebied van de Grote Riftvallei.
122p
Beschrijf aan de hand van de theorie over platentektoniek hoe het
vulkanisme in de Grote Riftvallei ontstaat.
Gebruik kaartblad 162-163.
Op de plek waar nu de Rode Zee en de Golf van Aden liggen, lag in het
verleden ook een ‘riftzone’ zoals de Grote Riftvallei.
132p
Geef hiervoor twee aanwijzingen die je kunt afleiden uit de
overzichtskaart op kaartblad 162-163.

opgave 4Opgave 4 − Antelope Canyon en de Colorado

Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
De Antelope Canyon maakt deel uit van het stroomgebied van de
Colorado en ligt op het Colorado Plateau in het noorden van de staat
Arizona (Verenigde Staten) net ten zuidwesten van de Glen Canyon. De
zeer smalle canyon is ongeveer 90 meter lang en 40 meter diep. De
Antelope Canyon dankt zijn prachtige vormen aan erosie door stromend
water.
Gebruik bron 1.
De Antelope Canyon is gevormd in een bepaald gesteente.
142p
Tot welke hoofdgroep behoort dit gesteente?
Welke aanwijzing is hiervoor zichtbaar in de bron?
In het stroomgebied van de Colorado bevinden zich meer canyons, zoals
de Grand Canyon en de Glen Canyon. De vorming van deze canyons kun
je beschrijven aan de hand van onderstaande vier processen.
1 Het verhang van de Colorado (en zijn zijrivieren) neemt (nemen) toe.
2 De Colorado (en zijn zijrivieren) snijdt (snijden) het Colorado Plateau
in.
3 Opheffing van het Colorado Plateau.
4 De stroomsnelheid van de Colorado (en zijn zijrivieren) neemt
(nemen) toe.
151p
Zet de cijfers van de bovenstaande processen in de juiste volgorde.
Gebruik de atlas.
162p
Leg uit hoe het klimaat op het Colorado Plateau de erosie in de
Antelope Canyon versterkt.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.
De naam Colorado betekent letterlijk ‘gekleurde’ rivier.
Het meegevoerde sediment zorgde ervoor dat het water van de rivier rood
kleurde. Na de aanleg van een aantal stuwdammen is de rode kleur van
het water benedenstrooms van de stuwdammen verdwenen.
172p
Leg uit waardoor de rode kleur van het rivierwater is verdwenen.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.

opgave 5Opgave 5 − Waterproblemen in Semarang

Ontwikkelingsland − Indonesië
Opgave 5 − Waterproblemen in Semarang
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
Gebruik de atlas.
De overstromingen in Semarang vinden met name in de maanden
december tot en met februari plaats als er erg veel neerslag valt.
183p
Beschrijf aan de hand van de jaarlijkse verschuiving van de hoge- en
lageluchtdrukgebieden hoe deze overvloedige neerslag bij Semarang in
deze maanden ontstaat.
Gebruik de bronnen 1 en 2.
De overstromingen zijn in Semarang in de loop der jaren steeds ernstiger
geworden. De bewoners van Semarang en omgeving hebben dit zelf
mede veroorzaakt onder andere door de bossen op de hellingen te
kappen.
192p
Geef twee andere manieren waarop de bewoners van Semarang en
omgeving de omvang van de overstromingen hebben vergroot.
Door sawa’s aan te leggen in de hogere delen in de omgeving van
Semarang kan de wateroverlast in de stad verminderen.
202p
Leg uit hoe het aanleggen van sawa’s de wateroverlast in Semarang kan
verminderen.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg relatie bevatten.

opgave 6Opgave 6 − Handel in Indonesië

Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Indonesië was vanwege de ligging in de tropische landschapszone voor
Nederlandse handelaren een zeer interessant gebied om te koloniseren.
212p
Beredeneer waardoor de ligging in de tropische landschapszone
Indonesië zo interessant maakte voor kolonisatie.
Japan is de belangrijkste handelspartner van Indonesië.
222p
Beschrijf de handelsrelatie tussen Japan en Indonesië aan de hand van
de samenstelling van de import en de export van Indonesië.
Gebruik bron 1.
In bron 1 zijn de zeven belangrijkste exportpartners van Indonesië
weergegeven.
233p
Naar welke drie van deze exportpartners zal de Indonesische export de
komende jaren relatief het meeste toenemen?
Beredeneer waarom de export naar deze landen relatief snel toeneemt.
Gebruik bron 1.
Eén van de landen uit bron 1 waarnaar Indonesië veel exporteert vormt
wat betreft de ligging ten opzichte van Indonesië een uitzondering.
242p
Welk land is dit?
Waarom exporteert Indonesië zo veel naar dit land?

opgave 7Opgave 7 − De Maas in stukjes

Leefomgeving
Opgave 7 − De Maas in stukjes
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik bron 1 en de overzichtskaart van Zuid-Nederland.
In de bron staan vier blokdiagrammen.
Deze horen bij de plaatsen 1 tot en met 4 op de kaart ernaast.
252p
Neem de cijfers 1 tot en met 4 over op je antwoordblad en schrijf achter
elk cijfer de letter van het bijbehorende blokdiagram.
Stellingen:
1 Het verhang van de Maas in de Ardennen is groter dan in Limburg.
2 De stroomsnelheid van de Maas in de Ardennen is groter dan in
Limburg.
3 Het debiet van de Maas in de Ardennen is groter dan in Limburg.
262p
Neem de cijfers 1 tot en met 3 over op je antwoordblad.
Zet achter elke stelling of deze juist of onjuist is.
Gebruik de overzichtskaart van Zuid-Nederland.
Ten noorden van Maastricht vormt de Maas de grens tussen Nederland
en België. Dit gedeelte van de Maas wordt de Grensmaas genoemd. In dit
deel van de Maas worden verschillende ingrepen gedaan zodat de rivier
weer vrij kan meanderen.
271p
Waarom is het vanuit een economische invalshoek geen bezwaar dat dit
deel van de Maas vrij meandert?
Gebruik atlaskaart 51C.
282p
Beredeneer welk effect de op deze kaart getoonde ingrepen bij de
Grensmaas bij hoogwater hebben op het regiem van de Maas
stroomafwaarts.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

opgave 8Opgave 8 − De wijk Heechterp-Schieringen

Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
Om de leefbaarheid in een wijk te verbeteren wordt vaak herstructurering
toegepast.
292p
Beredeneer hoe door herstructurering de leefbaarheid in een wijk kan
verbeteren.
In plaats van herstructurering kan ook gekozen worden om te investeren
in de bewoners. Mensen worden dan geschoold of aan een baan
geholpen.
302p
Beredeneer dat dergelijke investeringen in mensen de leefbaarheid in een
wijk toch niet hoeven te verbeteren.
Gebruik bron 1.
In de wijk Heechterp-Schieringen worden verschillende maatregelen
genomen waarmee men de leefbaarheid hoopt te verbeteren.
314p
Geef bij elk van onderstaande maatregelen een redenering hoe men met
deze maatregel de leefbaarheid in de wijk kan verbeteren:
− de aanleg van een Cruyff-Court;
− het organiseren van buurtactiviteiten.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.