bronnen

Eindexamen wiskunde C vwo 2021, tijdvak 2

opgave 1Aankoop en verkoop van woningen

In de zomer van 2007 ontstond de wereldwijde kredietcrisis. Ten gevolge van de kredietcrisis is de gemiddelde huizenprijs van koopwoningen in Nederland in de periode 2008-2013 flink gedaald. Zie de figuur. figuur In de figuur kun je zien dat het hoogtepunt van de huizenprijzen in augustus 2008 was…

In de zomer van 2007 ontstond de wereldwijde kredietcrisis. Ten gevolge van de kredietcrisis is de gemiddelde huizenprijs van koopwoningen in Nederland in de periode 2008-2013 flink gedaald. Zie de figuur. figuur In de figuur kun je zien dat het hoogtepunt van de huizenprijzen in augustus 2008 was en dat het dieptepunt in juni 2013 was.

Procenten, verhoudingen en eenheden 2p

Bereken met hoeveel procent de gemiddelde huizenprijs in deze periode is gedaald. Geef je antwoord in één decimaal. Op de uitwerkbijlage zie je de procentuele verandering van de gemiddelde prijs van woningen in Nederland ten opzichte van het jaar ervoor. Bijvoorbeeld –6% op 1-1-2013 betekent dat…

Bereken met hoeveel procent de gemiddelde huizenprijs in deze periode is gedaald. Geef je antwoord in één decimaal. Op de uitwerkbijlage zie je de procentuele verandering van de gemiddelde prijs van woningen in Nederland ten opzichte van het jaar ervoor. Bijvoorbeeld –6% op 1-1-2013 betekent dat tussen 1-1-2012 en 1-1-2013 de gemiddelde prijs van een woning in Nederland met 6% is gedaald.

Exponentiële functies en groei 2p · Tabellen en grafieken lezen en gebruiken 1p · Procenten, verhoudingen en eenheden 1p

Bereken met behulp van de figuur op de uitwerkbijlage met hoeveel procent de gemiddelde prijs van woningen in Nederland tussen 1-1-2012 en 1-1-2017 is toegenomen. Geef je antwoord in hele procenten. Om ervoor te zorgen dat meer mensen met lage inkomens een koopwoning kunnen betalen, werd in 2004 in…

Bereken met behulp van de figuur op de uitwerkbijlage met hoeveel procent de gemiddelde prijs van woningen in Nederland tussen 1-1-2012 en 1-1-2017 is toegenomen. Geef je antwoord in hele procenten. Om ervoor te zorgen dat meer mensen met lage inkomens een koopwoning kunnen betalen, werd in 2004 in Nederland de zogeheten Koopgarantregeling of kortweg Koopgarant ontwikkeld. Bij Koopgarant verkoopt een woningcorporatie een woning aan een particulier, die dan bij de aankoop korting krijgt op de marktwaarde van de woning. Woningcorporatie Prowonen in de gemeente Berkelland in de Achterhoek verkocht in 2012 met Koopgarant een hoekwoning met een marktwaarde van € 191 000. De particuliere koper kreeg een korting van 10% op de marktwaarde. De koper leende voor het kopen van de woning het destijds maximaal haalbare bedrag ter grootte van 108% van de marktwaarde van de woning.

Procenten, verhoudingen en eenheden 3p

Bereken hoeveel euro de koper hierdoor meer leende dan hij voor de koop van het huis nodig had.
Als de particulier na een aantal jaren wil verhuizen, koopt Prowonen de woning weer terug. De terugkoopprijs wordt altijd berekend met de formule: P = p ⋅ M + V + q ⋅ ( T − V − M ) Hierin is: P de terugkoopprijs; M de marktwaarde bij de aankoop van de woning; V de bij terugkoop getaxeerde waarde…

Als de particulier na een aantal jaren wil verhuizen, koopt Prowonen de woning weer terug. De terugkoopprijs wordt altijd berekend met de formule: P = p ⋅ M + V + q ⋅ ( T − V − M ) Hierin is: P de terugkoopprijs; M de marktwaarde bij de aankoop van de woning; V de bij terugkoop getaxeerde waarde van de verbeteringen die de particulier heeft aangebracht; T de marktwaarde van de woning bij terugkoop; p het deel van de marktwaarde dat de particulier betaalde bij de aankoop; q het deel van de veranderde marktwaarde dat bij terugkoop verrekend wordt. Alle bedragen zijn in euro. In 2019 kocht Prowonen de eerder genoemde hoekwoning terug. De veranderde marktwaarde werd voor 85% verrekend in de terugkoopprijs, dus q = 0,85 . De particulier gaf in totaal € 41 000 uit voor verbeteringen aan het huis. Een deel van de € 41 000 heeft in de loop der jaren zijn waarde verloren, want bij de terugkoop in 2019 werd de marktwaarde van deze hoekwoning getaxeerd op € 212 500. Zonder de verbeteringen werd de marktwaarde getaxeerd op € 194 000. De particulier kreeg minder voor deze hoekwoning terugbetaald dan hij voor de aankoopprijs en verbeteringen had uitgegeven.

Procenten, verhoudingen en eenheden 2p · Rekenen met een gegeven formule 2p

Bereken met behulp van de formule voor de terugkoopprijs hoeveel euro hij minder terugbetaald kreeg. Prowonen bood in 2012 ook tussenwoningen aan met Koopgarant. Voor deze tussenwoningen werd een korting van 15% op de marktwaarde op het moment van aankoop gegeven. Bij de terugkoop zal 77,5% van de…

Bereken met behulp van de formule voor de terugkoopprijs hoeveel euro hij minder terugbetaald kreeg. Prowonen bood in 2012 ook tussenwoningen aan met Koopgarant. Voor deze tussenwoningen werd een korting van 15% op de marktwaarde op het moment van aankoop gegeven. Bij de terugkoop zal 77,5% van de veranderde marktwaarde worden verrekend in de terugkoopprijs.

opgave 2Insectenafname

In oktober 2017 publiceerde PLOS One1) een onderzoek2) naar de afname
van insecten in natuurgebieden in Duitsland.
In de periode 1989-2016 zijn in diverse Duitse natuurgebieden insecten in
vallen gevangen. De insecten werden niet geteld, maar de onderzoekers
noteerden dagelijks het gewicht van alle insecten in zo’n val. Vervolgens
hebben de onderzoekers voor elk jaar het gemiddelde gewicht per val per
dag berekend. Aan de hand van dit gemiddelde gewicht konden de
onderzoekers een uitspraak doen over de toename of afname van het
aantal insecten.
In deze opgave is het gemiddeld gewicht G steeds het gemiddeld gewicht
per val per dag in gram. In figuur 1 zijn de resultaten van het onderzoek
weergegeven. Figuur 1 staat vergroot op de uitwerkbijlage.
figuur 1
figuur 1
In figuur 1 is G uitgezet tegen de tijd t in jaren, met t = 0 in 1989.
De schaalverdeling op de verticale as is logaritmisch. Je kunt in de figuur
op de uitwerkbijlage bijvoorbeeld aflezen dat in 1989 het gemiddeld
gewicht G gelijk was aan 8,4 gram.
noot 1 PLOS One is een internationaal online tijdschrift.
noot 2 Er is veel kritiek geweest op de uitvoering van het onderzoek van PLOS One, omdat er
gebruikgemaakt zou zijn van incomplete data. In deze opgave gaan we toch uit van de
resultaten op basis van het onderzoek.
In een krant stond dat de hoeveelheid insecten in de Duitse
natuurgebieden in 27 jaar met ruim 75% afgenomen is.
64puitwerkbijlage

Tabellen en grafieken lezen en gebruiken 2p · Procenten, verhoudingen en eenheden 2p

Onderzoek met behulp van de figuur op de uitwerkbijlage of een afname
van ruim 75% in de periode 1989-2016 te verdedigen is.
In figuur 2 zijn de resultaten van het onderzoek nogmaals weergegeven.
Er is een trendlijn toegevoegd.
figuur 2
figuur 2
Een formule voor de trendlijn in figuur 2 is:
log(G) = −0,028t + 0,924
Hierin is G het gemiddeld gewicht in gram en t de tijd in jaren, met t = 0
in 1989.
Als het onderzoek na 2016 voortgezet zou zijn en als G zich volgens
dezelfde trend blijft ontwikkelen, zal G op een gegeven moment minder
dan 0,5 gram zijn.
73p

Vergelijkingen en snijpunten met de GR oplossen 2p · Formules en vergelijkingen opstellen 1p

Bereken in welk jaar dat volgens de gegeven formule voor het eerst het
geval is.
De trendlijn in figuur 2 hoort bij een exponentieel model voor de afname
van het gewicht G. De formule van de trendlijn is te herleiden tot
G = 10−0,028t+0,924
83p

Exponentiële functies en groei 2p · Formules herleiden en omwerken 1p

Herleid deze formule tot de vorm G = b ⋅ gt en bepaal hiermee, zonder
getallen in te vullen, de jaarlijkse procentuele afname. Geef je antwoord in
één decimaal.

opgave 3Kaartenhuis

Door speelkaarten op elkaar te stapelen,
foto 1
kan je een kaartenhuis bouwen.
Op foto 1 zie je een kaartenhuis van drie
lagen.
Het kaartenhuis op foto 1 is gebouwd
volgens de zogeheten
driehoeksconstructie. Bij de
driehoeksconstructie ga je als volgt te
werk:
− Zet steeds naast elkaar twee kaarten
schuin tegen elkaar (de zwarte
lijnstukken in de figuur hieronder).
− Leg een kaart op de toppen (de
foto 1
gestippelde lijnstukken in de figuur).
− Ga door tot het kaartenhuis af is.
In de figuur is dit schematisch weergegeven voor een kaartenhuis van vier
lagen.
figuur
figuur
In deze opgave beschouwen we kaartenhuizen die volgens de
driehoeksconstructie zijn gebouwd.
Zowel het aantal staande kaarten als het aantal liggende kaarten in een
laag vormt een rij behorend bij een lineair verband. Door voor beide
aantallen een directe formule op te stellen, kan een directe formule voor
het totaal aantal kaarten in een laag gevonden worden.
Deze formule is K(n) = 3n − 1, met K(n) het totaal aantal kaarten in de
n-de laag. De liggende kaarten horen bij de laag waarop ze liggen, dus de
bovenste liggende kaart in de figuur hoort bij laag 2.
92p

Rijen en recursie 2p

Stel voor zowel de staande kaarten als voor de liggende kaarten in de
n-de laag een directe formule op en toon daarmee aan dat K(n) = 3n − 1.
Een pakje speelkaarten, inclusief jokers, bestaat uit 54 kaarten. Met de
kaarten van één pakje speelkaarten wordt een zo hoog mogelijk
kaartenhuis gebouwd. Met de kaarten die overblijven wordt daarna een
tweede zo hoog mogelijk kaartenhuis gebouwd. Zo gaat men door totdat
alle kaarten op zijn of totdat er te weinig kaarten over zijn om nog een
kaartenhuis te bouwen.
105p

Rijen en recursie 5p

Onderzoek met een berekening welke kaartenhuizen gebouwd zullen
worden.
De driehoeken van drie kaarten in het vooraanzicht van het kaartenhuis
hebben allemaal drie even lange zijden.
De kaarten van het kaartenhuis op foto 1 zijn 63 mm breed en 88 mm
lang. We verwaarlozen de dikte van de kaarten.
Met kaarten van deze afmetingen wordt een kaartenhuis gebouwd dat
minimaal 1 meter hoog is.
113p

Procenten, verhoudingen en eenheden 2p · Pythagoras, sinus, cosinus en tangens 1p

Bereken uit hoeveel lagen dit kaartenhuis dan minimaal moet bestaan.
De kunstenares Lisa Greenfield heeft het kunstwerk House of Cards II
ontworpen. Zie foto 2.
foto 2
foto 2
Op de uitwerkbijlage is een begin gemaakt van een perspectieftekening
van dit kunstwerk. De twee meest linker staande kaarten onderaan zijn
getekend. Bovendien is de onderrand van een van de twee staande
kaarten direct ernaast getekend.
125puitwerkbijlage

Perspectief en aanzichten 5p

Teken in de tekening op de uitwerkbijlage de twee staande kaarten direct
naast de staande kaarten die al getekend zijn.

opgave 4Volvo Ocean Race

De Volvo Ocean Race (VOR) is een zeilwedstrijd rond de wereld die om de drie jaar gevaren wordt. Aan de editie van 2017-2018 namen zeven teams deel. De VOR bestaat uit etappes en havenraces. De etappes gaan van de ene havenplaats naar de andere en duren meerdere dagen. De havenraces zijn…

De Volvo Ocean Race (VOR) is een zeilwedstrijd rond de wereld die om de drie jaar gevaren wordt. Aan de editie van 2017-2018 namen zeven teams deel. De VOR bestaat uit etappes en havenraces. De etappes gaan van de ene havenplaats naar de andere en duren meerdere dagen. De havenraces zijn wedstrijden van enkele uren dicht bij de kust. Zowel voor de etappes als voor de havenraces zijn punten te verdienen. De tussenstand na tien etappes en negen havenraces staat in de tabel. Er moeten dan nog één etappe en twee havenraces worden gevaren. tabel 5 Vestas 11th Hour Racing ( V ) 6 Team Sun Hung Kai/Scallywag ( S ) 7 Turn the Tide on Plastic ( T ) Voor de havenraces geldt de volgende puntentelling: de winnaar van een wedstrijd krijgt 7 punten, het tweede team krijgt 6 punten, het derde team 5 punten, enzovoort. Een team dat de finish niet haalt, krijgt 0 punten.

Procenten, verhoudingen en eenheden 1p · Redeneren en uitleggen in de context 1p

Beredeneer of het mogelijk is dat in één van de reeds gevaren havenraces drie of meer teams de finish niet haalden. In het klassement zijn de punten voor de etappes belangrijker dan de punten voor de havenraces. De eindwinnaar van de VOR is het team dat aan het einde de meeste punten voor de…

Beredeneer of het mogelijk is dat in één van de reeds gevaren havenraces drie of meer teams de finish niet haalden. In het klassement zijn de punten voor de etappes belangrijker dan de punten voor de havenraces. De eindwinnaar van de VOR is het team dat aan het einde de meeste punten voor de etappes behaald heeft. Als twee teams evenveel punten voor de etappes hebben, wordt gekeken naar de punten voor de havenraces om te bepalen welk team hoger in het klassement staat. In de tussenstand in de tabel is bijvoorbeeld te zien dat team M en team B allebei 65 punten hebben voor de etappes en dat team M op de eerste plaats staat, omdat team M meer punten heeft voor de havenraces.

Voor de laatste etappe zijn nog de volgende punten te verdienen: − De winnaar van de laatste etappe krijgt 8 punten, het tweede team krijgt 6 punten, het derde team 5 punten, enzovoort (steeds 1 punt minder). Een team dat de finish niet haalt, krijgt 0 punten. − Het team dat de snelste totale tijd…

Voor de laatste etappe zijn nog de volgende punten te verdienen: − De winnaar van de laatste etappe krijgt 8 punten, het tweede team krijgt 6 punten, het derde team 5 punten, enzovoort (steeds 1 punt minder). Een team dat de finish niet haalt, krijgt 0 punten. − Het team dat de snelste totale tijd over alle etappes heeft gevaren krijgt een bonuspunt bij de totale punten voor de etappes. Op basis van hun prestaties op de eerdere etappes is nu al bekend dat dit punt naar team D gaat.

Redeneren en uitleggen in de context 3p

Leg uit dat voor de teams die nu in de top 3 staan, geldt dat de laatste twee havenraces alleen nog van invloed zijn op de einduitslag als ten minste twee van de top 3-teams uitvallen in de laatste etappe. Met nog één etappe en twee havenraces te varen, staat ook voor de overige vier teams de…

Leg uit dat voor de teams die nu in de top 3 staan, geldt dat de laatste twee havenraces alleen nog van invloed zijn op de einduitslag als ten minste twee van de top 3-teams uitvallen in de laatste etappe. Met nog één etappe en twee havenraces te varen, staat ook voor de overige vier teams de einduitslag nog niet vast. We voeren de volgende notatie in: H ‘de havenraces zijn nodig om de einduitslag te bepalen’ Verder voegen we extra informatie toe, tussen haakjes, over de uitslag in de laatste etappe. Bijvoorbeeld: − V (5) ‘team V wordt vijfde in de laatste etappe’ − T ( F ) ‘team T haalt de finish in de laatste etappe’ Er geldt bijvoorbeeld: Als in de laatste etappe team S vierde wordt en team T derde, dan zijn de havenraces nodig om de einduitslag te bepalen.

opgave 5Bevolkingsgroei

Er bestaan veel modellen voor het voorspellen van de groei van de
wereldbevolking. De voorspellingen kunnen per model behoorlijk
uiteenlopen. In de figuur staan een lage, een gemiddelde en een hoge
voorspelling voor de totale wereldbevolking. Deze voorspellingen lopen tot
en met het jaar 2100.
figuur
figuur
De grafiek van de lage voorspelling kan benaderd worden met behulp van
de formule
Wlaag = 0,0000513t4 − 0,0196t3 + 1,8607t2 + 19,825t + 2595,5
Hierin is Wlaag de wereldbevolking in miljoenen volgens de lage
voorspelling en t het aantal jaren na 1 juli 1950.
Volgens de grafiek van de lage voorspelling bereikt de wereldbevolking
eerder dan in het jaar 2100 een maximumwaarde.
183p

Eigenschappen van functies en grafieken 3p

Bereken met behulp van de formule voor Wlaag deze maximale grootte van
de wereldbevolking. Geef je antwoord in gehele miljoenen.
De grafiek van de hoge voorspelling kan benaderd worden met behulp
van de formule
Whoog = 0,1927t2 + 64,866t + 2313,4
Hierin is Whoog de wereldbevolking in miljoenen volgens de hoge
voorspelling en t het aantal jaren na 1 juli 1950.
De hoge en lage voorspelling lopen nogal uiteen. Nog voor het jaar 2100
zal de hoge voorspelling zelfs meer dan twee keer zo groot zijn als de
lage voorspelling.
193p

Vergelijkingen en snijpunten met de GR oplossen 2p · Formules en vergelijkingen opstellen 1p

Bereken in welk jaar de hoge voorspelling voor het eerst meer dan twee
keer zo groot is als de lage voorspelling.
De meeste deskundigen gaan uit van de grafiek van de gemiddelde
voorspelling. De grafiek van de gemiddelde voorspelling staat vergroot op
de uitwerkbijlage. De gemiddelde voorspelling gaat uit van een eerst
steeds sneller groeiende wereldbevolking en vervolgens een steeds
langzamer groeiende wereldbevolking. Er is dus een moment volgens de
gemiddelde voorspelling waarop de wereldbevolking het snelst groeit.
203puitwerkbijlage

Gemiddelde verandering en differentiequotiënt 3p

Bepaal met behulp van de grafiek op de uitwerkbijlage met hoeveel
mensen per jaar de wereldbevolking op dat moment groeit.
De grafiek van deze gemiddelde voorspelling kan benaderd worden met
behulp van de formule
W_m_i_d_d_e_l = (30 000)/(2,5 + 9,6625 ⋅ 0,973t)
Hierin is Wmiddel de wereldbevolking in miljoenen volgens de gemiddelde
voorspelling en t het aantal jaren na 1 juli 1950.
Volgens de formule van Wmiddel bereikt de wereldbevolking na het jaar
2100 op den duur de grenswaarde van 12 miljard.
215p

Eigenschappen van functies en grafieken 2p · Vergelijkingen en snijpunten met de GR oplossen 2p · Procenten, verhoudingen en eenheden 1p

Leg uit hoe die grenswaarde uit deze formule volgt en bereken in welk
jaar de wereldbevolking volgens deze formule voor het eerst minder dan
10% verschilt van de grenswaarde.

opgave 6Het Rembrandt Lokaal

De ontwerpers Maarten Kolk en Guus Kusters deden onderzoek naar het
kleurgebruik van Rembrandt. De resultaten van hun onderzoek werden in
2016 tentoongesteld in Het Rembrandt Lokaal in Leiden, in het pand waar
de jonge Rembrandt ooit zijn eerste schilderlessen kreeg.
Rembrandt mengde zijn verf niet, maar schilderde verschillende kleuren in
laagjes over elkaar. Doordat de verf niet dekkend was, hadden ook de
onderste lagen nog invloed op de uiteindelijke kleur. De volgorde waarin
de laagjes werden aangebracht, was hierin ook belangrijk. Tot slot
leverden meerdere laagjes van dezelfde kleur een verdieping op van de
kleur, en daarmee dus steeds een andere kleur.
In zijn latere jaren schilderde Rembrandt met slechts 6 verschillende
basiskleuren. Daarmee kon hij veel meer kleuren maken dan de 120
kleuren die in de meest uitgebreide schilderskist met olieverf zitten die je
tegenwoordig in de winkel kunt kopen.
223p

Telproblemen 3p

Bereken hoeveel laagjes verf Rembrandt minimaal moest gebruiken om
meer dan 120 kleuren te kunnen maken.
De ontwerpers hebben geprobeerd de kleuren van Rembrandt na te
bootsen. Ze ontdekten dat Rembrandt voor elke kleur altijd precies 4 of 5
laagjes verf gebruikte.
Je ziet op foto 1 Rembrandts schilderij √(e anatomische les van)D
Dr. Nicolaes Tulp. Op de trap ervoor staan gekleurde torentjes. De foto
staat vergroot op de uitwerkbijlage.
foto 1
foto 1
Bij vijf verschillende kleuren die in het schilderij voorkomen, zijn op de
trap achter elkaar 4 of 5 torentjes geplaatst. Op deze torentjes is de
opbouw van een kleur in het schilderij te zien. Het voorste torentje is
volledig beschilderd met de kleur van de ondergrond. Hiervoor koos
Rembrandt uit de kleuren wit, bruin of rood. Daarachter staan altijd 3 of 4
torentjes, iedere keer met een extra laag verf, maar wel zodanig dat de
laag of lagen eronder zichtbaar blijven. Vanaf laag 2 is gekozen uit de
12 verschillende basiskleuren die Rembrandt in zijn jonge jaren gebruikte.
De bovenste kleurencombinatie op het achterste torentje komt overeen
met de kleur in het schilderij.
Op foto 2 staan vijf torentjes die de opbouw van een kleurencombinatie
met 5 lagen verf laten zien.
foto 2
foto 2
Voorafgaand aan de analyse van het schilderij hebben de ontwerpers de
torentjes van alle mogelijke kleurencombinaties gemaakt volgens
bovenstaand voorschrift. Zij hebben hier 4 maanden aan gewerkt. Ga uit
van 20 werkdagen per maand.
233p

Telproblemen 2p · Procenten, verhoudingen en eenheden 1p

Bereken hoeveel kleurencombinaties de ontwerpers gemiddeld per
werkdag hebben gemaakt.
De horizontale vlakken van de trappen waarop de torentjes staan, zijn
rechthoekig en allemaal gelijk.
242puitwerkbijlage

Perspectief en aanzichten 2p

Laat met behulp van de foto op de uitwerkbijlage zien dat de traptreden
ook allemaal even hoog zijn.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.