opgave 1Tekst 1 Historici, durf lessen te trekken!
In de tekst ‘Historici, durf lessen te trekken!’ kunnen achtereenvolgens de
volgende delen worden onderscheiden:
deel 1: Een maatschappelijk probleem
deel 2: Situatieschets en oorzaken van het probleem
deel 3: Voorstellen voor oplossing van het probleem
deel 4: Relativering van het probleem
deel 5: Samenvatting
11pBij welke alinea begint deel 2, ‘Situatieschets en oorzaken van het
probleem’?
21pBij welke alinea begint deel 3, ‘Voorstellen voor oplossing van het
probleem’?
De tekst bevat verwijten aan historici en journalisten. Daarnaast worden in
de tekst verwijten genoemd ten aanzien van drie andere beroepsgroepen,
waaronder docenten.
33pBenoem de twee andere beroepsgroepen en geef aan welke verwijten aan
de drie beroepsgroepen worden gemaakt. Neem hiertoe onderstaande
tabel over en vul die verder in.
41pWat is de belangrijkste functie die alinea 12 heeft ten opzichte van de
omringende tekst?
Kies uit: afweging, conclusie, gevolgtrekking, oorzaak, samenvatting,
tegenstelling, toegeving, uitwerking, verklaring, voorwaarde.
51pWat is de belangrijkste functie die alinea 13 heeft ten opzichte van de
voorgaande alinea?
Kies uit: afweging, conclusie, gevolgtrekking, nuancering, oorzaak,
samenvatting, toegeving, uitwerking, verklaring, voorwaarde.
In alinea 6 kan een kritische lezer een overhaaste generalisatie zien.
61pLeg met verwijzing naar de gegeven argumentatie in de tekst uit waarom
een kritische lezer hier die drogreden kan zien.
In alinea 7 maakt de auteur diens waardering van hedendaagse
geschiedkundige studies duidelijk.
71pWelk middel wordt daartoe meerdere keren gebruikt?
De visie van wetenschappers wordt gesteld tegenover de mening van
leken.
Problemen uit het verleden worden gesteld tegenover zaken uit het
heden.
Relatief onbelangrijke zaken worden gesteld tegenover mondiale
problemen.
Schijnbaar onbetwistbare feiten worden gesteld tegenover
ontwikkelingen die ongewis zijn.
“Waarom moet altijd alles nut hebben? In dit geval heb ik toch bezwaren.”
(regels 138-140)
81pTegen welk aspect van het huidige historische onderzoek heeft de auteur
in dit geval met name bezwaar?
Alinea 11 is te lezen als een zelfstandige redenering.
93pBenoem de functie van de afzonderlijke zinnen in deze redenering.
Neem daartoe de nummers uit onderstaand schema over en noteer per
nummer de functie van de zin. Maak een keuze uit de volgende functies:
aanbeveling, argument, bewering, constatering, gevolg, oorzaak,
samenvatting, tegenwerping, toegeving, verklaring, voorbeeld.
Let op, je mag elke term maar één keer gebruiken.
1 Eigenlijk zou het hele promotietraject moeten worden afgeschaft, of in ieder geval grondig moeten worden herzien. standpunt 2 Jonge, bevlogen historici in de kracht van hun leven vier jaar lang onderdompelen in de trivialiteit – dat verzin je toch niet? 3 Zeker, er zijn genoeg redenen om terughoudend te zijn als historicus midden in de actualiteit. 4 Als we echt zo veel zouden kunnen leren van het verleden, dan leefden we allang in het paradijs. argument bij vorige zin 5 Maar dat is nog geen reden om de geschiedbeoefening tot academisch hobbyisme te reduceren. 6 Laat het vak het strijdtoneel zijn van originele, tegendraadse en zelfs ronduit partijdige analyses; laat de angst voor kleine vergissingen, anachronismen en sweeping statements niet langer regeren.
Het tekstfragment dat bestaat uit alinea 12 en 13 is te zien als een op
zichzelf staande argumentatie met een impliciete conclusie.
102pParafraseer deze argumentatie met de impliciete conclusie in de vorm van
drie (deel)zinnen volgens onderstaand schema:
Weliswaar … maar … Daarom …
Uit alinea 14 blijkt een specifieke opvatting over het uitspreken van een
mening.
111pCiteer uit het tekstgedeelte dat bestaat uit alinea 9, 10 en 11 de zin
waaruit het meest duidelijk blijkt wat de auteur volgens de tekst vindt van
de hedendaagse opvatting over het uitspreken van een mening.
In alinea 4 wordt ervan uitgegaan dat geschiedenis een belangrijk punt is
in de politiek, terwijl in alinea 15 wordt gesteld dat historische argumenten
“nauwelijks een rol van betekenis” hebben in de politiek.
Hier lijkt sprake van een tekstuele tegenstrijdigheid.
123pLeg uit waarom er geen sprake van een tegenstrijdigheid is. Gebruik voor
je antwoord niet meer dan 30 woorden.
131pWelke uitspraak over het verband tussen alinea 1 enerzijds en alinea’s 14
en 15 anderzijds is de beste?
In alinea 1 wordt een probleem geschetst en in alinea 14 en 15
worden daarvoor oorzaken genoemd en wordt daaruit een conclusie
getrokken.
In alinea 1 wordt een probleem geschetst en in alinea 14 en 15
worden daarvoor een mogelijke oplossing en verklaringen gegeven.
In alinea 1 wordt een stelling geponeerd en in alinea 14 en 15 wordt
die stelling herhaald en worden bijbehorende argumenten gegeven.
In alinea 1 wordt een stelling geponeerd en in alinea 14 en 15 wordt
die stelling herhaald en wordt een samenvatting gegeven.
Verspreid in de tekst worden verschillende aanbevelingen gedaan aan
historici.
143pWelke vier van onderstaande tien aanbevelingen worden in de tekst
gedaan? Noteer de nummers.
Historici
1 moeten aantrekkelijker en boeiender schrijven over hun vak.
2 moeten bewaken dat de geschiedenis correct wordt weergegeven.
3 moeten hun werk leerzamer maken voor jongeren.
4 moeten maatschappelijke relevantie van hun werk nastreven.
5 moeten meer individueel verantwoordelijkheidsgevoel tonen.
6 moeten meer voorbeelden aan de actualiteit ontlenen.
7 moeten minder misleidende historische analogieën bieden.
8 moeten politici adviseren over maatschappelijke vraagstukken.
9 moeten terughoudend zijn met adviezen aan politici.
10 moeten zich actiever opstellen in het maatschappelijk debat.
151pWelke van de volgende zinnen geeft het beste de hoofdgedachte van de
tekst weer?
Historici hebben hun maatschappelijke taak veronachtzaamd en
daarom wordt het tijd dat ze zich meer richten op verbanden tussen
het heden en het verleden om op basis daarvan te adviseren over
actuele maatschappelijke problemen.
Historici houden zich alleen met onbelangrijk historisch onderzoek
bezig en daarom wordt het tijd dat ze meer onderzoek doen naar
verbanden tussen het heden en het verleden om daarmee de politiek
te kunnen adviseren.
Historici laten zich bij hun onderzoek te veel leiden door wat
journalisten en politici van hun vak vinden en daarom wordt het tijd dat
ze afstand nemen van die groepen om zich meer met
maatschappelijke problemen bezig te houden.
Historici richten zich eenzijdig op het verleden en het wordt tijd dat ze
op basis van onderzoek naar actuele maatschappelijke problemen
voorspellen in welke richting de maatschappij zich het beste kan
ontwikkelen.
161pHoe kan de tekst het beste worden gekarakteriseerd?
als een activerende tekst met polemiserende elementen
als een beschouwende tekst met betogende elementen
als een polemiserende tekst met beschouwende elementen
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
tekstfragment 1
“Het leven moet achterwaarts begrepen worden, maar voorwaarts geleefd.” Dit is een van de bekende citaten van de Deense filosoof Søren Kierkegaard. Een uitspraak waar je op het eerste gezicht de logica wel van onderschrijft, maar in tweede instantie aan begint te twijfelen: gaat dit nog wel op voor deze tijd? Zijn we nog wel bezig ons leven achterwaarts te begrijpen? Veel wijst erop dat we in een ‘geschiedenis-loze’ tijd leven. Dat is een even spectaculaire als onheilspellende ervaring. 21ste-eeuwse mensen hebben het idee niet langer schatplichtig te zijn aan het verleden, aan hoe het vroeger ging. Voorouderlijke tradities zijn weggevaagd, ze worden geminacht: daar kan niet meer op gekoerst worden. We beleven Stunde Null van een nieuwe wereldsamenleving. Zogenaamd zonder precedent. Zonder historische wortels. Samenleven doen we voortaan op de tast. Tradities en gezagvolle normen wijzen ons steeds minder de weg. Expertkennis is van haar voetstuk gevallen. Wetenschap is ontmaskerd als een onbetrouwbare boodschapper van De Waarheid. Religie, levensbeschouwing en beschavingsoverdracht zijn verdampt in de postmoderne conditie. naar: René Cuperus uit: de Volkskrant, 10 juni 2013
173pIn zowel de hoofdtekst als tekstfragment 1 wordt een geringe waardering
voor historische kennis gesignaleerd. Geef aan hoe beide teksten van
elkaar verschillen als het gaat om het ontstaan van deze geringe
waardering. Gebruik voor je antwoord niet meer dan 35 woorden.
Uit de woordkeuze van de auteur kun je opmaken dat hij de in
tekstfragment 1 beschreven maatschappelijke tendens betreurt.
183pNoem zes woorden of woordgroepen waaruit dit onmiskenbaar blijkt.
