opgave 1Tekst 1 Red de ambtenaar!
“Desondanks zijn de meeste politieke partijen erop uit het ambtenarenbestand
van provincies, waterschappen en landelijke overheden drastisch in te perken.”
(regels 34-38)
12p
Welke twee opvattingen liggen daar, gelet op alinea 1 en 2, aan ten grondslag?
21p
Welke van onderstaande beweringen is logisch gezien in overeenstemming met
de inhoud van alinea 2?
In andere landen is de bureaucratie gemeten in aantallen ambtenaren veel
groter dan in Nederland,
A waardoor er in Nederland merkbaar minder problemen met het functioneren
van de overheid zijn.
B waardoor het bijzonder is dat burgers hier zo’n negatief beeld van
ambtenaren hebben gekregen.
C waarmee de noodzaak het aantal ambtenaren te beperken enigszins
gerelativeerd mag worden.
D waaruit blijkt dat de noodzaak het aantal ambtenaren in andere landen te
beperken veel groter is.
De tekst ‘Red de ambtenaar!’ kan in kleinere teksteenheden verdeeld worden,
bijvoorbeeld als volgt:
deel 1: alinea 1 tot en met 3
deel 2: alinea 4 tot en met 6
deel 3: alinea 7 tot en met 9
deel 4: alinea 10 en 11.
Boven deze tekstdelen kunnen ‘tussenkopjes’ geplaatst worden, die de inhoud
van het betreffende tekstdeel samenvatten.
31p
Welk tussenkopje past het beste boven deel 1, alinea 1 tot en met 3?
A Cijfers ambtenarij in internationaal perspectief
B Feiten en beeldvorming rond de ambtenaar
C Literaire opvattingen over overheidsdiensten
D Ontstaansgeschiedenis nutteloze ambtenarij
41p
Welk tussenkopje past het best boven deel 2, alinea 4 tot en met 6?
A Afhankelijkheid positie ambtenaar van wisselende rol overheid
B Ambtenarenapparaat in relatie tot toenemende politieke bemoeizucht
C Groeiende morele druk op ambtenaren binnen welvaartsstaat
D Slinkend economisch belang van ambtenaren op de vrije markt
51p
Welk tussenkopje past het beste boven deel 3, alinea 7 tot en met 9?
A Aanzwellende discrepantie tussen hogere en lagere ambtenaren
B Groeiende onkunde van politici aangaande de publieke zaak
C Precieze verkenning maatschappelijke nutteloosheid ambtenaar
D Uiteenlopende en tegengestelde strategieën ambtenaren en politici
61p
Welk tussenkopje past het beste boven deel 4, alinea 10 en 11?
A Brede voortschrijdende verloedering van politieke betrokkenheid
B Gewenste strategie ten aanzien van verbeterde inzet overheidsdienaren
C Noodzakelijke prikkels ter stimulering van kenniseconomie
D Verdringing langetermijnvisie door veranderingen in communicatie overheid
71p
Welke verklaring voor het ontstaan van de huidige negatieve oordelen bij politiek
en burger over het ontstaan van ambtenaren is, blijkens de tekst ‘Red de
ambtenaar!’, het meest aannemelijk?
A de kwaadwillige schets van de ambtenaar in economische theorieën
B de niet-aflatende ridiculisering van de ambtenaar in moppen en literatuur
C de onduidelijkheid van de ambtelijke taak en de bureaucratisering eromheen
D de tekorten en mankementen van de gestaag uitdijende verzorgingsstaat
81p
Hoe kan het verband tussen de alinea’s 4 tot en met 6 het beste worden
getypeerd?
A als een chronologisch verband
B als een tegenstellend verband
C als een verband van argument en tegenargument
D als een verband van oorzaak en gevolg
94p
Analyseer de redenering in alinea 7. Doe dat door onderstaand schema over te
nemen en in te vullen:
Stelling:
Argument 1 bij de stelling:
Argument 2 bij de stelling:
Argument 3 bij de stelling:
Functies van afzonderlijke alinea’s zijn te benoemen met begrippen als:
conclusie, definitie, gevolg, hypothese, oplossing, samenvatting, stelling,
tegenwerping, toegeving.
Ook de alinea’s 7 tot en met 9 hebben binnen het geheel van de tekst een eigen
functie.
101p
Welke functie heeft alinea 7 vooral? Kies voor het antwoord een van de
bovengenoemde begrippen.
111p
Welke functie heeft alinea 8 vooral? Kies voor het antwoord een van de
bovengenoemde begrippen.
121p
Welke functie heeft alinea 9 vooral? Kies voor het antwoord een van de
bovengenoemde begrippen.
“Dit slaat als een boemerang terug op de politiek.” (regels 186-187).
131p
Welke van onderstaande zinnen geeft het meest nauwkeurig weer wat hiermee
verwoord wordt?
A De ambtenaren verliezen hun vertrouwen in de politici, omdat die de kiezers
van alles beloven, terwijl ze dat niet waar kunnen maken.
B De ambtenaren verliezen hun vertrouwen in de politici, omdat die niet goed
weten hoe de topambtenaren moeten worden aangestuurd.
C De burgers verliezen hun vertrouwen in de politiek, omdat de politici de
ambtenaren onjuist aansturen, waardoor die een slechte naam krijgen.
D De burgers verliezen hun vertrouwen in de politiek, omdat politici er niet voor
zorgen dat wat ze toezeggen te gaan doen, ook gebeurt.
In de tekst ‘Red de ambtenaar!’ wordt aandacht besteed aan het negatieve
beeld van ambtenaren dat veel mensen hebben.
142p
Welke twee van onderstaande beweringen zijn in overeenstemming met de
inhoud van de tekst?
1 Het is terecht dat burgers de ambtenaren verfoeien, omdat dat beeld
gebaseerd is op hun ervaringen.
2 Het negatieve beeld van ambtenaren hangt nauw samen met bepaalde
economisch-maatschappelijke ontwikkelingen.
3 Ambtenaren dienen het vooral zichzelf aan te rekenen dat bij veel mensen
een negatief beeld van hun inspanningen is ontstaan.
4 Het is, zo vinden veel burgers, de schuld van politici dat bij de burgers
verkeerde opvattingen over de overheidsdienaren zijn ontstaan.
5 Het negatieve beeld van de nutteloze ambtenaren is niet alleen in de
literatuur te vinden, maar is wijdverbreid.
153p
Welk argumentatief bezwaar zou een kritische lezer kunnen inbrengen tegen de
wijze waarop in de laatste twee alinea’s van de tekst ‘Red de ambtenaar!’ een
beeld wordt geschetst van politici? Licht je antwoord toe.
161p
Hoe kan het schrijfdoel van de tekst ‘Red de ambtenaar!’ het beste getypeerd
worden?
Het belangrijkste schrijfdoel van de tekst ‘Red de ambtenaar!’ is:
A de problemen te schetsen waarmee ambtenaren te maken krijgen door het
negatieve beeld dat in de literatuur en in allerlei economische theorieën van
hen gegeven wordt.
B informatie te verstrekken over de problematische wijze waarop ambtenaren
en politici samenwerken en oplossingen aan te dragen voor het geschetste
probleem.
C te betogen dat politici met meer visie te werk moeten gaan, wat tot gevolg
zal hebben dat ambtenaren beter gaan functioneren, waardoor het aantal
niet beperkt hoeft te worden.
D uiteen te zetten hoe de huidige problemen met betrekking tot het
functioneren van de ambtenaren zijn ontstaan en aan te geven waarom het
aantal ambtenaren niet beperkt wordt.
E vooroordelen ten aanzien van het belang van ambtenaren weg te nemen en
het nut van deze functionarissen nader uiteen te zetten, zodat ze ook het
respect krijgen dat ze verdienen.
171p
Hoe kan de stijl van ‘Red de ambtenaar!’ het treffendst getypeerd worden?
A als afstandelijk en emotieloos
B als kritisch en licht ironisch
C als onpersoonlijk en sarcastisch
D als verbitterd en verwijtend
181p
Welke van onderstaande zinnen geeft het beste de hoofdgedachte van de tekst
‘Red de ambtenaar!’ weer?
A Ambtenaren verrichten beslist zinvol werk, maar zij kunnen hun taak nog
beter vervullen als de politiek een duidelijke visie ontwikkelt voor de lange
termijn.
B Dat het aanzien van ambtenaren nooit een behoorlijk peil heeft bereikt,
moet vooral worden toegeschreven aan bepaalde, inmiddels achterhaalde
economische theorieën.
C Het aanzien van ambtenaren moet met grote spoed worden opgevijzeld: zij
zijn het slachtoffer van politici die lijden aan een gebrek aan bestuurlijke
wijsheid.
D Zowel de hogere als de lagere ambtenaren dienen zich beter in te spannen
voor de publieke zaak, zij lopen anders binnen de kortste keren nog verder
achter bij innovaties.
tekstfragment 1
(1) Het is voorspelbaar dat wanneer de salarissen bij de overheid nog verder bij die in
de particuliere sector gaan achterlopen, de overheid als werkgever haar
aantrekkingskracht verliest. Dan kun je dus naar de beste mensen fluiten − nu al
wordt elke bekwame belastinginspecteur door bedrijven weggekocht, omdat zo
iemand natuurlijk ook het beste weet hoe je belastingen omzeilen kunt. Met gevolgen
voor de financiële slagkracht van de overheid en de omvang van de schatkist,
waaruit toch onze wegen, politie, scholen en ziekenhuizen moeten worden betaald.
(2) Dat gebrek aan deskundigheid bij de overheid is door de grote concurrentie nu al
een probleem. Dat grote infrastructurele projecten als Betuwelijn en Noord-Zuidlijn,
Rijksmuseum en straks het Nationaal Historisch Museum financieel steeds uit de
klauwen lopen, komt mede daardoor.
(3) Om in het neoliberale klimaat maar aan de wensen van belastingvijandige partijen
tegemoet te komen, heeft de overheid jarenlang alle eigen deskundigheid weg-
bezuinigd. ‘Geoutsourced’ heet dat met een duur woord, dat inderdaad een dure
praktijk blijkt, omdat het betekent dat de overheid als ons aller belangenbehartiger
dus haar feitelijke controle over de eigen projecten verliest en machteloos is
uitgeleverd aan een gehaaide aannemerswereld waar kartelvorming nog steeds
schering en inslag is.
(4) Kortom: een goed functionerende overheid heeft goede ambtenaren nodig − en
die kosten geld. Om zulke goede krachten te verwerven zal men werken voor de
overheid financieel aantrekkelijker moeten maken. Dan kan langs twee wegen: ofwel
door hogere lonen, die uit hogere belastingopbrengsten zullen moeten worden
betaald. Ofwel werken elders minder aantrekkelijk maken, door te zorgen dat de
lonen daar fors dalen.
(5) U mag kiezen − en als u niet wilt kiezen, en vooral lekker op ambtenaren wilt
bezuinigen, moet u niet klagen als het straks bij de overheid nog veel vaker de
verkeerde kant uitgaat, en goedkoop opnieuw duurkoop blijkt.
naar: Thomas von der Dunk
uit: de Volkskrant, 5 juli 2010
Zowel in de tekst ‘Red de ambtenaar!’ als in tekstfragment 1 wordt een
oplossing gegeven voor matig functionerende overheidsdiensten.
192p
Welke oplossing stelt tekst 1 voor en welke oplossing stelt tekstfragment 1 voor?
