opgave 1Tekst 1 Dieren zijn geen burgers – hooguit hamburgers
11p
Hoe zouden we het karakter van de inleiding van de tekst ‘Dieren zijn geen
burgers – hooguit hamburgers’ het beste kunnen typeren?
A anekdotisch en het onderwerp aankondigend
B de directe aanleiding voor het schrijven vermeldend en samenvattend
C de probleemstelling gevend en concluderend
D samenvattend en concluderend
Veel teksten kunnen in kleinere teksteenheden worden verdeeld volgens het
bouwschema ‘inleiding-kern-slot’.
21p
Welk kopje past, gelet op de inhoud van de tekst, het beste boven de inleiding
van de tekst?
A Denkfouten bij materiële en immateriële vernieuwingen
B Doorslaande sentimenten bij omgang met dieren
C Misère door geluidsoverlast op de camping
D Steeds krachtiger roep om rechten voor dieren
31p
Welk kopje past, gelet op de inhoud van de tekst, het beste boven de kern van
de tekst?
A Liefde vertrekpunt houding jegens dieren om ons heen
B Ondeugdelijke opvattingen voorstanders dierenrechten
C Politici sleuren burgers mee in groeiende verontwaardiging
D Slachtoffers bio-industrie uitgangspunt dierenactivisme
41p
Welk kopje past, gelet op de inhoud van de tekst, het beste boven het slot van
de tekst?
A Dierenwetboek laat nog even op zich wachten
B Onmondigheid dier beletsel voor lidmaatschap Tweede Kamer
C Politiek het ultieme wapen in strijd tegen dierenleed
D Wetenschap richtsnoer voor bevechters dierenonrecht
51p
Hoe kunnen we het belangrijkste tekstdoel van de tekst ‘Dieren zijn geen
burgers – hooguit hamburgers’ het beste typeren?
Het belangrijkste tekstdoel is
A de lezers amuseren met een relaas over fouten in de denkwijzen van
dierenactivisten en laten nadenken over de tekorten van de
dierenwetenschap.
B de lezers laten nadenken over de grens tussen mens en dier en het geven
van een historisch overzicht van de ideeën met betrekking tot dierenrechten.
C de lezers oproepen tot het maken van een juiste afweging met betrekking tot
dierenleed en ze overtuigen van het gelijk van de tegenstanders van
dierenactivisme.
D de lezers overtuigen van een verkeerde zienswijze van dierenactivisten en
het propageren van een doeltreffender aanpak inzake het dierenleed.
“Het idee dat dieren net als mensen rechten zouden moeten krijgen, steunt in
beginsel op een misvatting …” (regels 49-51)
61p
Hoe kan, gelet op de redenering in alinea 3 en 4, het verwijt aan het adres van
hen die dit idee huldigen, het beste getypeerd worden?
A Men houdt zich onvoldoende aan de wetten van de logica.
B Men vergelijkt met de verkeerde zaken.
C Men verzint iets wat zonder nut is.
D Men wil iets bewerkstelligen wat niet werkt.
In alinea 4 worden de argumenten van voorstanders van dierenrechten aan de
orde gesteld.
71p
Hoe worden deze argumenten in de tekst vooral behandeld?
Vooral als argumenten die uitgaan van
A een onbetrouwbare autoriteit.
B een overhaaste generalisatie.
C een verkeerde oorzaak-gevolgrelatie.
D een verkeerde vergelijking.
De tekst is zeer uitgesproken over de opvattingen van voorstanders van
dierenrechten.
82p
Op welke retorische wijze wordt in alinea 5 geprobeerd de voorstanders begrip
te laten krijgen voor de opvattingen van de auteur?
“… het voorkomen van het buitensporige dierenleed dat onze samenleving
iedere dag standaard produceert, zal niet gaan via de kronkelende wegen van
het dierenrecht …” (regels 116-121)
92p
Waarom zal dat niet gaan? Geef de belangrijkste verklaring.
Gebruik voor je antwoord maximaal 15 woorden.
“deze moderne utopie” (regels 157-158)
103p
Welke verklaringen voor het ontstaan van deze utopie worden in de tekst
gegeven?
111p
Welke tekstuele functie vervult alinea 7 ten opzichte van alinea 6? Kies uit één
van de volgende functiewoorden: conclusie, deel van een opsomming, gevolg,
samenvatting, tegenstelling, uitwerking.
121p
Welke tekstuele functie vervult alinea 8 ten opzichte van alinea 7? Kies uit één
van de volgende functiewoorden: conclusie, deel van een opsomming, gevolg,
samenvatting, tegenstelling, uitwerking.
132p
Welke twee bezwaren worden geopperd tegen het geven van ‘het laatste woord’
(regel 179) aan de wetenschapper en de bioloog?
141p
Wat zijn, blijkens de tekst, de ultieme middelen om een einde te maken aan het
dierenleed?
A De juiste menselijke maat, fatsoenlijk gedrag in de bio-industrie en een
einde aan het debat tussen theologen en biologen.
B Door de politiek afgedwongen gedragsregels voor de burgers, verstandig
nadenken en menselijk mededogen.
C Een zuiverder bepaling van intrinsieke waardes, flinker politiek optreden en
een optimaal gebruik van de wetenschap.
D Scherpere dierenwetten, een menselijke vertegenwoordiging van de dieren
in de politiek en goede rechtspraak.
151p
Hoe wordt in de tekst tegen de waarde of betekenis van dieren aangekeken?
A De mate waarin een dier van nut is, is afhankelijk van de uitkomst van het
debat tussen theologen en biologen.
B De waarde van een dier is intrinsiek bepaald, en is daarom feitelijk min of
meer gelijk aan die van de mens.
C Feitelijk bestaat er geen autonome dierenwaarde, het is immers de mens die
bepaalt wat waarde heeft.
D Wetenschappers kunnen en moeten definiëren welke dierenwaarden
maatschappelijk van gewicht zijn.
161p
Waarom wordt Eskens’ idee, waarnaar in regels 233-236 verwezen wordt,
‘grotesk’ genoemd?
171p
Welk bezwaar kan op basis van tekstgegevens worden ingebracht tegen de
wijze van argumenteren ten aanzien van de voorstanders van dierenrechten?
A De standpunten van de voorstanders worden tegenover elkaar geplaatst;
de ene groep voorstanders wordt uitgespeeld tegen de andere.
B Er worden verkeerde autoriteitsargumenten gebruikt; wetenschappers en
biologen hebben veel minder pretenties dan wordt gesuggereerd.
C Er wordt regelmatig direct en indirect op de man gespeeld: de voorstanders
worden als kortzichtig, naïef en overgevoelig afgeschilderd.
D Het lezerspubliek wordt door de ironie en de woordgrappen die in de titel en
in de tekst worden gemaakt op het verkeerde been gezet.
tekstfragment 1
(1) Het is lastig het relaas van Coen Simon te weerleggen: of je met een hamer een
rubberen muur wilt slopen. Maar ik doe toch een poging, want er zitten wel degelijk
inconsistenties in die te opvallend zijn om ze ongemerkt te laten passeren. Zo schrijft
hij dat dierenrechten ertoe leiden dat we in een oneindige wirwar van regels verstrikt
raken. Waarom dat zo is, blijft in het vage. Hoezo een wirwar? Waarom zou dat wel
zo zijn met dierenrechten en niet met mensenrechten? Duidelijk omschreven, aan
dieren toegekende rechten beschermen het dier tegen de exploitatie en mishandeling
door de mens. En ook al weet het dier dat zelf niet en ook al kan het niet zelf naar de
rechter stappen of een stem in het stemhokje uitbrengen, dan kan dat nog wel
worden gedaan námens het dier, door mensen inderdaad. Net zoals dat bij zuigelingen,
kinderen, verstandelijk gehandicapten en dementerenden gebeurt als die worden
mishandeld. Zij kunnen net zo min voor zichzelf opkomen als dieren en hebben toch
– en terecht – rechten. Dat vinden we toch ook de normaalste zaak van de wereld?
(2) Dan de intrinsieke waarde van het dier, in de ogen van Simon een ethisch
goochelbegrip. Een waarde kan volgens hem nooit intrinsiek zijn, omdat de waarde
van dingen, dieren en mensen wordt bepaald door ons, mensen. Nou en? Kunnen wij
mensen – en dan met name het diervriendelijke deel der mensheid – niet vinden dat
dieren een waarde op zichzelf hebben? Die hébben ze, al was het alleen maar omdat
wij mensen niet zonder dieren kunnen, maar dieren héél goed zonder mensen. Neem
de bij. Zonder bijen geen bestuiving van allerlei gewassen, met als gevolg:
hongersnood. Een aarde zonder flora en fauna is in allerlei opzichten een volstrekt
onleefbare aarde. Het is juist de mens met zijn ongebreidelde hebzucht en
vernietigingsdrang die de oorzaak is van de huidige krediet-, voedsel-, water- en
dierziektencrises. De dieren kúnnen dergelijke crises niet eens veroorzaken, als ze
dat al zouden willen.
naar een ingezonden reactie van M. v.d. Kamp, op de NRC-site, maart 2009
In tekstfragment 1 wordt stelling genomen tegen de redenering uit de tekst
‘Dieren zijn geen burgers – hooguit hamburgers’.
182p
Welke twee van onderstaande beweringen geven de beste typering van de
bezwaren die in alinea 1 van tekstfragment 1 tegen die redenering gemaakt
worden?
1 In de tekst ‘Dieren zijn geen burgers – hooguit hamburgers’ wordt de
bewijslast ontdoken.
2 In de tekst ‘Dieren zijn geen burgers – hooguit hamburgers’ wordt een
onjuist beroep op een autoriteit gedaan.
3 In de tekst ‘Dieren zijn geen burgers – hooguit hamburgers’ wordt een
onjuiste gevolgtrekking gemaakt.
4 In de tekst ‘Dieren zijn geen burgers – hooguit hamburgers’ wordt een
standpunt vertekend.
191p
Welke bewering geeft de beste typering van de bezwaren die in alinea 2 van
tekstfragment 1 tegen die redenering gemaakt worden?
1 In de tekst ‘Dieren zijn geen burgers – hooguit hamburgers’ wordt de
bewijslast ontdoken.
2 In de tekst ‘Dieren zijn geen burgers – hooguit hamburgers’ wordt een
onjuist beroep op een autoriteit gedaan.
3 In de tekst ‘Dieren zijn geen burgers – hooguit hamburgers’ wordt een
onjuiste gevolgtrekking gemaakt.
4 In de tekst ‘Dieren zijn geen burgers – hooguit hamburgers’ wordt een
standpunt vertekend.
tekstfragment 2
Het is verschrikkelijk dat mensen menen te mogen bepalen wat er met dieren gebeurt: gevangen, gemarteld, gegeten. De aarde is niet van ons mensen maar van alle levende wezens. Het dier kan zich niet verweren en heeft maar één wens: leven zoals zijn specifieke soort zou moeten leven. In vrijheid en met de mogelijkheid om dat dier te zijn dat het is. Een gedicht van Maurits Mok: In dierenogen valt hetzelfde licht als in het oog van mensen. Het levende schept adem uit één bron, vangt van zijn eerste kreet tot aan zijn laatste huivering dezelfde zon. Denkenden gaan met dieren onder dezelfde hemel dezelfde einder tegemoet, door één verlangen voortgedreven: leven. naar een ingezonden reactie van Henny Stoel, op de NRC-site, maart 2009
202p
Leg uit waarom Coen Simon in tekstfragment 2 een poging zou kunnen zien het
– zoals hij in alinea 2 van zijn tekst stelt – intuïtieve onderscheid tussen mens
en dier op het emotionele vlak op te heffen.
