bronnen

Eindexamen muziek vwo 2007, tijdvak 1

opgave 1fragment niet op de siteJ.H. Schein - Da Jakob vollendet hatte

cd1 track 2 Van de volledige compositie zijn de tekst en vertaling hieronder afgedrukt. Da Jakob vollendet hatte die Gebot an seine Kinder tät er seine Füsse zusammen aufs Bette und verschied. Und ward versammlet zu seinem Volk. voorvaderen. Da fiel Joseph auf seines Vaters Angesicht Toen wierp…

cd1 track 2 Van de volledige compositie zijn de tekst en vertaling hieronder afgedrukt. Da Jakob vollendet hatte die Gebot an seine Kinder tät er seine Füsse zusammen aufs Bette und verschied. Und ward versammlet zu seinem Volk. voorvaderen. Da fiel Joseph auf seines Vaters Angesicht Toen wierp Josef zich op zijn vaders aangezicht und weinet über ihn und küsset ihn. Van het begin van de compositie is de partituur afgedrukt op de pagina hiernaast. Na enige leestijd hoor je het fragment twee keer. Daarna wordt de cd vijf minuten stilgezet. Je hoort dan het fragment nog één keer, waarna de cd twee minuten wordt stilgezet. Beantwoord in de tijd dat de cd stil staat de vragen 1 t/m 6. Bij de woorden ‘Da Jakob’ is sprake van vrije imitatie.

Licht dit ‘vrije’ toe. ............................................................................................................................
Omcirkel in maat 3 de hoogst klinkende toon. Let daarbij op de sleutels vooraan de balk. De akkoordopbouw in de maten 1, 2, en 3 is karakteristiek voor deze stijl.
Benoem de akkoorden die met de pijlen 1, 2 en 3 zijn aangegeven. 1 ……………………………… 2 …..………………………… 3 ……………………………
Geef de term voor de relatie tussen deze akkoorden. ............................................................................................................................
Welke toon in welke partij zet het eerste akkoord onder spanning? ............................................................................................................................
De eerste en tweede sopraanpartij zijn qua omvang bijna gelijk, maar wisselen geregeld van ligging. Op twee plaatsen kruisen deze partijen elkaar bij een gemeenschappelijke noot .
Geef deze twee plaatsen in de partituur met een pijl aan. cd1 track 3 We vergelijken twee fragmenten met elkaar. De teksten staan hieronder afgedrukt. fragment 1: tät er seine Füsse zusammen aufs Bette fragment 2: und ward versammlet zu seinem Volk
Noem twee overeenkomsten en twee verschillen tussen deze fragmenten. Ga bij je antwoord uit van fragment 2. Een antwoord als ‘andere melodie of ander ritme’ is niet voldoende en laat buiten beschouwing dat fragment 2 korter is. Je hoort eerst fragment 1, daarna fragment 2, en dit drie keer.…

Noem twee overeenkomsten en twee verschillen tussen deze fragmenten. Ga bij je antwoord uit van fragment 2. Een antwoord als ‘andere melodie of ander ritme’ is niet voldoende en laat buiten beschouwing dat fragment 2 korter is. Je hoort eerst fragment 1, daarna fragment 2, en dit drie keer. overeenkomst 1 ................................................................................................... overeenkomst 2 ................................................................................................... verschil 1 ............................................................................................................. verschil 2 .............................................................................................................

cd1 track 4 De tekst van het volgende fragment staat afgedrukt. tät er seine Füsse zusammen aufs Bette und verschied. De tekst ‘und verschied’ (en stierf) wordt twee keer gezongen, homofoon en wat lager.
Noem nog een manier waarop dat sterven tot klinken wordt gebracht, gelet op het muzikale verloop. Je hoort het fragment twee keer. ............................................................................................................................ cd1 track 5 Van het volgende fragment is de…

Noem nog een manier waarop dat sterven tot klinken wordt gebracht, gelet op het muzikale verloop. Je hoort het fragment twee keer. ............................................................................................................................ cd1 track 5 Van het volgende fragment is de eerste sopraanpartij afgedrukt. Het beginmotief is met een haak aangegeven. Dit motief wordt ook door andere partijen ingezet, al of niet enigszins gewijzigd.

Geef in de afgedrukte partij met pijlen aan waar dit motief nog meer wordt ingezet. Je hoort het fragment drie keer. cd1 track 6 Van het volgende fragment staat van de hoogste partij de eerste regel afgedrukt. Deze regel wordt vier keer gezongen, steeds lager en soms gevarieerd.
Noem twee middelen waarmee het huilen muzikaal wordt uitgebeeld. Je hoort het fragment twee keer. 1 ......................................................................................................................... 2…

Noem twee middelen waarmee het huilen muzikaal wordt uitgebeeld. Je hoort het fragment twee keer. 1 ......................................................................................................................... 2 .........................................................................................................................

cd1 track 7 Je hoort één keer het zojuist beluisterde fragment, gevolgd door de rest van de compositie. Daarna wordt de cd vijf minuten stilgezet.
Welk instrument speelt (voortdurend) mee? ............................................................................................................................ Geef de technische term voor de partij die door dit instrument wordt gespeeld.…

Welk instrument speelt (voortdurend) mee? ............................................................................................................................ Geef de technische term voor de partij die door dit instrument wordt gespeeld. ............................................................................................................................ Zoals eerder opgemerkt is deze compositie een mengvorm tussen een madrigaal en een motet.

Geef op basis van de beluisterde muziek een kenmerk van een madrigaal ............................................................................................................................ en een kenmerk van een motet.…

Geef op basis van de beluisterde muziek een kenmerk van een madrigaal ............................................................................................................................ en een kenmerk van een motet. ............................................................................................................................

opgave 2fragment niet op de siteW.A. Mozart - Pianoconcert KV 467, eerste deel

cd1 track 8 Dit vragenblok gaat over het eerste deel uit een pianoconcert van Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791).
Het eerste thema wordt gespeeld door het orkest. De partijen van de fluit en de
eerste viool zijn afgedrukt.
figuur bij de opgave
132p
Noteer met nog twee letters en een accent de vorm.
Beargumenteer het accent. Laat de versiering buiten beschouwing.
a - … - …
argument.............................................................................................................
141p
Geef de technische term voor de wijze waarop de instrumenten in maat 1 t/m 4
samenspelen.
Je hoort het fragment drie keer.
............................................................................................................................
cd1 track 9
Je hoort van het zojuist beluisterde fragment de maten 5 en 6 vier keer.
De partij van de eerste viool is afgedrukt.
figuur bij de opgave
152p
Noteer onder de eerste vioolpartij het ritme van de overige strijkers.
cd1 track 10
Je hoort het zojuist beluisterde fragment nog één keer.
161p
Geef de technische term voor de ritmische afwisseling tussen de eerste viool en de
overige strijkers.
............................................................................................................................
cd1 track 11
In de afsluiting van de orkest-expositie zetten drie blaasinstrumenten na elkaar in.
172p
Welke drie blaasinstrumenten zijn dat achtereenvolgens?
Je hoort het fragment twee keer.
1 ……………………………. 2 ………………………….. 3 …………………………….
cd1 track 12
Van het eerste thema zijn nogmaals de partijen van de fluit en de eerste viool
afgedrukt. Boven dit thema zijn drie haken geplaatst.
figuur bij de opgave
Je hoort eerst één keer het afgedrukte gedeelte en daarna vier keer een
vergelijkbaar gedeelte waarin de pianist meespeelt.
183p
Beschrijf wat er gebeurt onder de drie haken in het tweede fragment in vergelijking
met het eerste fragment. Beschrijf daarbij steeds de pianopartij en de orkestpartij.
Als een aspect onveranderd is moet je dat ook vermelden.
fragment 2:
haak 1
piano...........................................................................................................
orkest..........................................................................................................
haak 2
piano...........................................................................................................
orkest..........................................................................................................
haak 3
piano...........................................................................................................
orkest..........................................................................................................
cd1 track 13
De eerste vier maten van thema 1 zijn nogmaals afgedrukt. De verschillende
motieven zijn met haken aangegeven.
figuur bij de opgave
In het volgende fragment wordt motief 1 vier keer gespeeld, al dan niet iets
gewijzigd of op een andere toonhoogte.
192p
Noteer voor elk van de keren dat het motief gespeeld wordt, door welk instrument
dat wordt gedaan. Voor de eerste keer is het instrument al ingevuld.
Je hoort het fragment drie keer.
1 piano 2 ……………………… 3 ………………………… 4 …….…………………
cd1 track 14
Je hoort het hierop volgende fragment drie keer. Naast de strijkers en de piano is er
nog een derde ‘klanklaag’, gespeeld door houtblazers.
202p
Beschrijf deze derde klanklaag aan de hand van twee aspecten.
1.........................................................................................................................
2.........................................................................................................................
cd1 track 15
In het volgende fragment speelt de pianist een virtuoze pianopartij, terwijl het orkest
een eenvoudige begeleiding heeft. De pianopartij is afgedrukt.
figuur bij de opgave
212p
Noteer een kruisje onder iedere maat waar het orkest meespeelt.
Twee maten zijn al ingevuld. Laat maat 1 buiten beschouwing.
Je hoort het fragment drie keer.
cd1 track 16
Je hoort het zojuist beluisterde fragment nog één keer. Daarna wordt de cd vijf
minuten stilgezet. Beantwoord in die tijd de vragen 22 t/m 24.
In dit fragment komen verschillende sequensen voor.
222p
Geef in de maten 1 t/m 13 met haken alle sequenspassages aan van meer dan twee
maten.
231p
Beschrijf het verband tussen de maten 2 t/m 4 en de maten 11 t/m 13.
............................................................................................................................
De maten 15 en 16 staan in G-majeur.
242p
Geef aan welke drieklank in elk van die maten wordt gespeeld en wat de
harmonische functie is van deze drieklanken.
maat 15, drieklank ……………………………… harmonische functie.....................
maat 16, drieklank ……………………………… harmonische functie.....................
cd1 track 17
Van het volgende fragment is de pianomelodie geheel en de eerste (hoogste)
vioolpartij gedeeltelijk afgedrukt.
figuur bij de opgave
252p
Noteer de ontbrekende noten van de eerste vioolpartij (toonhoogte en ritme).
Je hoort het fragment vier keer.
cd1 track 18
Je hoort een gedeelte uit de doorwerking. Hierin wordt naar een climax toegewerkt,
onder andere door middel van modulaties en sequensen.
In de laatste vijf maten gebruikt Mozart nog andere middelen.
261p
Noem één zo’n middel. Laat de dynamiek buiten beschouwing.
Je hoort het fragment één keer in z’n geheel en daarna één keer alleen de laatste
vijf maten.
............................................................................................................................
cd1 track 19
De compositie waaruit je in dit vragenblok een aantal fragmenten hebt gehoord is uit
de periode van de Weense Klassieken.
272p
Geef voor deze bewering twee argumenten.
Je hoort een langer fragment één keer. Daarna wordt de cd tien minuten stilgezet.
1.........................................................................................................................
2.........................................................................................................................

opgave 3fragment niet op de siteL. Berio - Sinfonia, derde deel

cd2 track 1 Dit vragenblok gaat over het scherzo uit de Sinfonia voor acht elektrisch versterkte zangstemmen en orkest uit 1968 van Luciano Berio (1925-2003).
Het uitgangspunt van het scherzo van Berio wordt gevormd door het gelijknamige
deel uit de tweede symfonie van Gustav Mahler (1860-1911). Daarnaast citeert
Berio ook uit werken van onder anderen Beethoven, Schönberg, Debussy, Ravel en
Strawinsky. De in het stuk gebruikte tekstfragmenten komen voor een groot deel uit
de roman ‘The Unnamable’ van Samuel Beckett. Bij zowel het scherzo van Berio als
het scherzo van Mahler staat de aanduiding ‘In ruhig fliessender Bewegung’.
Je hoort het begin twee keer. De partijen van de zangstemmen staan afgedrukt.
figuur bij de opgave
figuur bij de opgave
In dit fragment komt, naast een spreekstem en zang op de woorden do-re-mi, ook
‘Sprechgesang’ voor.
283p
Leg deze term uit.
............................................................................................................................
Noem twee aspecten uit de partituur waaraan je kunt zien dat het hier om
‘Sprechgesang’ gaat.
Je hoort het fragment twee keer.
1.........................................................................................................................
2.........................................................................................................................
cd2 track 2
Van het begin van het scherzo van Mahler staat de partituur afgedrukt op de pagina
hiernaast. Je hoort eerst het begin van het scherzo van Mahler, daarna het
vergelijkbare fragment uit het werk van Berio, en dit twee keer.
Het scherzofragment van Mahler wordt hier door Berio letterlijk geciteerd. Behalve
de zangstemmen en meer verschillende instrumenten voegt Berio nog andere
elementen toe.
292p
Noem er twee.
1.........................................................................................................................
2.........................................................................................................................
cd2 track 3
De tekstfragmenten die Berio gebruikt verwijzen in deze compositie vaak naar wat
er op hetzelfde moment in de muziek gebeurt.
Van het volgende fragment staat de tekst van de spreekstem afgedrukt.
a poem, a danced poem, all around, an endless chain, taking turns to talk
(een gedicht, een gedanst gedicht, helemaal in het rond, een eindeloze reeks,
steeds om de beurt aan het woord)
302p
Noem van twee woorden of zinsgedeelten hoe deze in de muziek geïllustreerd
worden.
Je hoort het fragment twee keer.
1.........................................................................................................................
2.........................................................................................................................
cd2 track 4
Je hoort eerst één keer een fragment van Mahler en daarna twee keer een fragment
van Berio.
In het fragment van Berio klinkt opnieuw letterlijk de muziek van Mahler, maar
gaandeweg wordt bij Berio naar een climax toegewerkt.
313p
Beschrijf drie aspecten van dit proces. Laat de dynamiek buiten beschouwing.
1.........................................................................................................................
2.........................................................................................................................
3.........................................................................................................................
cd2 track 5
Je hoort een wat langer fragment drie keer. De tekst is een citaat van Beckett over
de ‘show’, het theater van de wereld waar de mens zijn rol speelt voor een publiek,
dat niet of nauwelijks reageert. Het fragment kan als volgt worden ingedeeld:
fragment 1 met tekst - instrumentaal gedeelte - fragment 2 met tekst
In het instrumentale gedeelte worden bepaalde samenklanken gespeeld.
321p
Geef de technische term voor deze samenklanken.
............................................................................................................................
De muziek bij de twee tekstfragmenten is duidelijk verschillend.
333p
Noem drie verschillen tussen de fragmenten met tekst. Laat de gesproken tekst en
het tempo buiten beschouwing. Ga bij je antwoord uit van het tweede fragment met
tekst.
1.........................................................................................................................
2.........................................................................................................................
3.........................................................................................................................
cd2 track 6
Je hoort een ander fragment één keer. De tekst staat afgedrukt.
I am here so little, I see it, I feel it round me, it enfolds me, it covers me, if only this
voice would stop, for a second, it would seem long to me, a second of silence, I
would listen
De sopraanpartij kan gezien worden als een illustratie bij de tekst.
341p
Welk interval wordt voortdurend door de sopraan gezongen? Geef de volledige
benaming.
............................................................................................................................
cd2 track 7
Je hoort een gedeelte tot het slot twee keer. Van de spreekstem staat de gehele
tekst afgedrukt, van de strijkers alleen de laatste vijf maten.
We must collect our thoughts, for the unexpected is always upon us, in our rooms,
figuur bij de opgave
351p
Welk akkoord vormt de basis van deze vijf maten?
............................................................................................................................
De eerste viool speelt onder andere een chromatisch dalende lijn. Sommige andere
partijen spelen tonen van deze chromatische lijn mee.
363p
Omcirkel deze tonen bij de altviool en de cello.
cd2 track 8
Je hoort één keer een wat langer fragment uit dit deel van de Sinfonia.
Dit is een compositie uit de tweede helft van de 20e eeuw.
374p
Noem twee elementen waaruit je dat kunt afleiden.
1.........................................................................................................................
2.........................................................................................................................
Noem daarnaast twee elementen waaruit je kunt afleiden dat het een compositie is
uit de 20e eeuw als geheel.
Na de muziek wordt de cd vijf minuten stilgezet.
1.........................................................................................................................
2.........................................................................................................................

opgave 4fragment niet op de siteFlue - Esmafarja

cd2 track 9 Dit vragenblok gaat over het nummer ‘Esmafarja’ uit 1983 van de Nederlandse groep Flue.
Je hoort de intro drie keer. Hierin speelt de ‘piano’ steeds hetzelfde
begeleidingsmotief.
382p
Noteer dit motief met achtste noten. De eerste noot is gegeven.
figuur bij de opgave
cd2 track 10
Je hoort een gedeelte van de intro en het eerste couplet twee keer. De bas speelt
een aantal keren het hieronder afgedrukte motief, soms iets gewijzigd.
figuur bij de opgave
391p
Hoe vaak zet de bas het motief op deze toonhoogte in?
............................................................................................................................
cd2 track 11
Je hoort één keer couplet 1 en 2. De tekst ervan staat afgedrukt.
1 Your fear is like a sentence to mankind.
You’re dressed in white to shade dismay.
2 Your tears are like commitments to remind
You’ve depressed delight
You’re pleased to peregrinate to trace the unknown far away.
401p
Wat is het verschil tussen beide coupletten gelet op de gitaarmelodie? Ga bij je
antwoord uit van couplet 2.
............................................................................................................................
cd2 track 12
Je hoort een gedeelte uit het tussenspel twee keer.
411p
Welk ostinaat interval klinkt in de lange bastonen?
............................................................................................................................
cd2 track 13
Je hoort twee keer het gehele tussenspel.
De vorm hiervan kun je aangeven met A - B - A’ - B’.
A’ verschilt duidelijk van A, B’ verschilt iets van B.
422p
Geef voor zowel A’ als B’ aan wat het verschil is met respectievelijk A en B.
A’........................................................................................................................
B’........................................................................................................................
cd2 track 14
In het volgende fragment speelt de piano enige malen motieven, en wel in de
volgorde: a-b-a-b-a-b. Het ritme van deze motieven is afgedrukt.
figuur bij de opgave
432p
Wat is de overeenkomst tussen deze motieven, gelet op de gebruikte toonhoogtes?
............................................................................................................................
Wat is het verschil, gelet op het melodische verloop?
Je hoort het fragment twee keer.
............................................................................................................................
cd2 track 15
In het volgende fragment wordt per vier maten spanning opgebouwd.
443p
Beschrijf voor het tweede, derde en vierde groepje van vier maten hoe dit gebeurt.
Je hoort het fragment twee keer.
2e vier maten......................................................................................................
3e vier maten......................................................................................................
4e vier maten......................................................................................................
cd2 track 16
Je hoort één keer een fragment uit het nummer ‘Esmafarja’. Daarna hoor je één
keer een fragment uit een nummer in vergelijkbare stijl van de groep ‘Depeche
Mode’.
453p
Noem drie overeenkomsten tussen deze fragmenten.
1.........................................................................................................................
2.........................................................................................................................
3.........................................................................................................................
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.