opgave 1Opgave 1 Stuwdammen in de Mekong
Bij deze opgave horen de teksten 1 en 2 uit het bronnenboekje.
Inleiding
De Mekong is een rivier in Zuidoost-Azië. De rivier ontspringt in China.
Via Myanmar, Laos, Thailand, Cambodja en Vietnam mondt de rivier uit in
de Zuid-Chinese Zee. Voor hun inkomsten uit visserij en landbouw zijn
ruim veertig miljoen bewoners van het stroomgebied afhankelijk van de
Mekong. Sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw bouwt China
stuwdammen in de rivier. Deze stuwdammen zorgen voor kunstmatige
stuwmeren, waarmee energie kan worden opgewekt uit de waterkracht
van het rivierwater. De bouw van de stuwdammen heeft gevolgen voor de
visserij en de landbouw langs de Mekong. In 2016 heeft China het
Lancang Mekong Cooperation Forum (LMC) opgericht om samenwerking
te bevorderen tussen de staten in de Mekong-regio. Deze opgave gaat
over de machtsverhoudingen in de Mekong-regio.
Gebruik de inleiding van deze opgave.
12pLeg uit dat de bouw van de stuwdammen in de Mekong-rivier bij
rationalisering past. Gebruik in je uitleg de omschrijving van het
kernconcept rationalisering en informatie uit de inleiding.
Gebruik tekst 1.
Tekst 1 beschrijft de levenswijze van de bewoners aan de Mekong-rivier.
Er kan onderscheid gemaakt worden in manieren van denken en doen in
de moderne tijd en in de premoderne tijd.
22pLeg uit dat in de cultuur van de oeverbewoners aan de Mekong-rivier een
premoderne manier van handelen te herkennen is. Gebruik in je uitleg:
− de omschrijving van het kernconcept cultuur en informatie uit tekst 1;
− een premoderne manier van handelen en informatie uit tekst 1.
Gebruik tekst 1.
De bouw van de stuwdammen in de Mekong-rivier heeft gevolgen voor de
oeverbewoners die stroomafwaarts leven.
Er zijn vier sociaalwetenschappelijke paradigma’s. Twee daarvan zijn het
conflict-paradigma en het rationele actor-paradigma.
34pBeschrijf vanuit deze twee paradigma’s dat China’s bouw van
stuwdammen het leven van de oeverbewoners in Thailand heeft
veranderd. Gebruik per beschrijving de naam en een aanname van het
gegeven paradigma en informatie uit tekst 1.
Gebruik tekst 2.
Er kunnen vier typen machtsbronnen worden onderscheiden.
42pLeg met een type machtsbron uit dat China met het
samenwerkingsverband LMC macht kan uitoefenen over andere staten in
de Mekong-regio. Gebruik in je uitleg:
− de omschrijving van het kernconcept macht en informatie uit tekst 2;
− een type machtsbron en informatie uit tekst 2.
Gebruik tekst 2.
Een actor kan zijn gezag ontlenen aan verschillende bronnen, zoals de
kwaliteiten die aan de actor worden toegeschreven.
52pLeg met een andere bron van gezag uit dat de staten in de Mekong-regio
hun gezag over hun bevolking kunnen vergroten met het
samenwerkingsverband LMC. Gebruik in je uitleg:
− de omschrijving van het kernconcept gezag en informatie uit tekst 2;
− een bron van gezag en informatie uit tekst 2 waaruit de gekozen bron
van gezag blijkt.
Gebruik tekst 2.
Er zijn verschillende groepen theorieën die het gedrag van staten
verklaren. Een daarvan is de groep marxistische theorieën.
62pLeg uit welke andere groep theorieën de deelname van de staten in de
Mekong-regio aan het samenwerkingsverband LMC kan verklaren.
Gebruik in je uitleg de naam en een kenmerk van de gekozen groep
theorieën en informatie uit tekst 2 waaruit het gekozen kenmerk blijkt.
Gebruik tekst 2.
Volgens tekst 2 bevordert het samenwerkingsverband LMC de hegemonie
van China in de Mekong-regio.
73pLeg uit dat China’s streven naar hegemonie in de Mekong-regio tot
conflict kan leiden binnen de andere staten in de Mekong-regio. Gebruik
in je uitleg:
− een omschrijving van het begrip hegemonie en informatie uit tekst 2;
− de omschrijving van het kernconcept conflict en informatie uit tekst 2.
opgave 2Opgave 2 Appgroepen
Bij deze opgave horen de teksten 3 en 4 uit het bronnenboekje.
Inleiding
Afgelopen twee decennia is het gebruik van sociale media applicaties,
zoals WhatsApp, Telegram of Signal, onderdeel geworden van de
alledaagse communicatie in groepen, bijvoorbeeld voor de leden uit een
zangkoor. Cultuurfilosoof Van den Akker heeft onderzoek gedaan naar de
appgroep van een groep vriendinnen in hun late tienerjaren. Deze opgave
gaat over appgroepen.
Gebruik regel 1 tot en met 30 van tekst 3.
Het eerste deel van tekst 3 beschrijft de appgroep van een zangkoor.
Groepsvorming verloopt in een aantal fases.
Groepen zijn te typeren als primaire of secundaire groepen.
83pBeredeneer met beide type groepen dat de appgroep van het zangkoor
zich in de conflictfase van groepsvorming bevindt. Gebruik in je
redenering:
− per type groep een omschrijving en informatie uit tekst 3;
− een omschrijving van de conflictfase van groepsvorming en informatie
uit tekst 3.
Gebruik regel 40 tot en met 52 van tekst 3.
Het tweede deel van tekst 3 beschrijft de oude en nieuwe appgroep van
het oud-bestuur van een studievereniging.
Er worden drie situaties onderscheiden waardoor mensen niet langer tot
een groep behoren.
92p− Geef aan door welke situatie één lid van het oud-bestuur van de
studievereniging niet bij de nieuwe appgroep hoort. Gebruik in je
antwoord informatie uit tekst 3 waaruit de gekozen situatie blijkt.
− Verklaar de gekozen situatie met een type binding. Gebruik in je
verklaring de naam en een omschrijving van een type binding en
informatie uit tekst 3.
Gebruik tekst 3.
Er zijn drie paradoxen van modernisering. Een daarvan is de paradox
verzelfstandiging versus verafhankelijking.
102pBeredeneer welke andere paradox van modernisering te herkennen is in
appgroepen. Gebruik in je redenering de naam en een omschrijving van
een paradox van modernisering en informatie uit tekst 3.
Gebruik tekst 4.
Tekst 4 gaat over een onderzoek naar de appgroep van een groep
vriendinnen.
De moderne samenleving heeft verschillende sociaal-culturele
kenmerken. Deze kenmerken van de moderne samenleving zijn niet in elk
gedrag te herkennen.
112pGeef voor twee sociaal-culturele kenmerken aan dat het gedrag van de
vriendinnen door het gebruik van de appgroep verschilt van het te
verwachten gedrag op grond van de sociaal-culturele kenmerken van de
moderne samenleving. Gebruik in je antwoord per gekozen kenmerk
informatie uit tekst 4.
Gebruik tekst 4.
In een samenleving kunnen verschillende niveaus worden onderscheiden.
Twee daarvan zijn het microniveau en het macroniveau.
122pLeg uit dat appgroepen, zoals de appgroep van de vriendinnen, sociale
cohesie tegelijkertijd kunnen verzwakken op het ene niveau en kunnen
versterken op het andere niveau. Gebruik in je uitleg:
− de omschrijving van het kernconcept sociale cohesie;
− per niveau informatie uit tekst 4 waaruit zwakke of sterke sociale
cohesie blijkt.
Gebruik tekst 4.
Vanuit de sociaalwetenschappelijke paradigma’s kan op verschillende
manieren onderzoek worden gedaan. Er zijn verschillende
onderzoeksmethodes. Een daarvan is observeren.
133pLeg uit welke andere onderzoeksmethode Van den Akker gebruikt zal
hebben om vanuit het sociaalconstructivisme-paradigma onderzoek te
doen naar de appgroep van de vriendinnen. Gebruik in je uitleg:
− een aanname van het sociaalconstructivisme-paradigma en informatie
uit tekst 4;
− de naam en een kenmerk van de onderzoeksmethode en informatie uit
tekst 4.
opgave 3Opgave 3 Meer vrouwen in de Nederlandse politiek
Bij deze opgave horen de figuren 1 en 2 en de teksten 5 en 6 uit het
bronnenboekje.
Inleiding
Het kabinet Rutte-III streefde naar meer vrouwen in de politiek voor een
betere balans tussen mannen en vrouwen in het openbaar bestuur,
bijvoorbeeld in de Tweede Kamer en in gemeenteraden. In opdracht van
het kabinet hebben politicologen Mügge, Runderkamp en Kranendonk
kwantitatief en kwalitatief onderzoek gedaan naar de
ondervertegenwoordiging van vrouwen in de politiek. Deze opgave gaat
over hun onderzoek.
Gebruik figuur 1.
Figuur 1 laat een verandering zien van het percentage vrouwen in de
politiek op gemeentelijk, provinciaal en nationaal niveau, vanaf 1918.
143pLeg uit dat in de verandering van het percentage vrouwen in de politiek
gedurende de afgelopen eeuw democratisering te herkennen is, volgens
figuur 1. Gebruik in je uitleg:
− de omschrijving van het hoofdconcept verandering en gegevens uit
figuur 1;
− de omschrijving van het kernconcept democratisering.
Gebruik tekst 5.
Er zijn verschillende visies op representatie. Een daarvan wordt verwoord
in het partijenmodel.
152p− Leg uit welk ander model te herkennen is in de visie van Mügge en
Runderkamp op de representatie van vrouwen in de politiek. Gebruik
in je uitleg een kenmerk van het gekozen model en informatie uit
tekst 5.
− Bekritiseer vanuit het partijenmodel de visie van Mügge en
Runderkamp op de representatie van vrouwen in de politiek. Gebruik
in je kritiek een kenmerk van het partijenmodel.
Gebruik tekst 5.
Politiek heeft drie aspecten. Twee daarvan zijn polity en politics.
162pLeg uit dat volgens Mügge en Runderkamp de mate van
vertegenwoordiging van vrouwen in de politiek te herkennen is in
deze twee aspecten. Gebruik in je uitleg:
− een omschrijving van het begrip polity en informatie uit tekst 5;
− een omschrijving van het begrip politics en informatie uit tekst 5.
Gebruik tekst 5.
Het barrièremodel voor politieke besluitvorming onderscheidt vier
barrières. Het barrièremodel maakt onderscheid tussen hindermacht en
realisatiemacht.
172pLeg met de eerste barrière uit welke type macht vrouwen hebben als zij
aan de politiek deelnemen, volgens tekst 5. Gebruik in je uitleg:
− een type macht uit het barrièremodel en informatie uit tekst 5;
− een toepassing van de eerste barrière uit het barrièremodel en
informatie uit tekst 5.
Gebruik regel 35 tot en met 50 van tekst 5.
Mügge en Runderkamp beschrijven barrières voor vrouwen om deel te
nemen aan de politiek. In deze barrières zijn verschillende soorten sociale
ongelijkheid te herkennen.
In de sociale wetenschappen worden drie soorten sociale ongelijkheid
onderscheiden. Een daarvan is ongelijke verdeling van politieke macht.
181pLeg uit welk ander soort sociale ongelijkheid te herkennen is in de
barrières voor vrouwen om deel te nemen aan de politiek. Gebruik in je
uitleg een omschrijving van de gekozen soort sociale ongelijkheid en
informatie uit tekst 5.
Gebruik figuur 2.
In sociaalwetenschappelijk onderzoek worden twee soorten verbanden
onderzocht. Deze verbanden zijn correlatie en causaliteit.
193p− Leg uit dat het verband in figuur 2 wel een correlatie, maar geen
causaliteit beschrijft. Gebruik in je uitleg een verschil tussen correlatie
en causaliteit en informatie uit figuur 2.
− Leg uit dat representativiteit te herkennen is in het verband in
figuur 2. Gebruik in je uitleg een toepassing van de omschrijving van
het kernconcept representativiteit en informatie uit figuur 2.
− Formuleer een hypothese over de representativiteit van de
gemeenteraad op basis van het verband in figuur 2.
Gebruik tekst 6.
In tekst 6 beschrijft Kranendonk de cultuur in gemeenteraden met relatief
veel mannen.
Hofstede beschrijft dimensies waarop je culturen van elkaar kunt
onderscheiden.
202pClassificeer op de dimensie ‘feminien versus masculien’ de cultuur in
gemeenteraden met relatief veel mannen. Gebruik in je antwoord een
kenmerk van de gekozen pool en informatie uit tekst 6.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
Gebruik tekst 6.
In het laatste deel van tekst 6 adviseert Kranendonk een rol voor de
burgemeester en debattrainingen.
211pLeg uit dat volgens Kranendonk de burgemeester kan bijdragen aan
de politieke socialisatie van de gemeenteraadsleden. Gebruik in je
uitleg de omschrijving van het kernconcept politieke socialisatie
en informatie uit tekst 6.
222pGeef aan welke functie van socialisatie te herkennen is in de
beleidssuggestie van Kranendonk voor debattrainingen. Gebruik in je
antwoord een functie van socialisatie en informatie uit tekst 6.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.
