bronnen

Eindexamen latijn vwo 2021, tijdvak 2

opgave 1Tekst 1 De omstandigheden rond de moord

Regel 1 Posteaquam victoria constituta est
12p
a Noteer de benamingen van de twee politieke groeperingen die tegen
elkaar gevochten hadden. Baseer je antwoord op de achtergronden bij
de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
b Citeer uit het vervolg (t/m regel 5 accideret) het Latijnse woord
waarmee de overwinnaars worden aangeduid.
Regel 13 hanc pugnam
21p
Wat wordt met dit tekstelement in deze context concreet bedoeld?
Regel 6-14 Erant t/m superavit
Met de onderstaande vijf woorden duidt Cicero twee verschillende
personen aan:
alterum (het eerste alterum in regel 7); alteri (regel 10); alter (regel 11);
se (regel 12); tiro (regel 13).
32p
Noteer van deze vijf woorden de woorden waarmee T. Roscius Magnus
aangeduid wordt.
Regel 14-18 Nam t/m Sex. Roscius
41p
Beschrijf een van de manieren waarop Cicero door de opbouw van deze
zin de dramatiek van de beschreven gebeurtenissen benadrukt. Gebruik
bij voorkeur niet meer dan 25 woorden.
Regel 18-19 Spero t/m pertineat
In deze regels past Cicero hetzelfde stilistisch middel toe als in regel 9
(Neque t/m metuebat).
51p
Noteer de naam van dit stilistisch middel.
Regel 14-20 Nam t/m iudicatote
De omstandigheid dat Sex. Roscius senior in Rome verbleef, maar zijn
zoon in Ameria, was voor de aanklagers aanleiding om te beweren dat er
een conflict was tussen vader en zoon.
61p
Citeer uit de regels 14-20 (Nam t/m iudicatote) het Latijnse tekstelement
waarmee Cicero aangeeft dat deze omstandigheid juist niet het gevolg
van een conflict was.
Regel 23 cum
71p
Dit woord kan hier het best worden weergegeven als
A doordat.
B hoewel.
C nadat.
D omdat.
Regel 30-31 Tiberim tangunt
Dit vormt een verklaring van een woord uit het voorafgaande (vanaf
regel 28 Quadriduo).
81p
Citeer het desbetreffende Latijnse woord.
Regel 31 inopia et solitudo
92p
a Beschrijf in eigen woorden wat de spreker volgens Cicero met deze
woorden wilde suggereren. Baseer je antwoord op het vervolg
(t/m regel 35 coitur).
b Beschrijf in eigen woorden het effect dat Cicero zelf met deze woorden
wil bereiken bij zijn toehoorders.
Regel 31-35 demonstrant t/m coitur
101p
Citeer uit deze regels het Latijnse tekstelement dat het stilistisch middel
tricolon vormt.
Regel 37-38 nomen refertur in tabulas Sex. Rosci
Cicero meent dat het volkomen onlogisch is dat dit gebeurd is. Hij heeft
voor deze mening twee argumenten.
112p
a Beschrijf in eigen woorden het argument dat op te maken is uit het
voorafgaande (vanaf regel 35 Cum).
b Beschrijf in eigen woorden het argument dat op te maken is uit het
vervolg (t/m regel 41 facit).
Regel 41-42 Haec t/m esse
122p
a Leg uit dat het voor Cicero zelf nuttig is dit te beweren. Baseer je
antwoord op de achtergronden bij de teksten die je voor dit examen
gelezen hebt.
b Verdedig de stelling dat deze woorden niet erg geloofwaardig zijn door
een eerdere opmerking van Cicero. Baseer je antwoord op het
voorafgaande (vanaf regel 28 Quadriduo).
Regel 35-42 Cum t/m scio
In deze regels komen persoonsvormen in verschillende werkwoordstijden
voor.
132p
Citeer van deze persoonsvormen de twee praesensvormen die niet als
praesens historicum opgevat kunnen worden. Laat dicit (regel 41) buiten
beschouwing.

opgave 2Tekst 2 Cicero richt de verdenking op iemand anders

Regel 8-14 Video t/m accesserit
Cicero gebruikt in deze regels een retorische techniek die het voor hem
mogelijk maakt de zaken voor zijn tegenstander nadelig voor te stellen.
142p
a Beschrijf deze techniek.
b Leg uit dat deze techniek het voor hem mogelijk maakt de zaken voor
zijn tegenstander nadelig voor te stellen.
Regel 16 id quod commemoravit Erucius
152p
a Leg uit dat deze toevoeging Cicero’s betoog sterker maakt. Ga in je
antwoord in op de rol van Erucius in het proces.
b Citeer uit de regels 24-28 (Respondebo t/m crimine) het Latijnse
tekstelement dat dezelfde functie heeft in Cicero’s betoog als id quod
commemoravit Erucius (regel 16).
Regel 19 nostra pecunia
Door het woord nostra te gebruiken vereenzelvigt Cicero zich met zijn
cliënt.
162p
Citeer uit de regels 24-28 (Respondebo t/m crimine) de vier Latijnse
werkwoordsvormen waarmee Cicero hetzelfde effect bereikt.
Regel 25 sectorem
In de regels 17-23 (Opinor t/m conferetur) heeft Cicero de activiteit van
dergelijke personen in twee verschillende bewoordingen beschreven.
172p
Citeer uit de regels 17-23 (Opinor t/m conferetur) de twee
desbetreffende Latijnse tekstelementen.
Regel 23-28 Dices t/m crimine
Cicero zegt in deze regels dat zijn tegenstander op drie punten toegeeft
wat Cicero over hem beweert.
182p
Noteer in eigen woorden deze drie punten.
Regel 27-28 At t/m crimine
Uit deze woorden is een a-fortiori-redenering op te maken.
191p
Noteer in eigen woorden deze a-fortiori-redenering.
Regel 34-35 Videamus t/m facta sunt
201p
Beschrijf de inhoudelijke overeenkomst tussen deze woorden en een
opmerking uit de regels 1-7 (Erucius t/m neem).
Regel 36-37 Vereor t/m pepercerim
211p
De strekking van deze zin wordt het best weergeven door:
A Ik vrees dat ik je niet hard genoeg kan aanpakken, want ik weet zeker
dat je een schurk bent.
B Je bent een schurk, maar ik wil niet dat het straks lijkt alsof ik je te
hard heb aangepakt.
C Je bent misschien geen schurk en dus heb ik je waarschijnlijk veel te
hard aangepakt.
D Om mijn cliënt succesvol te verdedigen moet ik je zo hard mogelijk
aanpakken.
Regel 39-42 Tene t/m accusatore
In deze regels noemt Cicero het onderwerp waarover het proces volgens
hem eigenlijk zou moeten gaan.
222p
a Citeer uit deze regels het desbetreffende Latijnse tekstelement.
b Beschrijf in eigen woorden de tegenstelling die Cicero in deze regels
aangeeft tussen de ceteri socii (regel 40) en T. Roscius Magnus.
Regel 46-49 Quid t/m pertinebat
232p
a Noteer in eigen woorden wat concreet het onderwerp is van
pertinebat (regel 49).
b Noteer een inhoudelijk argument voor de bewering dat de woorden
ad te minime omnium (regel 48) terecht gebruikt zijn door Cicero.
Baseer je antwoord op een gegeven uit de regels 6-9 van tekst 1
(Erant t/m metuebat).
Regel 50-56 An t/m nuntiaret
In deze regels bestrijdt Cicero een mogelijk tegenargument.
242p
a Beschrijf in eigen woorden dit tegenargument.
b Beschrijf in eigen woorden de redenering die Cicero in deze regels
gebruikt om dit tegenargument te bestrijden.

opgave 3Tekst 3 In een rechtszaak klaagt Cicero Verres aan wegens zelfverrijking en

2538p
Bestudeer de inleiding en de aantekeningen bij tekst 3.
38p Vertaal de regels 1 t/m 13 in het Nederlands.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.