opgave 1Tekst 1 C. PLINIUS CALVISIO SUO S
Regel 1 iucundissima quiete
11pLeg uit waarom dit volgens Plinius verwondering bij Calvisius zal wekken.
Baseer je antwoord op het vervolg.
Regel 4-6 Quo t/m videre
In deze zin wordt het oordeel van Plinius over de belangstelling voor de
wagenrennen onderstreept door een antithese.
21pCiteer de twee Latijnse woorden uit deze zin die deze antithese vormen.
Regel 7 nunc favent panno
32pBeschrijf in eigen woorden wat volgens Plinius twee alternatieven zijn
waarvoor hij meer begrip zou kunnen opbrengen. Baseer je antwoord op
het voorafgaande.
Regel 9-10 repente agitatores illos equos illos relinquent
42pa. Leg uit waarom zij dit volgens Plinius zullen doen.
b. Leg uit wat relinquere concreet betekent in de geschetste situatie.
Regel 6 homines en regel 12 homines
52pa. Wie worden er in regel 6 met homines bedoeld? Beantwoord de vraag
in het Nederlands.
b. Wie worden er in regel 12 met homines bedoeld? Beantwoord de
vraag in het Nederlands.
Regel 12-14 quos ego t/m capior
Plinius gebruikt in deze regels een paradox.
61pLeg deze paradox uit.
De Romeinse filosoof Seneca beschrijft in een brief een bokswedstrijd. De
volgende zin is afkomstig uit deze brief:
“Ik overweeg bij mezelf hoeveel mensen hun lichaam oefenen en hoe
weinigen hun geest, wat voor een grote toeloop er is naar een schouwspel
dat niets anders dan oppervlakkig genot kan beloven, en hoe stil het is op
plaatsen waar de wetenschap beoefend wordt, hoe zwak van geest die
mensen zijn van wie wij de armen en schouders bewonderen.”
‘een grote toeloop’
73pa. Citeer uit de regels 1-6 (Omne t/m videre) het Latijnse tekstelement
dat inhoudelijk overeenkomt met ‘een grote toeloop’.
‘oppervlakkig genot’
b. Citeer uit de regels 10-14 (Tanta t/m capior) het Latijnse tekstelement
dat inhoudelijk overeenkomt met ‘oppervlakkig genot’.
‘de wetenschap’
c. Citeer uit de regels 1-6 (Omne t/m videre) het Latijnse tekstelement dat
inhoudelijk overeenkomt met ‘de wetenschap’.
opgave 2Tekst 2 M. CICERO S. D. M. MARIO
Regel 2 ludos
Cicero geeft twee mogelijke verklaringen voor het feit dat Marius de
spelen niet heeft bijgewoond en levert commentaar op deze verklaringen.
82pBeschrijf in eigen woorden deze twee mogelijke verklaringen én het
commentaar van Cicero op elk van deze twee verklaringen. Baseer je
antwoord op de regels 1-7 (Si t/m relictus).
Regel 5 animo valuisse
91pCiteer uit het voorafgaande het Latijnse woord dat inhoudelijk
overeenkomt met animo valuisse.
Regel 6 modo ut tibi constiterit fructus otii tui
In het vervolg (t/m semisomni regel 11) maakt Cicero duidelijk waarop hij
met deze fructus doelt.
103pa. Beschrijf in eigen woorden waarop Cicero met fructus doelt.
b. Beschrijf in eigen woorden de twee omstandigheden die volgens Cicero
deze fructus bevorderden. Baseer je antwoord op de regels 6-7
(quo t/m relictus).
c. Voldoet de schrijver Plinius in zijn brief over de wagenrennen
(Tekst 1) aan de voorwaarde die Cicero aan Marius stelt in regel 6
(modo t/m tui)? Licht je antwoord toe.
Regel 13 quae Sp. Maecius probavisset
De goedkeuring van Sp. Maecius was in de ogen van Cicero geen
garantie voor kwaliteit.
111pLeg dit uit. Baseer je antwoord op de regels 11-13 (Reliquas t/m
probavisset).
Regel 20-21 Apparatus t/m hilaritatem
121pCiteer het Latijnse tekstelement uit het vervolg (t/m attulissent regel 25)
waaruit je kunt afleiden dat velen deze opvatting niet hadden.
Regel 18-25 Quid t/m attulissent
In deze regels laat Cicero merken dat hij in sommige gevallen toch nog
wel een positief element ziet in ludi.
132pa. Citeer uit de regels 18-20 (Quid t/m ludi) het Latijnse woord waarmee
Cicero dit positieve element aanduidt.
b. Beschrijf in eigen woorden welke voorwaarde Cicero stelt voor het
verkrijgen van dit positieve element. Baseer je antwoord op de
regels 20-25 (Apparatus t/m attulissent).
Regel 33-36 Reliquae t/m transverberatur
In deze regels schetst Cicero een tegenstelling die vergelijkbaar is met de
tegenstelling in de regels 13-14 (Omnino t/m meo).
142pa. Beschrijf in eigen woorden de tegenstelling in de regels 13-14 (Omnino
t/m meo).
b. Beschrijf in eigen woorden de tegenstelling in de regels 33-36
(Reliquae t/m transverberatur) die vergelijkbaar is met de
tegenstelling in de regels 13-14 (Omnino t/m meo).
Regel 37-38 Extremus elephantorum dies fuit
Dit optreden van de olifanten is ook door Plinius Maior beschreven:
“Toen Pompeius’ olifanten de hoop om te vluchten hadden opgegeven,
probeerden ze met onbeschrijflijk gedrag, alsof ze met een soort
klaagzang hun lot beweenden, medelijden bij het publiek op te wekken,
waardoor het volk zo ontroerd werd dat het niet meer dacht aan de
veldheer en de vrijgevigheid die hij ter ere van hen had tentoongespreid,
maar dat allen huilend opstonden en Pompeius vervloekten; niet lang
daarna kwamen die vervloekingen hem duur te staan.”
‘ontroerd werd’
153pa. Citeer het Latijnse tekstelement uit de regels 38-40 (In t/m societatem)
dat inhoudelijk vergelijkbaar is met ‘ontroerd werd’.
‘vrijgevigheid’
Dat Pompeius niet zuinig is geweest, kun je ook afleiden uit wat Cicero
schrijft in de regels 11-16 (Reliquas t/m arbitrabar).
b. Citeer het Latijnse woord uit de regels 11-16 (Reliquas t/m arbitrabar)
waaruit je dit kunt afleiden.
‘kwamen die vervloekingen hem duur te staan’
Plinius Maior suggereert met deze woorden een verband met een
historisch conflict.
c. Beschrijf in eigen woorden dit historische conflict en de afloop daarvan.
Baseer je antwoord op de achtergronden van de teksten die je voor dit
examen hebt gelezen.
Vergelijk Tekst 2 met Tekst 1
Cicero is in zijn beschrijving van de ludi veel gedetailleerder dan Plinius.
162pVerklaar het verschil. Ga in je antwoord in op zowel de beschrijving van
Cicero als die van Plinius.
opgave 3Tekst 3 Algemeen
Regel 1 quam diligentissime potui
171pWelk woord moet je in gedachten aanvullen om deze bijzin compleet te
maken?
legere
adnotare
commutare
eximereRegel 4-5 cum adnotationibus tuis
Deze adnotationes houden twee zaken in.
182pBeschrijf deze twee zaken in eigen woorden. Baseer je antwoord op de
regels 1-7 (Librum t/m vixerimus).
Regel 1-7 Librum t/m vixerimus
In een andere brief schrijft Plinius over zijn oom aan Tacitus:
“en hoewel hij zelf een groot aantal onvergankelijke werken heeft
voortgebracht, zal de onsterfelijke roem van jouw geschriften toch sterk
bijdragen aan de blijvende herinnering aan hem.”
‘de onsterfelijke roem van jouw geschriften’
In Tekst 3 is Plinius op dit punt iets voorzichtiger.
191pCiteer het Latijnse tekstelement uit de regels 1-7 (Librum t/m vixerimus)
waaruit dat blijkt.
Regel 10-12 Equidem t/m concupiscebam
Plinius maakt Tacitus in deze regels een compliment.
201pLeg uit dat dit compliment wordt versterkt door de opmerking Et erant
multa clarissima ingenia (regel 12).
Regel 20-21 cum t/m constringant
Deze woorden worden door T. Peters als volgt vertaald:
“aangezien zo vele overeenkomsten in ons werk, in ons karakter, in onze
reputatie en zelfs in de laatste wilsbeschikkingen van mensen, ons aan
elkaar binden.”
De vertaler heeft de grammaticale structuur van het Latijn niet geheel
overgenomen.
211pLeg dit uit met betrekking tot het woord vinculis. Ga in je antwoord in op
zowel het Latijn als de vertaling.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
Algemeen
De volgende citaten zijn ontleend aan brieven van Cicero en Plinius.
223pNoteer bij elk citaat of het een brief van Cicero of van Plinius betreft.
Motiveer telkens je antwoord.
1 “Uw gunst, goede keizer, die ik in de hoogste mate ervaren mag,
stimuleert me de moed op te vatten om ook voor mijn vrienden bij u
die gunst af te smeken.”
2 “Ik heb Antonius’ proclamatie te lezen gekregen van Brutus, en hun
antwoord, een voortreffelijk stuk, inderdaad. Maar wat de uitwerking of
de bedoeling van de proclamaties is, zie ik beslist niet. Ik kom nu dan
ook niet daarheen, zoals Brutus dacht, om mij in de politieke strijd te
mengen. Wat valt er immers te doen?”
3 “De eerste die deze manier om een gehoor te formeren invoerde, was
Larcius Licinus, maar die ging niet verder dan toehoorders bijeen te
bedelen. Ik herinner me in elk geval dat ik het zo heb gehoord van
mijn leermeester Quintilianus.”
Vertaal de regels 1 t/m 12 in het Nederlands.
