bronnen

Eindexamen latijn vwo 2003, tijdvak 2

opgave 1Tekst 1 De rede van Philippus en Perseus

11p
Citeer uit regel 1-9 het Latijnse tekstelement waarmee Perseus suggereert dat Demetrius
hem al langer belaagt.
Regel 7 dicere; vocari
Afgezien van actief en passief is er ook een verschil in het gebruik van deze beide infinitivi
in deze zin.
22p
Breng dit verschil in gebruik onder woorden. Ga in je antwoord in op beide vormen.
Regel 9 quos in consilio haberet.
Mevr. H. van Rooijen-Dijkman vertaalt deze woorden als volgt: om hem van advies te
dienen.
31p
Verklaar de vertaling “om te” op grond van een grammaticaal gegeven in deze zin.
Regel 10-12
42p
Noteer twee maatregelen waaruit blijkt dat Philippus op zijn hoede is. Beantwoord de vraag
in het Nederlands.
Regel 13-15 inventurus.
51p
Waarom is Philippus naar eigen zeggen hoe dan ook miserrimus? Beantwoord de vraag in
het Nederlands.
Regel 17-18 etiam t/m finitas;
61p
Deze zin vormt ten opzichte van de voorafgaande zin een:
A beperking
B gevolg
C herhaling
D ontkenning
E versterking
Regel 20 vereor ne vana surdis auribus cecinerim.
Philippus benadrukt in deze zin het feit dat zijn praecepta geen effect hebben gehad.
72p
Citeer uit het vervolg van de tekst t/m regel 32 de Latijnse zin waarin Philippus een
overeenkomstige gedachte verwoordt.
Regel 28 Ne quidem
82p
Waarom is het gebruik van de woorden ne quidem in plaats van non in Philippus’ situatie
begrijpelijk?
Regel 31 illorum
92p
Dit woord verwijst naar degenen die in het voorafgaande zijn aangeduid met:
A se (regel 22)
B fratres (regel 26)
C Romanis (regel 28)
D Quinctiorum (regel 29)
E eorum (regel 30)
Regel 34 Eo usque vivere me vultis
101p
Tot hoelang geldt dat volgens Philippus? Beantwoord de vraag in het Nederlands.
Regel 41-49 t/m u niet raakt.
112p
Om welke twee redenen denkt Perseus dat hij geen gehoor krijgt bij zijn vader?
Regel 49-52 Daarom t/m aangevallen.
121p
Leg uit dat dit een uitbreiding van de aanklacht is.
131p
Maak op je antwoordblad, op grond van de inhoud van regel 52-60, de onderstaande
redenering af. Gebruik niet meer dan vijftien woorden.
Perseus zegt: Als mensen in nood zelfs een beroep mogen doen op wildvreemde
mensen, …

opgave 2Tekst 2 De beklimming van de berg Haemus

Regel 1 suspicionis
142p
a. Wat was de inhoud van deze suspicio? Beantwoord de vraag in het Nederlands.
b. Citeer een Latijns tekstelement uit regel 17-22 t/m praesidio waaruit blijkt dat deze
suspicio volgens Livius terecht is.
151p
Hoe zorgt Livius er in regel 1-6 voor dat zijn lezers aan Hannibal denken? Beantwoord de
vraag in het Nederlands.
Regel 13 ipsi
161p
Dit woord verwijst naar
A Antigoni (regel 11)
B suos omnes (regel 12)
C liberis (regel 12)
D posteris (regel 13)
Regel 11-14 Si pergat t/m auderet.
Deze zin correspondeert met de zin die erop volgt (Memorem t/m casus)
172p
Citeer uit de zin Memorem t/m casus de Latijnse tekstelementen die respectievelijk
corresponderen met quis en tota gente. Doe dat op je antwoordblad volgens dit schema:
quis correspondeert met …
tota gente correspondeert met …
Regel 23 ita inclinato regis animo
181p
Wat hield dit concreet in? Beantwoord de vraag in het Nederlands.
Regel 24-25 In praesentia t/m usum
192p
a. Leg uit dat deze formulering iets dreigends heeft.
b. Met welke mededeling versterkt Livius in het directe vervolg deze dreigende sfeer?
Beantwoord de vraag in het Nederlands.
Regel 26 eius
202p
Hiermee wordt gedoeld op:
A Demetrius
B Didas
C Perseus
D Philippus
Regel 36 vulgatae opinioni
211p
Wat hield deze in? Beantwoord de vraag in het Nederlands.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

opgave 3Tekst 3 De dood van Demetrius

Regel 2-4 Missus t/m captaret
Mevr. H. Van Rooijen-Dijkman vertaalt deze regels als volgt: Deze was zoals gezegd als
begeleider meegestuurd. Hij had de onbevangen en argeloze jongeman, die niet zonder
reden boos was op zijn vader en broer, verstrikt door hem naar de mond te praten en zijn
verontwaardiging te delen.
Deze vertaling is op één punt explicieter dan de Latijnse tekst.
221p
Op welk punt is dat? Beantwoord de vraag door het citeren van het desbetreffende Latijnse
tekstelement en de vertaling die Mevr. H. van Rooijen-Dijkman ervan geeft.
Regel 7 auctore eo
231p
Daarmee wordt bedoeld:
A Demetrius
B Didas
C Herodorus
D Perseus
E Philippus
Regel 7-8 Hoc consilium extemplo et fratri proditur et auctore eo indicatur patri.
241p
Noteer uit deze regel de vier Latijnse woorden die samen een chiasme vormen.
Regel 15 litteras
253p
a. Wat is er zo belastend aan de inhoud van deze brief? Beantwoord de vraag in het
Nederlands.
Deze brief blijkt verderop in de tekst van groot belang te zijn.
b. Citeer het Latijnse tekstelement uit de regels 20-33 waarmee Livius dit zegt.
c. Van welke nog niet eerder geuite beschuldiging is in regel 20-26 t/m occidendo sprake?
Beantwoord de vraag in het Nederlands.
Regel 23 ipsius
261p
Wie wordt hiermee bedoeld?
Regel 29-30 cum in cubiculum recepisset sese, crudelitatem patris conquerens, parricidium
fratris ac Didae scelus incusans torquebatur.
Mevr. H. Van Rooijen-Dijkman vertaalt deze regels als volgt: hij trok zich in de slaapkamer
terug, waar hij gefolterd door pijn klaagde over de wreedheid van zijn vader, en zijn broer
van broedermoord en Didas van de misdaad beschuldigde.
De vertaalster heeft in haar vertaling de structuur van de Latijnse zin drastisch gewijzigd.
273p
Leg uit hoe zij dit heeft gedaan aan de hand van de volgende Latijnse tekstelementen:
1. cum t/m sese 2. fratris 3. torquebatur.
Regel 20-33
281p
Citeer het Latijnse tekstelement, inclusief het regelnummer (!), waaruit blijkt dat Livius een
voorbehoud maakt ten aanzien van de verantwoordelijkheid van Philippus voor de moord op
Demetrius.

opgave 4Tekst 4 Scipio Africanus en zijn broer Lucius Scipio bereiden een veldtocht tegen koning Antiochus

2942p
Bestudeer tekst 4 met de inleiding en de aantekeningen.
42p Vertaal de regels 1 t/m 11.
√(Einde)