bronnen

Eindexamen latijn vwo 2002, tijdvak 2

opgave 1Tekst 1 Apollo en Daphne

Een commentator merkt op: Deze eerste mythologische gedaanteverwisseling in de
Metamorfosen van Ovidius staat in het teken van Amor.
Voor een lezer die het werk van Ovidius kent, is dit niet verrassend.
11p
Leg uit dat dit niet verrassend is en betrek daarbij titel en inhoud van een van Ovidius'
jeugdwerken.
Regels 456–462
21p
Citeer uit het voorafgaande het Latijnse woord waarmee de toon en de inhoud van deze
regels zijn voorbereid.
Regel 460 stravimus Pythona
31p
Citeer het Latijnse tekstelement uit het voorafgaande waarmee dezelfde gebeurtenis wordt
aangeduid.
Regels 461–462
42p
a. Door welk stijlmiddel krijgt tua nadruk? Beantwoord de vraag door het noemen van de
technische term.
b. Welke tegenstelling wil Ovidius op deze wijze benadrukken? Beantwoord de vraag in het
Nederlands.
Regels 469–471 fugat hoc t/m plumbum
52p
Wijs in deze regels twee chiasmen aan door per chiasme vier Latijnse woorden te citeren.
Regel 480 conubia
61p
Citeer uit het vervolg van de tekst (t/m regel 487) het Latijnse tekstelement waarmee
hetzelfde wordt aangeduid.
Regels 488–489
In deze regels is sprake van apostrofe en prospectie.
73p
a. Leg uit dat in deze regels sprake is van apostrofe.
b. Leg uit wat onder prospectie verstaan wordt.
c. Leg uit dat in deze regels sprake is van prospectie.
Regel 495 deus
82p
Citeer uit de regels 492–494 de twee Latijnse zelfstandige naamwoorden die corresponderen
met deus.
Regels 493–496
91p
Leg uit dat forte niet van toepassing is op dat gedeelte van de vergelijking dat begint met
sic.

opgave 2Tekst 2 Midas met de ezelsoren

Regel 146 wordt door H. J. Scheuer als volgt vertaald:
Hatend zijn schatten hij bleef zijn bossen en velden bewonen;
102p
a. Verklaar de toevoeging ”bleef ” op grond van het Latijn.
b. Leg uit dat de voor het Nederlands ongewone woordvolgorde het gevolg is van de vorm
waarin Scheuer zijn vertaling heeft gegoten.
Regel 148 ut ante
111p
Leg uit waarop met deze woorden gedoeld wordt.
In regel 156 en volgende treedt Tmolus op in een dubbelrol.
122p
Leg dat uit aan de hand van regels 163–164 (post t/m secuta est).
In De laatste wereld van Chr. Ransmayr is een moderne versie van het Midas-verhaal
opgenomen, die als volgt eindigt:
Midas werd uiteindelijk verlost van zijn vervloeking en de honger in ruil voor een ander, zij
het milder lot: zijn oren werden behaard en lang en zijn stem gebroken en klaaglijk als die
van een ezel.
132p
Citeer uit de regels 174–179 een Latijns tekstelement waarvan Ransmayr in het
bovenstaande citaat op een essentieel punt afwijkt.
Regel 179 induiturque aures lente gradientis aselli.
142p
a. Scandeer deze regel.
b. Leg een verband tussen de metrische vorm en de inhoud van deze regel.
Regel 192 agricolam
152p
a. Wie wordt hiermee bedoeld?
b. Waarom wordt hij hier een agricola genoemd?
De regels 190–193 luiden in de bewerking van Vondel als volgt:
Hier groeide een rietbos uit. De landman binnen 't jaar
Hoort dit geheim, en brengt den klank in 't openbaar.
162p
Leg uit dat de rol van de landman bij Vondel een andere is dan bij Ovidius. Ga in op de
beide teksten.

opgave 3Tekst 3 In een moderne bewerking van het Midas-verhaal door de Engelse dichter Ted Hughes staat

Tekst 3 en tekst 2
Regel 6 ”Jouw muziek eerst.”
171p
Citeer uit tekst 2, de regels 157–163 t/m delenit, het Latijnse tekstelement waarop Hughes
deze vertaling baseert.
183p
a. Welk element uit de beschrijving van Apollo in de regels 165–166 wordt door Hughes op
Tmolus overgebracht? Beantwoord de vraag in het Nederlands.
b. Leg uit dat de rol van Tmolus voor Hughes aanleiding kan zijn geweest dit detail op
Tmolus toe te passen.
c. Leg uit dat Hughes' interpretatie van de regels 158–159 (quercu t/m cingitur) eveneens
past bij de rol van Tmolus.

opgave 4Tekst 4 Juno bezoekt de onderwereld

Regels 436–438
Door het gebruik van de anafora en het enjambement wordt de inhoud van deze regels
onderstreept.
192p
Leg dat uit; ga daarbij in op de beide termen.
Regels 440–442
201p
Citeer het Latijnse tekstelement waarmee binnen de vergelijking locus ille correspondeert.
Regel 446 ontbreekt in sommige handschriften en wordt daarom in sommige tekstuitgaven
weggelaten.
211p
Leg uit dat deze regel inhoudelijk goed past, gezien het vervolg van de tekst.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
Regel 449 sacro corpore
222p
Citeer uit de regels 450–456 de twee Latijnse tekstelementen waarmee verwezen wordt naar
het met sacro corpore aangeduide personage.
M. d'Hane-Scheltema vertaalt de regels 457–460 als volgt:
Tityus voelt vogels aan zijn lever pikken,
zijn lichaam twee hectaren uitgerekt, en Tantalus
drinkt nooit van 't water en de tak vlak boven hem ontwijkt hem;
Sisyphus duwt en haalt de steen die aldoor weer omlaag rolt.
233p
Noteer de Latijnse woorden waarvan de volgende vertalingen de weergave vormen:
a. voelt pikken
b. vlak boven hem
c. die aldoor weer omlaag rolt
242p
Welke gebeurtenis is linksboven afgebeeld? Beantwoord de vraag op basis van je kennis
van het pensum.
252p
Breng twee beeldelementen in verband met twee figuren die in tekst 4 genoemd worden.
Beantwoord de vraag door het noemen van de beide namen en de desbetreffende
regelnummers.

opgave 5Tekst 5 Jupiter en de andere goden hebben besloten de zondige mensheid te vernietigen door een

2644p
44p Bestudeer tekst 5 met de inleiding en de aantekeningen.
Vertaal de regels 274–292.
√(Einde)
Lees verder