Eindexamen latijn vwo 2000 tijdvak 1 – opgaven en antwoorden

opgave 1Tekst 1 De voorspelbaarheid van de toekomst

Vergelijk: Regel 1–2 Potestne igitur earum rerum, quae nihil habent rationis, quare futurae sint, esse ulla praesensio? met: Regel 3–4 Quo modo ergo id, quod temere fit caeco casu et volubilitate fortunae, praesentiri et praedici potest?

Vul in de onderstaande zin de ontbrekende Latijnse woorden in. id (regel 3) correspondeert met ………. in regel 1-2; temere fit (regel 4) correspondeert met ………. in regel 1-2. Regel 5 t/m 8 Medicus t/m fallitur. Cicero maakt binnen zijn redenering een aantal vergelijkingen.

Leg uit dat in dit verband de toevoeging ingravescentem bij morbum (regel 5) onmisbaar is. In De Divinatione I, 24 zegt Quintus Cicero: “Soms,” kan mijn tegenstander tegenwerpen,“worden voorspellingen gedaan die niet uitkomen.” Uiteraard, zeg ik dan. Elke bedrevenheid – ik bedoel het soort bekwaamheid waarbij wikken en wegen te pas komen –, schiet wel eens te kort. Medisch ingrijpen is zonder twijfel een bekwaamheid. Maar vraag niet hoeveel fouten dokters maken. En stuurlieden dan? Werken zij soms foutloos?”

a.Welk standpunt neemt Quintus Cicero blijkens het bovenstaande citaat in ten aanzien van het bestaansrecht van de voorspellingskunst? b. Leg tevens uit op grond van welke redenering hij dat doet.

a.Wat wil Marcus Cicero blijkens tekst 1, regel 8–10 (Quodsi t/m praesentiunt?) aantonen ten aanzien van de voorspellingskunst? b. Leg tevens uit op grond van welke redenering hij dat doet. Regel 11 stellae traiectio

Onder welke van de in regel 10 genoemde categorieën valt dit? Beantwoord de vraag door het citeren van het desbetreffende Latijnse tekstelement. Regel 19 errantium Elders in De Divinatione zegt Cicero dat deze term onjuist is.

Leg uit dat tekst 1, regel 13–20 (Qui potest t/m vides.) als argument voor deze bewering gebruikt kan worden.

Welke van de onderstaande uitspraken komt het best overeen met de inhoud van regel 21–27? A Fortuna staat boven Deus. B Deus kan de toekomst niet sturen. C Fortuna onttrekt zich aan het weten. D Deus is alwetend. Een zogenaamde a fortiori redenering verloopt volgens het volgende patroon: als een volwassene deze steen al niet kan optillen, dan kan een kind dat zeker niet.

Geef de a fortiori redenering die in regel 24–25 (ut mihi t/m sit) besloten ligt weer in het Nederlands. Regel 28–35

Welke twee begrippen worden in deze regels tegenover elkaar geplaatst? Beantwoord de vraag door het citeren van de desbetreffende twee Latijnse tekstelementen.

Quintus Cicero definieerde in I, 9 divinatio als volgt:“Divinatio is het voorzien en voorspellen van dingen waarvan men denkt dat ze toevallig zijn.” In tekst 1, regel 29–30 zegt Marcus Cicero tegen zijn broer Quintus :“muta definitionem divinationis, quam dicebas praesensionem esse rerum fortuitarum.”.