opgave 1Tekst 1 Uit de grotvergelijking: wanneer iemand een gevangene in de grot
Regel 1 εἰ t/m βλέπειν
11p
Noteer in eigen woorden wat de losgemaakte persoon zag voordat hij
losgemaakt was. Betrek in je antwoord de functie van τὸ φῶς (regel 1).
Baseer je antwoord op het gedeelte dat aan tekst 1 voorafgaat (niet in dit
examen afgedrukt).
Regel 1-3 ἀλγεῖν t/m καθορᾶν
Dit tekstgedeelte wordt door B. van den Berg als volgt vertaald:
Dan zouden zijn ogen vast pijn doen, en hij zou zich in paniek
omdraaien naar de dingen die hij wel kan zien
21p
Citeer het Griekse woord waarop de woorden ‘in paniek’ in de vertaling
zijn gebaseerd.
Regel 1-9 Οὐκοῦν t/m ἀληθῶν en afbeelding 1
Links op afbeelding 1 is een ladder getekend, die leidt naar het logo van
de online encyclopedie Wikipedia.
32p
a Citeer uit het tekstgedeelte Οὐκοῦν t/m ἀληθῶν (regel 1-9) het Griekse
tekstelement waarop de tekenaar de ladder gebaseerd heeft.
b Noteer welke boodschap de tekenaar volgens jou duidelijk wil maken
met het gebruik van het logo van Wikipedia in deze afbeelding.
Regel 1-9 Οὐκοῦν t/m ἀληθῶν
In dit tekstgedeelte wordt beschreven wat er met de losgemaakte persoon
gebeurt.
43p
a Citeer uit het tekstgedeelte Οὐκοῦν t/m δεικνυμένων (regel 1-3) het
Griekse tekstelement dat inhoudelijk correspondeert met βίᾳ (regel 5).
b Citeer uit het tekstgedeelte Οὐκοῦν t/m δεικνυμένων (regel 1-3) het
Griekse tekstelement dat inhoudelijk correspondeert met τῶν νῦν
λεγομένων ἀληθῶν (regel 9).
c Heeft ὀδυνᾶσθαί (regel 7) dezelfde oorzaak als ἀλγεῖν (regel 1)? Ga in
je antwoord in op beide woorden.
Regel 24 ἑώρων
51p
Verklaar de aspectswaarde van ἑώρων. Betrek in je antwoord de
betekenis van deze werkwoordsvorm.
Regel 23 πάντα en regel 24 πάντων
Met deze twee woorden wordt niet hetzelfde bedoeld.
61p
Beschrijf in eigen woorden wat met elk van deze twee woorden bedoeld
wordt. Baseer je antwoord op het tekstgedeelte Καὶ t/m αἴτιος
(regel 22-24).
Regel 26-27 τῆς ἐκεῖ σοφίας
72p
Beschrijf in eigen woorden wat hier bedoeld wordt met τῆς ἐκεῖ σοφίας en
leg uit of dit vergelijkbaar is met het begrip δόξα in Plato’s filosofie of met
het begrip ἐπιστήμη. Gebruik bij voorkeur in totaal niet meer dan 35
woorden.
Regel 30 ἦσαν
82p
Noteer de namen van twee verschillende stilistische begrippen die
gebruikt zijn in het tekstelement dat het onderwerp vormt van ἦσαν. Laat
alliteratie buiten beschouwing.
Regel 35-37 τὸ t/m ζῆν
De losgemaakte gevangene wordt door Socrates vergeleken met degene
die in het werk van Homerus de opmerking maakt die in regel 36
geciteerd wordt. Socrates gaat ervan uit dat zijn toehoorders de volledige
opmerking in het werk van Homerus kennen:
Liever was ik dagloner op het veld van een arme meester die karig
moest leven, dan koning over alle schimmen in het dodenrijk.
92p
a Met welk element in het bovenstaande citaat vergelijkt Socrates de
grot in de grotvergelijking?
b Met welke situatie in de grotvergelijking vergelijkt Socrates het ‘koning
over alle schimmen’ zijn?
Regel 49 ἄνω ἰέναι
101p
Citeer uit het tekstgedeelte Τί t/m ἐλεεῖν (regel 26-28) het Griekse
tekstelement dat inhoudelijk vergelijkbaar is met ἄνω ἰέναι.
Regel 49-50 Καὶ τὸν t/m ἄν
Een classicus merkt op dat Plato hier naar een bepaalde historische
gebeurtenis verwijst.
111p
Noteer deze gebeurtenis. Noteer in je antwoord ook de naam van de
persoon naar wie Plato in dat geval verwijst met τὸν ἐπιχειροῦντα λύειν τε
καὶ ἀνάγειν (regel 49).
Stel je voor dat tekst 1 als een toneelvoorstelling wordt opgevoerd. Van
de negen reacties van Socrates’ gesprekspartner kunnen er dan zeven
worden uitgebeeld met een instemmende knik, zonder te spreken. De
reactie in de regels 38-39 kan niet op deze manier worden uitgebeeld.
121p
Noteer het nummer van de regel waarin de andere reactie staat die niet
op deze manier kan worden uitgebeeld.
Stel je voor dat Plato gelijk heeft en dat de wereld waarin wij leven slechts
een afspiegeling is van de echte werkelijkheid.
131p
Beargumenteer of jij in dat geval liever zou willen zijn zoals de
losgemaakte persoon of liever zoals de gevangenen in de grot. Betrek in
je antwoord een gegeven uit tekst 1.
τὰ γένη (regel 1)
τοῖς γονεῦσιν (regel 4)
τοῖς θεοῖς (regel 5-6)
Ἐφιάλτου τε καὶ Ὤτου (regel 6)
t/m ἀσελγαίνειν
).
Vertaal de regels 1 t/m 12 (t/m ἐσμεν) in het Nederlands.
