bronnen

Eindexamen grieks vwo 2014, tijdvak 1

opgave 1Tekst 1 Socrates spreekt tijdens zijn proces

Regel 1 ὦ ἄνδρες Ἀθηναῖοι
11p
Beschrijf in eigen woorden in welke functie deze personen hier aanwezig
zijn.
Regel 2-3 καὶ t/m ἀκούοντες
Deze woorden worden door H. Warren en M. Molegraaf als volgt vertaald:
“Volgens mij kunnen jullie er zelfs baat bij hebben te luisteren.”
In deze vertaling is de uitspraak van Socrates minder stellig dan in het
Grieks.
22p
Leg dit uit. Ga in je antwoord in op zowel de Griekse tekst als de vertaling.
Regel 6-8 ἐμὲ t/m βλάπτεσθαι
In deze regels trekt Socrates een conclusie door een volgens hem
algemeen geldende stelling op zijn eigen situatie toe te passen.
33p
a. Beschrijf in eigen woorden om welke algemeen geldende stelling het
volgens Socrates gaat.
b. Beschrijf in eigen woorden de conclusie die Socrates trekt.
Socrates trekt de conclusie via een verzwegen tussenstap.
c. Beschrijf in eigen woorden deze verzwegen tussenstap.
Regel 13 δόσιν
41p
Beschrijf in eigen woorden wie of wat hiermee wordt bedoeld.
Regel 13 ἐμοῦ καταψηφισάμενοι
51p
Beschrijf in eigen woorden wat volgens Socrates hiervan het gevolg zou
zijn voor de Atheners. Baseer je antwoord op het vervolg (t/m ὑμῶν
regel 24).
Regel 16 νωθεστέρῳ
62p
Citeer de twee Griekse woorden uit de regels 20-24 (Τοιοῦτος t/m ὑμῶν)
die hiermee inhoudelijk vergelijkbaar zijn.
Regel 27 τὸ ὑμέτερον
72p
Citeer de twee Griekse tekstelementen uit het voorafgaande (vanaf Ὅτι
regel 24) die een tegenstelling vormen met τὸ ὑμέτερον.
Regel 29 ἐπιμελεῖσθαι ἀρετῆς
83p
Leg uit waarom ἀρετή voor Socrates zo’n belangrijk begrip is. Gebruik in
je antwoord ook de begrippen εὐδαιμονία en ‘socratisch determinisme’ en
ga in op de inhoud van deze begrippen. Baseer je antwoord op de
achtergronden van de teksten die je voor dit examen gelezen hebt.
Regel 31-34 νῦν t/m ᾔτησα
92p
Beschrijf in eigen woorden twee zaken die onder τἆλλα πάντα (regel 31)
vallen. Baseer je antwoord op de achtergronden van de teksten die je
voor dit examen gelezen hebt.
Regel 36-37 ὅτι t/m πολυπραγμονῶ
101p
Beschrijf in eigen woorden de reden die Socrates in het voorafgaande
(regel 20 t/m 29 Τοιοῦτος t/m ἀρετῆς) hiervoor heeft genoemd.
Regel 40-42 ᾿Εμοὶ t/m οὔποτε
De tegenstelling in deze zin is in de vorm van een chiasme uitgedrukt.
111p
Citeer dit chiasme. Neem het volgende schema over en vul op de plaats
van de puntjes de vier desbetreffende Griekse woorden in:
… (a) … (b) … (b) … (a).
Regel 40-42 ᾿Εμοὶ t/m οὔποτε
Op een internetsite over filosofie is te lezen dat Socrates’ goddelijke stem
hem inspirerende gedachten, intelligente observaties en een grote
creativiteit bezorgde.
121p
Leg uit dat deze uitspraak niet overeenkomt met wat Socrates zelf over
het daimonion zegt in de regels 40-42 (Ἐμοὶ t/m οὔποτε).
Regel 42-46 Τοῦτ’ t/m ἐμαυτόν
In een commentaar bij deze passage staat dat de stem waarover Socrates
het heeft, niet een soort stem van het geweten is. Immers, de stem
waarschuwt Socrates niet voor een moreel verwerpelijke handeling, maar
voor de ongewenste gevolgen van een bepaalde handeling.
132p
a. Beschrijf in eigen woorden om welke handeling het gaat. Baseer je
antwoord op de regels 42-46 (Τοῦτ’ t/m ἐμαυτόν).
b. Beschrijf in eigen woorden een van de ongewenste gevolgen. Baseer je
antwoord op de regels 42-46 (Τοῦτ’ t/m ἐμαυτόν).

opgave 2Tekst 2 Meno en Socrates in gesprek

Regel 1 Ὦ Σώκρατες t/m συγγενέσθαι σοι
Deze woorden worden door O. Damsté als volgt vertaald:
“Sokrates, al voordat ik u ontmoette, hoorde ik vaak van u vertellen”.
141p
Citeer het Griekse tekstelement waarop de vertaling ‘vaak’ gebaseerd is
en licht je antwoord toe.
Regel 9 νῦν
151p
Citeer uit het voorafgaande (vanaf καὶ γὰρ regel 5) het Griekse woord dat
een tegenstelling vormt met νῦν.
Regel 9-10 νῦν t/m εἰπεῖν
161p
Citeer het Griekse zelfstandig naamwoord uit het voorafgaande (vanaf
regel 1) dat verwijst naar dit gevoel.
Regel 13 ὀλίγου ἐξηπάτησάς με
171p
Beschrijf in eigen woorden welke bedoeling Meno volgens Socrates met
deze misleiding heeft. Baseer je antwoord op het vervolg (t/m σε
regel 19).
Regel 20-22 Οὐ t/m ἀπορεῖν
ἀπορεῖν was één van de fasen in de dialectische methode van Socrates.
183p
Beschrijf deze methode. Gebruik in je antwoord de begrippen ἀπορία,
εἰρωνεία en ἔλεγχος en ga in op de inhoud van deze begrippen.
Regel 23 ἅψασθαι
192p
a. Citeer uit de regels 1-4 (Ὦ t/m γεγονέναι) het Griekse woord dat
inhoudelijk vergelijkbaar is met ἅψασθαι.
b. Leg uit door welke ontwikkeling in het gesprek Socrates niet meer de
term uit de regels 1-4, maar de term ἅψασθαι gebruikt. Baseer je
antwoord op de regels 4-8 (Καὶ t/m σοι).
Regel 26 Ποῖον t/m ζητήσεις;
Deze woorden worden door O. Damsté als volgt vertaald:
“Wat voor iets onbekends zult ge als uitgangspunt nemen bij uw
onderzoek?”
De vertaler heeft de grammaticale structuur van het Grieks niet geheel
overgenomen.
203p
a. Leg dit uit met betrekking tot ζητήσεις. Ga in je antwoord in op zowel
het Grieks als de vertaling.
b. Citeer het Griekse tekstelement waarvan ‘Wat voor iets onbekends’ de
vertaling is.
211p
Hoe kun je Meno’s reactie in de regels 25-27 op de uitnodiging van
Socrates in regel 24 het beste parafraseren?
A Dit onderzoek is gemakkelijk.
B Dit onderzoek is moeilijk.
C Dit onderzoek is mogelijk.
D Dit onderzoek is onmogelijk.
De volgende redenering staat op naam van de Griekse filosoof
Euboulides:
“Als je iets niet verliest, heb je het. Omdat een mens zijn hoorns niet
verloren heeft, heeft hij ze.”
221p
Citeer het Griekse tekstelement uit de regels 28-31 waarmee Socrates
een dergelijke redenering karakteriseert.
Regel 43 τοτὲ μὲν τελευτᾶν en regel 44 ἀπόλλυσθαι δ᾽ οὐδέποτε
Op het eerste gezicht lijken deze twee mededelingen tegenstrijdig te zijn.
232p
Leg uit dat ze toch niet tegenstrijdig zijn. Ga in je antwoord op beide
tekstelementen in.

opgave 3Tekst 3 Socrates vertelt dat hij op een religieuze feestdag samen met vrienden

2438p
Bestudeer Tekst 3 met de inleiding en de aantekeningen.
38p Vertaal de regels 1 t/m 12 in het Nederlands.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.