opgave 1Door de tijd heen
De volgende gebeurtenissen in Brugge staan in willekeurige volgorde:
1 Dankzij de burgerwacht en ingekwartierde soldaten bleef Brugge als
een van de weinige steden gespaard tijdens de Beeldenstorm.
2 Door de bouw van de haven in Damme verbeterde de toegang van
Brugge tot de Noordzee, wat leidde tot een betere aansluiting op de
handel met de Hanzesteden.
3 Het Hotel du Commerce liet voor de aangekondigde komst van
Napoleon een eretrap bouwen.
4 Kort voor de val van de jakobijnen veroverden Franse revolutionairen
Vlaanderen, waarna ze in Brugge de Sint-Donaaskathedraal sloopten.
5 Stadhouder Maurits van Nassau zag af van zijn voornemen om tijdens
de Opstand Brugge te veroveren op de Spaanse troepen.
6 Tijdens de Blijde Intocht van Karel V in Brugge werd hij met veel
pracht en praal onthaald en toegejuicht door de bevolking.
12pZet deze gebeurtenissen in de juiste chronologische volgorde, van
vroeger naar later. Noteer alleen de nummers.
opgave 4Vroegmoderne tijd
De Habsburgse landsheer verplichtte in 1531 stadsbesturen in de
Nederlanden tot het oprichten van een Gemene Beurs, een speciaal fonds
om armen in de stad te ondersteunen. Het armenfonds werd beheerd door
het stadsbestuur.
52pToon aan:
− dat de oprichting van de Gemene Beurs paste bij een verandering in
de sociale zorg in de late middeleeuwen, en
− welk politieke beleid van de Habsburgers in de Nederlanden met de
verplichte oprichting van de Gemene Beurs werd bevorderd.
Gebruik bron 3.
Een bewering:
Willem van Oranje brengt met dit pamflet meerdere boodschappen over.
63pOndersteun deze bewering door:
− aan te tonen dat Willem van Oranje met dit pamflet zijn eigen optreden
in de Nederlanden onderbouwt, waarna je je antwoord ondersteunt
met een verwijzing naar de bron, en
− te beredeneren welk politiek motief Willem van Oranje heeft voor het
beeld dat hij schetst van Filips II.
Gebruik bron 4.
Stel: je besluit deze bron te gebruiken voor je onderzoek naar de komst
van seizoenarbeiders uit het Heilige Roomse Rijk naar de Republiek.
73pOndersteun je beslissing door:
− vanuit de aard van de bron te verklaren dat je de informatie in de bron
betrouwbaar vindt, en
− aan de bron een oorzaak te ontlenen voor het vertrek van Duitse
seizoenarbeiders naar de Republiek, en
− zonder bron het conflict te noemen dat in het Heilige Roomse Rijk
wordt uitgevochten in die tijd.
Gebruik bron 5.
Twee ontwikkelingen in Engeland rond 1684:
1 De positie van de koning wordt aangevochten door het parlement.
2 Karel II is al enige tijd ziek. Omdat hij geen wettige kinderen heeft, is
zijn broer Jacobus aangewezen als troonopvolger.
In deze prent wordt een mening weergegeven over beide ontwikkelingen.
83pToon aan:
− welke mening over de positie van de koning wordt weergegeven,
waarna je je antwoord ondersteunt met een verwijzing naar de prent,
en
− dat de prent Jacobus steunt.
Gebruik bron 6.
92pToon aan dat dit pamflet van De Gouges past bij het rationalisme, waarna
je je antwoord ondersteunt met een verwijzing naar de bron.
opgave 5Moderne tijd
Gebruik bron 7.
Von Metternich streeft continuïteit en verandering na ten opzichte van de
uitgangspunten van het Congres van Wenen.
105pGeef aan:
− bij welke historische gebeurtenis deze beschrijving van Von Metternich
past, en
− welk uitgangspunt van het Congres van Wenen Von Metternich loslaat
en aan welk uitgangspunt hij blijft vasthouden, waarna je je antwoord
telkens ondersteunt met een verwijzing naar de bron.
Een geschiedenis:
In 1839 bepaalde de Chinese ambtenaar Lin Zexu dat buitenlandse
handelaren China alleen mochten binnenkomen als zij een verklaring
ondertekenden dat ze geen illegale goederen bij zich hadden. De Britse
admiraal Charles Elliot verbood Britse handelaren deze verklaring te
ondertekenen.
113pLicht deze geschiedenis toe door:
− het handelsproduct te noemen dat Lin Zexu wilde uitbannen uit China,
en
− een verklaring te geven voor de bepaling van Lin Zexu en voor het
verbod van Elliot, telkens met een verschillend kenmerkend aspect
van de moderne tijd.
Let op: je moet na het opschrijven van een kenmerkend aspect een uitleg
geven.
Gebruik bron 8.
De prent brengt een boodschap over aan welgestelde Amerikanen.
123pGeef aan:
− welke boodschap deze prent overbrengt aan welgestelde Amerikanen,
waarna je je antwoord ondersteunt met een verwijzing naar de prent,
en
− bij welke politiek-maatschappelijke stroming deze prent past.
Vanaf 1915 ontvingen Belgische soldaten 'frontblaadjes' met daarin
nieuws over de oorlog. In deze blaadjes stonden regelmatig artikelen over
twee gebeurtenissen uit het verleden:
1 de Guldensporenslag.
2 de Belgische Opstand.
De artikelen over deze twee gebeurtenissen moesten dezelfde
boodschap overbrengen aan de frontsoldaten, zowel voor de Vlaamstalige
als de Franstalige soldaten.
132pBeredeneer welke boodschap dat was, waarna je je antwoord illustreert
met een van beide gebeurtenissen.
Gebruik bron 9.
Een bewering:
Oskar Münsterberg geeft een gekleurd beeld weer van de start van de
Republiek van Weimar.
142pOndersteun deze bewering door:
− met een verwijzing naar de bron aan te geven welk beeld dit is, en
− voor een groepering in de Duitse samenleving van 1919 uit te leggen
waarom die het niet eens zou zijn met deze beschrijving.
Gebruik bron 10.
Twee gegevens:
1 Bij de opening van de De vakschool voor meisjes is er sprake van
continuïteit en van verandering in de opvatting over het burgerlijk
gezinsideaal.
2 Het Indo-Europeesch Verbond, een organisatie die streeft naar
onafhankelijkheid van Indonesië, beredeneert dat De vakschool voor
meisjes bij zal dragen aan hun doel.
153pOndersteun beide beweringen door:
− bij het eerste gegeven aan te tonen van welke continuïteit en van
welke verandering er sprake is, en
− bij het tweede gegeven de redenering van het
Indo-Europeesch Verbond weer te geven.
In 1920 kondigde de nieuwe communistische regering van Rusland aan
dat zij de 'ongelijke verdragen' met China wilde beëindigen.
162pGeef aan:
– dat het beëindigen van de 'ongelijke verdragen' paste bij de
communistische ideologie, en
– welk doel de Russische regering in China wilde bereiken met het
beëindigen van deze verdragen.
De volgende gebeurtenissen over de Chinese communistische leider
Zhou Enlai (1898-1976) staan in willekeurige volgorde:
1 De economische hervormingen onder Deng Xiaoping waren
geïnspireerd op ideeën van Zhou Enlai.
2 Kort na de Noordelijke Veldtocht kreeg Zhou Enlai een positie in de
leiding van de Chinese Communistische Partij (CCP).
3 Nadat er een einde was gekomen aan de burgeroorlog in China werd
Zhou Enlai benoemd tot premier van de Republiek.
4 Tijdens de periode van toenadering tussen China en de
Verenigde Staten zette Zhou Enlai zich in voor een ontmoeting tussen
Mao en de Amerikaanse president Nixon.
5 Vanwege zijn betrokkenheid bij de demonstraties van de
4 Meibeweging werd Zhou Enlai veroordeeld tot een paar maanden
gevangenisstraf.
6 Zhou Enlai overtuigde Chiang Kaishek om samen te werken in de
strijd tegen Japan.
172pZet de gebeurtenissen in de juiste volgorde van vroeger naar later, noteer
alleen de nummers.
Gebruik bron 11.
Je doet onderzoek naar:
1 de geallieerde opmars in 1944, en
2 de Duitse verdediging tegen de geallieerde opmars.
Je wilt de bron gebruiken voor het tweede onderzoeksgebied.
183pOnderbouw je besluit door:
− aan te geven waarom je twijfelt aan de betrouwbaarheid van de
informatie van de bron voor je onderzoek naar de geallieerde opmars,
en
− met twee verschillende verwijzingen naar de bron aan te tonen dat
Hofer hiermee de Duitsers wil motiveren zich te verdedigen tegen de
geallieerde opmars.
Franz Hofer (bron 11) werd na de oorlog veroordeeld voor zijn rol tijdens
de oorlog. Een West-Duits gerechtshof verkortte vervolgens zijn straf in
de jaren 1950 sterk. Hofer woonde na zijn vrijlating met vrouw en kinderen
tot in de jaren 1970 in de BRD en pakte succesvol zijn oude beroep van
handelsondernemer weer op.
191pGeef aan welk standpunt de Baader-Meinhof Gruppe kon onderbouwen
met de levensloop van Franz Hofer als voorbeeld.
Gebruik bron 12.
Een bewering:
Uit de bron blijkt dat Ridgway zijn soldaten voorlicht.
203pLeg deze bewering uit door:
− aan te tonen bij welk kenmerkend aspect de visie van Ridgway past,
en
− het Amerikaanse beleid te noemen dat Ridgway verdedigt, en
− met behulp van een gebeurtenis in Azië in 1949 te verklaren waarom
de Verenigde Staten besluiten in Korea te vechten.
Let op:
− je moet na het opschrijven van een kenmerkend aspect een uitleg
geven.
− je moet na het opschrijven van een gebeurtenis in 1949 een uitleg
geven.
In 1953 riep het West-Duitse parlement 17 juni uit tot "Dag van de Duitse
Eenheid". De parlementsleden wilden hiermee zorgen wegnemen over
prioriteiten in de buitenlandse politiek van Adenauer.
211pVerklaar het uitroepen van de "Dag van de Duitse Eenheid" door aan te
geven welke prioriteit Adenauer begin jaren 1950 had in zijn buitenlandse
politieke beleid.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
Gebruik bron 13.
Dit beeld is gemaakt door een Chinese porseleinfabriek die sinds de
keizertijd beelden produceert van boeddha's en Chinese godheden. In de
jaren 1960 stopt de fabriek met het maken van godenbeelden en begint
met de productie van beelden zoals bron 13.
223pLicht deze verandering in productie toe door:
− aan te geven welke twee kenmerken van de Culturele Revolutie je
kunt illustreren met deze verandering in productie, en
− met een verwijzing naar de bron aan te geven waardoor de Culturele
Revolutie de Chinese samenleving ontwrichtte.
Drie gegevens:
1 Vanaf de jaren 1970 werd het makkelijker om te reizen tussen de DDR
en de BRD.
2 DDR-burgers die een reis naar de BRD maakten, ontvingen van de
BRD een geldbedrag om vrij te besteden in het Westen: het
welkomstgeld.
3 Na de val van de muur besloot de regering van de BRD het
welkomstgeld nog enkele maanden uit te betalen. Bijna alle
Oost-Duitsers maakten er gebruik van.
233pGeef aan:
− waardoor het in de jaren 1970 makkelijker werd om te reizen tussen
de DDR en de BRD, en
− welk ideologisch doel de regering van de BRD wilde bereiken met het
beschikbaar stellen van het welkomstgeld, en
− welk politiek proces de regering van de BRD met het doorbetalen van
het welkomstgeld wilde bevorderen.
Een geschiedenis:
In 1968 werd de Leidse Studenten Werkgroep Homofilie (LSWH)
opgericht. Een oud-lid zei in 1996 tijdens een interview: "de sfeer waarin
de LSWH werd opgericht, was die van taboes doorbreken, hasj roken, een
gevoel dat er een renaissance plaatsvond, dat er een heel andere manier
van denken groeide."
Met deze geschiedenis kun je een verband aantonen tussen de
sociaal-culturele veranderingsprocessen in de jaren 1960 en de
ontwikkeling van de pluriformiteit van de Nederlandse samenleving.
241pGeef aan welk verband dit is.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.
