bronnen

Eindexamen bedrijfseconomie vwo 2001, tijdvak 2 (management en organisatie)

naslagOpgave 1

Frits werkt bij Wolters Kluwer en is door zijn chef uitgenodigd voor een
beoordelingsgesprek.Vlak voor dit gesprek leest hij het hiernavolgende bericht uit de
Volkskrant van 29 september 1998.

opgave 2OR Wolters Kluwer wil mooiere winstdeling

van onze verslaggever
AMSTERDAM
Wolters Kluwer ligt met zijn ondernemingsraad overhoop over de winstdelingsregeling.
Het conflict draait om de techniek van het boekhouden bij Wolters Kluwer. De
winstdeling wordt niet berekend over de nettowinst van het concern, maar over de
bedrijfsresultaten van de Nederlandse Wolters Kluwerbedrijven. Om precies te zijn: het
uitkeringspercentage weerspiegelt de verhouding tussen het bedrijfsresultaat en de
personeelskosten. Het bedrijfsresultaat is de winst, maar dan zonder buitengewone baten
en lasten. En daar spitst het conflict zich op toe. In 1997 werden twee reorganisaties in
gang gezet en daarvoor werd een voorziening getroffen van 25 miljoen gulden.Wolters
Kluwer boekte de kosten als gewone kosten. Dat betekende dat de personeelskosten met
25 miljoen omhoog gingen, het bedrijfsresultaat met evenveel omlaag en dus daalde de
winstdeling.
Volgens de OR van Wolters Kluwer dienen de kosten van de reorganisatie opgevoerd te
worden als buitengewone lasten.
bron: de Volkskrant 29 september 1998 (gewijzigd)
11p
Noem, naast de reorganisatiekosten, nog een voorbeeld van buitengewone baten of
lasten.
Frits is van mening dat zijn belang in het geding is en besluit daarom zijn onvrede over de
uitvoering van de winstdelingsregeling aan de orde te stellen tijdens het
beoordelingsgesprek.
22p
In hoeverre is het beoordelingsgesprek hiervoor een juiste gelegenheid? Motiveer het
antwoord.
De OR is van mening dat hij op het gebied van de (secundaire) arbeidsvoorwaarden zoals
de winstdelingsregeling, arbeidsreglement, scholingsplan e.d., een bepaalde wettelijke
bevoegdheid heeft.
31p
Welke wettelijke bevoegdheid heeft de ondernemingsraad ten aanzien van de genoemde
(secundaire) arbeidsvoorwaarden?
opgave als beeld van het examen
opgave als beeld van het examen

opgave 2Opgave 2

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 4 uit het informatieboekje. Informatiebron 1 omvat een korte beschrijving van de activiteiten van onderneming Koninklijke Boskalis Westminster NV (Boskalis), het voorgenomen beleid en het bericht van de raad van commissarissen betreffende het…

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 4 uit het informatieboekje. Informatiebron 1 omvat een korte beschrijving van de activiteiten van onderneming Koninklijke Boskalis Westminster NV (Boskalis), het voorgenomen beleid en het bericht van de raad van commissarissen betreffende het boekjaar 1997. In informatiebron 2 staat het vermogensoverzicht per 31 december van de jaren 1996, 1997 en 1998 en in informatiebron 3 staat het resultatenoverzicht van die jaren. In informatiebron 4 staan de door C. de Roi verzamelde en berekende kerncijfers van Boskalis voor de jaren 1996, 1997 en 1998. C. de Roi is binnen de beleggingsclub ’Longtime’ medeverantwoordelijk voor het beheer van de effectenportefeuille. C. de Roi moet onderzoeken welke beursgenoteerde ondernemingen in aanmerking komen om in deze portefeuille te worden opgenomen. Zij is gestart met het onderzoek of de aandelen van Boskalis in de effectenportefeuille kunnen worden opgenomen. Daartoe heeft C. de Roi een aantal kerncijfers verzameld en berekend. Deze zijn opgenomen in informatiebron 4. Voor het al of niet aankopen van aandelen heeft de beleggingsclub een aantal interne richtlijnen opgesteld. De interne richtlijnen luiden als volgt: Gedurende de onderzoeksperiode van drie aaneengesloten boekjaren: a mag het solvabiliteitspercentage, als verhouding tussen de waarde van de totale activa en het vreemd vermogen, van de onderneming niet beneden de 150% zijn geweest; b mag de liquiditeitspositie niet verslechterd zijn; c mag de cashflow per geplaatst aandeel niet gedaald zijn; d moet de rentabiliteit van het gemiddeld geïnvesteerd totaal vermogen voor belastingen in elk van de onderzochte boekjaren minimaal 6% geweest zijn; e moet het rendement op de belegging jaarlijks minimaal 10% geweest zijn. Voldoet de onderzochte onderneming aan alle interne richtlijnen dan komen de aandelen van deze onderneming in aanmerking om gekocht te worden.Voldoet de onderneming aan drie of vier richtlijnen dan dient C. de Roi aan de leden van de beleggingsclub een schriftelijk advies uit te brengen over het al of niet aankopen van de aandelen.Voldoet de onderneming aan minder dan drie van de interne richtlijnen dan worden de aandelen niet in de effectenportefeuille opgenomen. Met behulp van informatiebron 2, 3 en 4 kunnen de ontbrekende kerncijfers van informatiebron 4 berekend worden.

Bereken het solvabiliteitspercentage voor Boskalis op 31 december 1998 (zie formuleblad).
Bereken de quick ratio voor Boskalis op 31 december 1998 (zie formuleblad) . Volgens de door C. de Roi opgestelde kerncijfers is de working capital ratio op 31 december 1998 negatief.
Wat betekent een negatieve working capital ratio voor de financiering van de vaste activa?
Bereken de cashflow per geplaatst aandeel na aftrek van belastingen van Boskalis over 1998.
Bereken het dividendrendement van Boskalis over 1998 uitgaande van de koerswaarde aan het begin van het boekjaar. C. de Roi gaat er bij de bepaling van de rentabiliteit van het gemiddeld geïnvesteerd totaal vermogen van uit dat de in het vermogensoverzicht gepubliceerde gegevens van informatiebron…

Bereken het dividendrendement van Boskalis over 1998 uitgaande van de koerswaarde aan het begin van het boekjaar. C. de Roi gaat er bij de bepaling van de rentabiliteit van het gemiddeld geïnvesteerd totaal vermogen van uit dat de in het vermogensoverzicht gepubliceerde gegevens van informatiebron 2 als jaargemiddelden zijn aan te merken.

Bereken de rentabiliteit van het gemiddeld geïnvesteerd totaal vermogen voor belastingen (=Rtv) over 1998 (zie formuleblad).
Aan de hand van de informatiebronnen moet C. de Roi onder andere de liquiditeitspositie van Boskalis beoordelen. C. de Roi neemt in haar aantekeningen op dat zij van mening is: „dat ondanks de negatieve ontwikkeling van de current ratio en de working capital ratio de liquiditeitspositie van…

Aan de hand van de informatiebronnen moet C. de Roi onder andere de liquiditeitspositie van Boskalis beoordelen. C. de Roi neemt in haar aantekeningen op dat zij van mening is: „dat ondanks de negatieve ontwikkeling van de current ratio en de working capital ratio de liquiditeitspositie van Boskalis haar geen grote zorgen baart”.

Noem twee argumenten die bovenstaande opmerking van C. de Roi ondersteunen. Bij de beoordeling van het rendement hecht de beleggingsclub minder waarde aan het „dividendrendement” dan aan het „rendementspercentage op de belegging”.
Welk beleggingsresultaat zal bij het „rendementspercentage op de belegging” wel meetellen en bij het „dividendrendement” niet?
Controleer of Boskalis in de jaren 1996, 1997 en 1998 voldeed aan de door beleggingsclub ’Longtime’ opgestelde interne richtlijnen a tot en met e. Geef bij elke richtlijn een motivatie. C. de Roi weet dat veel leden van de beleggingsclub bij de afweging of aandelen in portefeuille genomen moeten…

Controleer of Boskalis in de jaren 1996, 1997 en 1998 voldeed aan de door beleggingsclub ’Longtime’ opgestelde interne richtlijnen a tot en met e. Geef bij elke richtlijn een motivatie. C. de Roi weet dat veel leden van de beleggingsclub bij de afweging of aandelen in portefeuille genomen moeten worden of niet, de positie die de onderneming op haar afzetmarkt heeft een belangrijke rol laten spelen. C. de Roi wil met behulp van het marktaandeel van Boskalis in 1997 de positie van Boskalis op haar afzetmarkt vaststellen. De activiteiten ( zie informatiebron 1 ) worden door Boskalis onderscheiden in activiteiten op de vrije baggermarkt en op de niet-vrije baggermarkt.

Bereken het marktaandeel van Boskalis in 1997 op de vrije baggermarkt .
Neemt naar jouw mening Boskalis een vooraanstaande plaats in op de vrije baggermarkt? Motiveer het antwoord.

naslagOpgave 3

Huismerken lopen terug

opgave 5Klant let minder op kleintjes

Van onze economische redactie
Amsterdam, woensdag.
Nederlanders kopen in de supermarkt steeds vaker duurdere A-merken. Dit in
tegenstelling tot de rest van Europa waar juist de goedkopere huismerken oprukken.
Uit de nieuwste cijfers van de Merkenmonitor blijkt dat het marktaandeel van de
A-merken vorig jaar 1,5 procent is gestegen terwijl het aandeel van de winkelmerken, de
zogeheten private labels, met 1,8 procent ten opzichte van het vorig jaar is afgenomen.
Volgens H. Eisma van onderzoeksbureau AC Nielsen, het bureau dat om de twee jaar de
merkenmonitor presenteert, is de populariteit van de duurdere artikelen deels te danken
aan de economische situatie in ons land. „De Nederlander heeft meer te besteden en
geeft dat graag uit aan luxe producten in de supermarkt.”
In Nederland is de opmars van het huismerk al in de jaren negentig praktisch tot stilstand
gekomen. Enkele jaren geleden wonnen de goedkope merken even wat terrein, omdat de
supermarktketens toen met eigen merken melk en yoghurt kwamen.
bron: De Telegraaf
In bovenstaand krantenartikeltje staat dat in Nederland in supermarkten steeds vaker
duurdere A-merken worden gekocht in plaats van de goedkopere huismerken.
151p
Is er bij een A-merk sprake van een fabrikantenmerk of van een winkelmerk?
Uit onderzoek blijkt dat supermarkten hun private labels een goede plaats op het schap
geven, dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld de A-merken.
161p
Noem, naast een betere plek op het schap, nog een manier waarop supermarkten de
verkoop van hun private labels kunnen vergroten. Motiveer het antwoord.
172p
Noem twee redenen waarom supermarkten een voorkeur hebben voor private labels in
plaats van een A-merk of een B-merk.
opgave als beeld van het examen
opgave als beeld van het examen

opgave 4Opgave 4

Fabrico NV produceert slechts één soort product. Op verzoek van de directie heeft de planningsafdeling het verloop van het verwachte verkoop- en het bezettingsresultaat voor 2001 in een grafiek weergegeven. Deze grafiek is weergegeven op een bijlage die bij deze opgave hoort. Naast het…

Fabrico NV produceert slechts één soort product. Op verzoek van de directie heeft de planningsafdeling het verloop van het verwachte verkoop- en het bezettingsresultaat voor 2001 in een grafiek weergegeven. Deze grafiek is weergegeven op een bijlage die bij deze opgave hoort. Naast het bezettingsresultaat en het verkoopresultaat hoeft men in de voorcalculatie niet met andere resultaten rekening te houden. Voorraadvorming is niet mogelijk. Ten aanzien van de productie en verkoop zijn de volgende gegevens bekend: – de maximale productiecapaciteit is 110.000 stuks per jaar; – de variabele kosten zijn proportioneel; – de verkoopprijs, inclusief 6% BTW, is € 8,48 per stuk.

Teken in de grafiek op de bijlage de totale constante kostenlijn van Fabrico NV. Zet bij deze lijn de letters TCK.
Bereken met behulp van de grafiek en bovenstaande gegevens de variabele kosten per product door uit te gaan van een verwachte productie (= verwachte afzet) van 80.000 stuks.
Geef met q* op de horizontale as van de grafiek op de bijlage aan, waar voor de onderneming in 2001 sprake is van de break even-situatie.

opgave 5Opgave 5

In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing. Bij deze opgave horen de informatiebronnen 5 en 6 uit het informatieboekje en een bijlage die nodig is voor het beantwoorden van vraag 25. Informatiebron 5 geeft informatie over het beleggen in aandelen via Legio-Lease en in informatiebron 6…

In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing. Bij deze opgave horen de informatiebronnen 5 en 6 uit het informatieboekje en een bijlage die nodig is voor het beantwoorden van vraag 25. Informatiebron 5 geeft informatie over het beleggen in aandelen via Legio-Lease en in informatiebron 6 zijn twee tabellen opgenomen waarmee bepaald kan worden welk bedrag, volgens de richtlijnen van de lokale bank, opgenomen kan worden met een persoonlijke lening. Jan Gerritsen wil op 1 januari 2000 aandelen gaan kopen. Omdat hij niet over voldoende liquide middelen beschikt, zal hij het aankoopbedrag moeten lenen.Van zijn maandelijks netto-inkomen van € 2.800,– wil Jan Gerritsen elke maand € 250,– besteden voor de aankoop van aandelen. Met een maandelijkse betaling van € 250,– kan Jan Gerritsen via Legio-Lease een pakket aandelen ’leasen’ met een aankoopwaarde van € 21.400,63. Jan Gerritsen wil weten wat de kosten bij Legio-Lease zijn en onderzoeken of een andere financiering van dit aandelenpakket mogelijk en voordeliger is. De financieringswijze heeft geen enkele invloed op de beleggingsopbrengsten. Jan Gerritsen beperkt zijn onderzoek tot de volgende drie alternatieve financieringswijzen: a. het afsluiten van een tweede hypothecaire lening op zijn woning bij de Postbank; b. het afkopen van zijn levensverzekering; c. het afsluiten van een persoonlijke lening bij de lokale bank. Legio-Lease. Als Jan Gerritsen een pakket aandelen via Legio-Lease aanschaft (least) met een aankoopwaarde van € 21.400,63 dan leent hij van Legio-Lease hetzelfde bedrag. In verband met deze lening dient Jan Gerritsen maandelijks € 250,– aan Legio-Lease te betalen, voor het eerst bij het sluiten van de overeenkomst.Van dit bedrag wordt door Legio-Lease maandelijks € 44,40 op een spaarrekening gestort. Legio-Lease vergoedt op deze spaarrekening een interestpercentage van 0,96% per maand. Met het spaarbedrag kan, op het eind van de looptijd, de lening in een keer worden afgelost. De looptijd is 15 jaar. Het is mogelijk om eerder te stoppen maar niet binnen de eerste vijf jaar. Indien na vijf jaar tussentijds gestopt wordt is er een schuldrest, restant hoofdsom genoemd. Deze schuldrest wordt dan verrekend met de opbrengst die uit de verkoop van het aandelenpakket verkregen wordt. Er zijn in het algemeen twee vormen van leasing.

Welke twee vormen van leasing zijn er in het algemeen?
Van welke vorm van leasing is er sprake bij Legio-Lease? Motiveer het antwoord.
Bereken welk jaarpercentage op basis van samengestelde interest gelijk is aan een rente van 0,96% per maand (antwoord in tenminste twee decimalen).
Bereken de schuldrest (restant hoofdsom) indien Jan Gerritsen bovenstaande lease- overeenkomst aangaat en na vijf jaar beëindigt (zie formuleblad) . Tweede hypotheek. Ook zou Jan Gerritsen een tweede hypothecaire lening op zijn huis kunnen nemen. Hij informeert bij de bank naar de mogelijkheden. De…

Bereken de schuldrest (restant hoofdsom) indien Jan Gerritsen bovenstaande lease- overeenkomst aangaat en na vijf jaar beëindigt (zie formuleblad) . Tweede hypotheek. Ook zou Jan Gerritsen een tweede hypothecaire lening op zijn huis kunnen nemen. Hij informeert bij de bank naar de mogelijkheden. De bank stelt dat de tweede hypothecaire lening niet groter mag zijn dan de overwaarde van de woning. De overwaarde van de woning is het verschil tussen de marktwaarde van de woning en de daarop rustende hypotheekschuld. Bij de aankoop van het huis heeft Jan Gerritsen op 1 januari 1997 een 6% annuïteitenhypotheek afgesloten van € 200.000,– met een looptijd van 30 jaar. De jaarlijkse annuïteit bedraagt € 14.529,80 en wordt op 31 december achteraf betaald, voor het eerst op 31 december 1997. De marktwaarde van het huis bedraagt op 31 december 1999 € 215.000,–. De afsluitkosten van de tweede hypothecaire lening bedragen € 250,–.

opgave als beeld van het examen
Bereken de schuldrest op 1 januari 2000 van de op 1 januari 1997 afgesloten hypothecaire lening.Vul hiervoor de tabel in die vermeld staat op de bijlage die bij deze opgave hoort.
Laat door middel van een berekening zien of het sluiten van een tweede hypothecaire lening voldoende financiële middelen oplevert om eenzelfde aandelenpakket van € 21.400,63 als aangeboden door Legio-Lease te kunnen kopen. Een eventueel af te sluiten tweede hypotheek bedraagt € 22.000,–.Als Jan…

Laat door middel van een berekening zien of het sluiten van een tweede hypothecaire lening voldoende financiële middelen oplevert om eenzelfde aandelenpakket van € 21.400,63 als aangeboden door Legio-Lease te kunnen kopen. Een eventueel af te sluiten tweede hypotheek bedraagt € 22.000,–.Als Jan gedurende 5 jaar dezelfde maandtermijnen betaalt als bij Legio-Lease, bedraagt de schuldrest van deze tweede hypothecaire lening na 5 jaar € 14.387,80 Afkopen kapitaalverzekering Jan heeft in het verleden een kapitaalverzekering afgesloten.Voor deze verzekering is Jan geen premie meer verschuldigd.Volgens de polis dient de verzekeringsmaatschappij Jan op 1 januari 2020 een bedrag uit te keren van € 60.000,–. De verzekeringsmaatschappij brengt bij vervroegde uitkering een rente van 7% per jaar, op basis van samengestelde interest, in rekening.

Bereken de contante waarde van de kapitaalverzekering indien Jan op 1 januari 2000 de kapitaalverzekering vervroegd laat uitkeren. Persoonlijke lening Een alternatief voor de financiering van het aandelenpakket van € 21.400,63 is een persoonlijke lening bij de lokale bank. De door de lokale bank…

Bereken de contante waarde van de kapitaalverzekering indien Jan op 1 januari 2000 de kapitaalverzekering vervroegd laat uitkeren. Persoonlijke lening Een alternatief voor de financiering van het aandelenpakket van € 21.400,63 is een persoonlijke lening bij de lokale bank. De door de lokale bank verstrekte informatie is opgenomen in informatiebron 6. Jan Gerritsen wil voor de aankoop van het aandelenpakket van € 21.400,63 uit de vier bovengenoemde financieringswijzen de goedkoopst mogelijke financieringswijze kiezen.

Geef aan welke van de vier mogelijke financieringswijzen Jan zal kiezen. Geef aan waarom de overige niet in aanmerking komen.

opgave 6Opgave 6

Van de industriële onderneming Faradol is gegeven dat zij uitsluitend het product Fadol op de markt brengt.Voor 2001 is de verkoopprijs als volgt samengesteld: Grondstoffen: 1,25 kg Gero à € 5,– € 6,25 Lonen: 0,5 arbeidsuur à € 50,– € 25,– Machinekosten: constant € 37,50 Machinekosten: variabel €…

Van de industriële onderneming Faradol is gegeven dat zij uitsluitend het product Fadol op de markt brengt.Voor 2001 is de verkoopprijs als volgt samengesteld: Grondstoffen: 1,25 kg Gero à € 5,– € 6,25 Lonen: 0,5 arbeidsuur à € 50,– € 25,– Machinekosten: constant € 37,50 Machinekosten: variabel € 12,50 Standaard fabricagekostprijs € 81,25 Winst per product € 18,75 Verkoopprijs exclusief btw € 100,– BTW 17,5 % € 17,50 Verkoopprijs inclusief btw € 117,50 De normale productie en afzet per kwartaal zijn 22.500 stuks Fadol. Voor het eerste kwartaal van 2001 zijn de volgende nacalculatorische gegevens bekend: er zijn 22.100 stuks Fadol geproduceerd en verkocht; het grondstofverbruik is 28.730 kg Gero geweest met een totale inkoopwaarde van € 146.523,– exclusief btw; de totale loonkosten zijn € 563.040,–; de totale machinekosten zijn € 1.082.150,–. Geef bij de hiernavolgende vragen steeds aan of het berekend resultaat voordelig of nadelig is.

Bereken het bedrijfsresultaat voor Faradol voor het eerste kwartaal 2001.
Bereken het bezettingsresultaat voor Faradol voor het eerste kwartaal van 2001 (zie formuleblad).
Bereken het prijsverschil en het efficiencyverschil in euro’s op de grondstoffen voor Faradol voor het eerste kwartaal van 2001 (zie formuleblad ). Geef daarbij aan of het verschil voordelig of nadelig is. Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

opgave 7Opgave 7

In deze opgave hoeft geen rekening te worden gehouden met BTW. Bontroal NV produceert diverse seizoengevoelige producten en levert deze aan detaillisten. De afdeling ’Beheer en financiën’ van Bontroal NV is bezig met het opstellen van de liquiditeitsbegroting voor het eerste kwartaal van 2001. Om…

In deze opgave hoeft geen rekening te worden gehouden met BTW. Bontroal NV produceert diverse seizoengevoelige producten en levert deze aan detaillisten. De afdeling ’Beheer en financiën’ van Bontroal NV is bezig met het opstellen van de liquiditeitsbegroting voor het eerste kwartaal van 2001. Om de ontbrekende posten op de al gedeeltelijk ingevulde liquiditeitsbegroting in te vullen zijn de volgende gegevens verzameld: Balans op 31 december 2000 van Bontroal NV Gebouwen € 620.000,– Geplaatst aandelenvermogen € 100.000,– Machines € 380.000,– Agioreserve Voorraad grondstoffen € 300.000,– Algemene reserve Voorraad goederen € 180.000,– 8% Hypothecaire lening Debiteuren € 270.000,– 6% Onderhandse lening Overige vlottende activa € 230.000,– Crediteuren Liquide middelen € 150.000,– Overige vlottende passiva € 2.130.000,– De omzet voor 2001 wordt begroot op € 1.800.000,–. De omzet is seizoengevoelig en in het eerste kwartaal zal deze 22% van de jaaromzet zijn. De omzet van het kwartaal is gelijkmatig over de maanden van het kwartaal verdeeld. Alle inkopen en verkopen vinden op rekening plaats. Aan debiteuren wordt twee maanden krediet verstrekt, van crediteuren wordt één maand krediet ontvangen. De productie is gelijkmatig over het jaar gespreid. De grondstofkosten per product bedragen 45% van de verkoopprijs. De verbruikte grondstoffen worden ingekocht in de maand waarin ze worden verwerkt. Op de 8% hypothecaire lening wordt elk jaar op 1 februari de interest over het afgelopen jaar betaald, tevens wordt op deze datum € 50.000,– afgelost. De brutolonen bedragen elke maand € 23.000,–, de ingehouden loonheffing en de ingehouden sociale lasten bedragen € 3.000,–. De afdracht van de loonheffing en de sociale lasten vindt elk kwartaal bij achterafbetaling plaats. De loonheffing en sociale lasten van het vierde kwartaal 2000 zijn opgenomen onder de balanspost ’Overige vlottende passiva’. Een op 1 januari 2001 bestelde kantoormachine met een aanschafwaarde van € 2.000,–, zal op 1 februari 2001 geleverd worden. De betaling vindt bij aflevering plaats. De afschrijvingen op de gebouwen en machines zijn 2% per kwartaal en worden berekend over de boekwaarde die deze activa hebben aan het begin van dat kwartaal.

Stel met behulp van bovenstaande gegevens de (reeds gedeeltelijk ingevulde) liquiditeitsbegroting op voor Bontroal voor het eerste kwartaal van 2001. Gebruik Einde daarvoor de bijlage die bij deze opgave hoort.