opgave 1Opgave 1 − Top 10 grootste multinationals
Wereld
Opgave 1 − Top 10 grootste multinationals
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik bron 1.
De meeste multinationals in de ranglijst komen uit de oorspronkelijke
triade. In bron 1 is ook het proces van global shift zichtbaar.
12pToon aan dat in de spreiding van de tien grootste multinationals
− de oorspronkelijke triade zichtbaar is;
− het proces van global shift zichtbaar is.
Gebruik bron 1.
De Chinese multinationals in de ranglijst verwerken fossiele brandstoffen
en grondstoffen.
22pBeredeneer dat in China juist dit soort multinationals de afgelopen
decennia zijn gegroeid.
Gebruik bron 1.
Het Amerikaanse Walmart staat al jaren op de eerste plek in de ranglijst.
Ook de komende jaren zal Walmart naar verwachting een hoge positie in
de top 10 behouden. Dat komt onder andere door het brede assortiment
en de relatief lage prijzen van de winkelketen.
32pGeef nog twee andere economische redenen waarom Walmart een hoge
positie in de top 10 zal behouden.
Gebruik bron 1.
Stelling: multinationals die gericht zijn op fossiele brandstoffen en
grondstoffen zullen de komende decennia uit de top 10 verdwijnen.
42pGeef een argument vóór en een argument tegen deze stelling.
opgave 2Opgave 2 − De ontwikkeling van Zuid-Afrika
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
Gebruik de atlas.
Stelling: Zuid-Afrika behoort op mondiale schaal tot de semi-perifere
landen.
53pGeef
− twee economische kenmerken van Zuid-Afrika die deze stelling
onderbouwen;
− een demografisch kenmerk van Zuid-Afrika dat deze stelling weerlegt.
Gebruik de atlas.
Binnen het continent Afrika is Zuid-Afrika de laatste decennia uitgegroeid
tot een van de economische koplopers.
62pGeef
− een liggingskenmerk van Zuid-Afrika dat hieraan heeft bijgedragen;
− een oorzaak vanuit de dimensie natuur die hieraan heeft bijgedragen.
Gebruik de bronnen 1 en 2.
Zuid-Afrika kent op zowel nationaal schaalniveau als op het schaalniveau
van de stad een sterke ruimtelijke segregatie.
74pBeschrijf voor elk van deze schaalniveaus het spreidingspatroon waaruit
deze ruimtelijke segregatie blijkt.
Geef voor elk van deze schaalniveaus aan waardoor de ruimtelijke
segregatie is ontstaan.
opgave 3Opgave 3 − Tuinbouw in het droogste gebied van Spanje
Aarde
Opgave 3 − Tuinbouw in het droogste gebied van Spanje
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
Gebruik bron 1 en de kaartbladen 116 en 117.
In de Tabernaswoestijn is de gemiddelde jaarlijkse neerslag een van de
laagste van Spanje.
82pLeg dit uit met behulp van de overheersende windrichting in Spanje.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik bron 2.
Duizenden jaren geleden begon de Rambla de Tabernas zich in het
landschap van de Tabernaswoestijn in te snijden. Hoewel het riviertje
meestal droog staat, heeft het toch een diepe erosiegeul gevormd.
92pLeg dit uit met een neerslagkenmerk van dit gebied.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik bron 1 en kaartblad 89.
De waterschaarste in Campo de Dalías is de laatste 30 jaar sterk
toegenomen.
102pBeredeneer deze toename met kaartblad 89.
Waterschaarste vormt een bedreiging voor de tuinbouw in
Campo de Dalías. Voor de toekomst van Campo de Dalías is het
belangrijk dat bij de winning van zoet water aan twee eisen voldaan wordt:
a Er moet sprake zijn van een hernieuwbare waterbron.
b Met de winning van het water moet het milieu zo min mogelijk
aangetast worden.
Bij het ontzilten van zeewater wordt aan beide eisen voldaan.
113pGeef
− een reden waarom ontzilting van zeewater voldoet aan eis a;
− een reden waarom ontzilting van zeewater in dit gebied voldoet aan
eis b;
− twee andere manieren waarop men in Campo de Dalías aan zoet
water kan komen.
opgave 4Opgave 4 − Het Ertsgebergte en het Elbsandsteingebirge
in Duitsland
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
Gebruik de atlas.
Het Ertsgebergte en het Elbsandsteingebirge zijn ontstaan tijdens een van
de plooiingsfases in het Paleozoïcum. Het Ertsgebergte kreeg zijn naam
rond 1500 toen hier de ertsen zilver en tin werden gevonden.
122pGeef
− de naam van de plooiingsfase waarin deze gebergtes zijn ontstaan;
− het geologisch verschijnsel dat samenhangt met het vóórkomen van
deze ertsen.
Gebruik de bronnen 1 en 2.
Het Elbsandsteingebirge op de grens van Duitsland en Tsjechië ligt ten
oosten van het Ertsgebergte. In het Elbsandsteingebirge komen
gesteenten uit de drie hoofdgroepen van gesteenten voor.
132pNoteer de drie hoofdgroepen van gesteenten op je antwoordblad.
Schrijf achter elke hoofdgroep een gesteentesoort uit bron 2 die daarbij
hoort.
Gebruik de bronnen 1 en 2.
Het Elbsandsteingebirge bestaat uit dikke lagen zandsteen die later zijn
geërodeerd en verweerd.
142pBeschrijf het ontstaan van het zandsteen in het Elbsandsteingebirge.
Gebruik bron 2 en de atlas.
De vier blokdiagrammen in bron 2 laten de ontstaansgeschiedenis van het
Elbsandsteingebirge zien. De blokdiagrammen laten in willekeurige
volgorde de geologische situatie zien tijdens het Krijt, het Paleogeen
(Tertiair), het Pleistoceen en de situatie nu.
152pZet de vier blokdiagrammen in de juiste chronologische volgorde van
vroeger naar later.
opgave 5Opgave 5 − Toerisme in Laos
Zuidoost-Azië
Opgave 5 − Toerisme in Laos
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik de atlas.
Veel landen in Zuidoost-Azië hebben zich pas de laatste decennia
ontwikkeld tot populaire vakantiebestemming.
161pGeef een politieke reden waarom veel landen in Zuidoost-Azië zich niet al
eerder tot vakantiebestemming hebben ontwikkeld.
Gebruik de atlas.
Het aantal toeristen dat Laos bezoekt is in tegenstelling tot veel andere
landen in Zuidoost-Azië relatief laag.
173pGeef hiervoor drie redenen, elk vanuit een andere dimensie.
Gebruik bron 1.
Ten noorden van de hoofdstad Vientiane ligt Vang Vieng. Dit dorpje trekt
door het bijzondere landschap met karstverschijnselen veel toeristen.
182pGeef
− de twee klimatologische voorwaarden voor het ontstaan van
karstverschijnselen;
− nog een andere voorwaarde voor het ontstaan van
karstverschijnselen.
Gebruik de atlas.
Laos heeft een droge en een natte periode. Tijdens de natte periode kan
de hoeveelheid neerslag op lokale schaal sterk verschillen.
192pGeef aan
− waardoor de droge periode in Laos wordt veroorzaakt en waardoor de
natte periode in Laos wordt veroorzaakt;
− waardoor de hoeveelheid neerslag in de natte periode op lokale
schaal sterk kan verschillen.
opgave 6Opgave 6 − Filipijnen, Indonesië en Vietnam vergeleken
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
Gebruik bron 1 en de atlas.
In bron 1 staan van elk van de landen Filipijnen, Indonesië en Vietnam
twee fysisch-geografische kenmerken.
202pNoteer de namen van de landen Filipijnen, Indonesië en Vietnam onder
elkaar op je antwoordblad.
Schrijf achter elk land de twee letters van de bijbehorende fysisch-
geografische kenmerken.
De exportbestemming van producten uit Filipijnen, Indonesië en Vietnam
is de laatste dertig jaar veranderd.
212pGeef aan
− welke verandering optreedt in de exportbestemming van producten uit
Filipijnen, Indonesië en Vietnam;
− waardoor deze verandering optreedt.
Gebruik bron 2.
In bron 2 is een verband te zien tussen de levensverwachting en het
inkomen per persoon van een groot aantal landen. De cijfers 1 tot en
met 4 horen in willekeurige volgorde bij de landen Indonesië, Laos,
Maleisië en Singapore.
222pNoteer de cijfers 1 tot en met 4 op je antwoordblad.
Schrijf achter elk cijfer de naam van het juiste land.
Gebruik de atlas.
Stel: een Nederlands kledingbedrijf wil zijn productie verplaatsen naar
Filipijnen, Indonesië of Vietnam. Jij bent gevraagd een advies te schrijven
over welk land daarvoor het meest geschikt is. Het kledingbedrijf stelt
twee eisen aan het vestigingsland:
a een betrouwbaar productieproces;
b geminimaliseerde productiekosten.
233pSchrijf, in maximaal 100 woorden, dit advies aan het Nederlandse
kledingmerk.
Onderbouw je advies met een politieke en een economische indicator van
de drie betrokken landen uit de atlas.
opgave 7Opgave 7 − De Waal bij Tiel
Leefomgeving
Opgave 7 − De Waal bij Tiel
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik de atlas.
Stelling a: het dijkringgebied waarin Tiel ligt heeft een jaarlijks
overstromingsrisico van 1 op 1.250 jaar.
Stelling b: klimaatverandering draagt bij aan een onregelmatiger regiem
van de Waal.
Stelling c: het verval van de Waal tussen Nijmegen en Tiel bedraagt
ongeveer 50 meter.
242pNoteer de letters a, b en c op je antwoordblad.
Schrijf achter elke letter of de stelling juist of onjuist is.
Gebruik bron 1.
Langsdammen hebben ten opzichte van kribben een voordeel bij stap drie
uit de drietrapsstrategie.
252pLeg dit uit.
Je antwoord moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik bron 1.
262pGeef twee oorzaken waardoor het eenvoudiger is om langsdammen in de
binnenbocht van een rivier te bouwen dan in de buitenbocht.
Gebruik bron 1.
Het belangrijkste doel van het programma Ruimte voor de Rivier is het
verhogen van de veiligheid in het riviergebied. De langsdammen dragen
daaraan bij.
272pNoteer op je antwoordblad nog twee andere doelen die met het
programma Ruimte voor de Rivier worden nagestreefd.
Geef voor elk doel aan op welke manier de langsdammen daaraan
bijdragen.
opgave 8Opgave 8 − Nederland Wereldstad
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Wereldsteden en megasteden zijn beide groot, maar wereldsteden
hebben ook nog andere kenmerken.
282pGeef twee kenmerken die wereldsteden wel hebben, maar megasteden
niet.
De Randstad ondervindt internationale concurrentie van grootstedelijke
gebieden als Londen en Parijs. De Randstad heeft een nadeel ten
opzichte van deze grootstedelijke gebieden.
291pGeef aan welk nadeel dat is.
Gebruik bron 1.
Het kaartbeeld van Tristate City kan bijdragen aan het promoten van
Nederland en de Randstad als vestigingslocatie voor internationale
bedrijven.
302pGeef twee manieren waarop het kaartbeeld hieraan bijdraagt.
Gebruik bron 1.
De meningen over de bruikbaarheid van het model Tristate City lopen
uiteen. Sommigen zien het als een nuttig model, maar er is ook kritiek.
312pGeef vanuit twee verschillende dimensies kritiek op het model.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
