bronnen

Eindexamen aardrijkskunde vwo 2007, tijdvak 2

bij dit examen

LET OP: Je kunt dit examen maken met de 52e druk of met de 51e druk van de atlas. Schrijf op de eerste regel van je antwoordblad welke druk je gebruikt, de 52e of de 51e.
Elke opgave bestaat uit enkele vragen. Bij elke vraag kun je, indien gewenst, de atlas
gebruiken.
De kaartnummers in de vragen verwijzen naar de 52e druk, of, als ze tussen haakjes
staan, naar de 51e druk van de atlas.

opgave 1Opgave 1 − Brazilië, een nieuwe agrarische supermacht

Politiek en ruimte
Opgave 1 − Brazilië, een nieuwe agrarische supermacht
Gebruik de bronnen 1 tot en met 3 van het bronnenboekje.
Volgens bron 1 is de groei van de Braziliaanse landbouwsector voorlopig nog
niet ten einde.
11p
Welk ruimtelijk kenmerk van Brazilië is hiervan de voornaamste oorzaak?
Er is een verandering opgetreden in de agrarische export uit Brazilië naar China.
21p
Geef de oorzaak van deze verandering.
Hoewel Brazilië de op twee na grootste producent van suiker ter wereld is, blijft
het wat betreft de export van suiker naar de EU achter bij veel kleinere
producenten zoals Mauritius, Fiji en Guyana.
32p
Geef de politiekgeografische verklaring voor het kleine aandeel van Brazilië in
de suikerimport van de EU in vergelijking tot het aandeel van de drie genoemde
landen.
Binnen de Europese Unie denkt men verschillend over het opheffen van
handelsbarrières voor de import van landbouwproducten.
42p
Beargumenteer aan de hand van gegevens op kaartblad 78 (51e druk: 68) uit de
atlas dat het standpunt van het Verenigd Koninkrijk over het opheffen van de
EU-handelsbarrières op landbouwproducten vermoedelijk verschilt van dat van
Griekenland.

opgave 2Opgave 2 − Gemeentelijke herindeling in Het Gooi en

Vechtstreek
Gebruik bron 4 van het bronnenboekje.
De gemeenten Blaricum en Laren proberen aan de in bron 4 beschreven
gemeentelijke herindeling te ontkomen door nauwer te gaan samenwerken met
Eemnes.
51p
Geef een oorzaak waardoor een nog nauwere samenwerking tussen deze drie
gemeenten politiekgeografisch wel eens op problemen zou kunnen stuiten.
62p
Geef een politiekgeografisch argument vóór en een politiekgeografisch
argument tégen samenvoeging van de gemeenten in ‘Het Gooi en Vechtstreek’
tot één grote Gooistad met 250.000 inwoners.
Wat betreft het aantal inwoners is Hilversum verreweg de grootste gemeente in
‘Het Gooi en Vechtstreek’.
72p
Leg uit waarom desondanks het verzorgingsgebied van Hilversum als secundair
regionaal centrum vrij klein is.
Atlaskaart 57A (51e druk: 51A) is gebaseerd op gegevens van rond 1970.
Hilversum was toen al een secundair regionaal centrum. Sinds die tijd heeft
Almere zich óók tot secundair regionaal centrum ontwikkeld.
Toch is het niet erg waarschijnlijk dat het verzorgingsgebied van Hilversum
kleiner is geworden door de ontwikkeling van Almere.
82p
Leg vanuit de fysiekruimtelijke structuur van deze regio uit waarom dit niet erg
waarschijnlijk is.

opgave 3Opgave 3 − Sri Lanka, een etnisch kruitvat

Gebruik de bronnen 5 tot en met 8 van het bronnenboekje.
Tamils tref je niet alleen op Sri Lanka aan. Ook in Maleisië leven ongeveer
1,5 miljoen Tamils.
92p
Leg uit met behulp van de kaartbladen 185 en 193 (51e druk: 164 en 171)
waarom er zo veel Tamils in Maleisië zijn.
102p
Noem twee sociaal-culturele factoren die hebben bijgedragen aan het zo sterk
ontwikkelde gevoel van regionaal bewustzijn van de Tamilbevolking op
Sri Lanka.
Tijdens de vredesbesprekingen in 2002 leken de Tamils op Sri Lanka bereid
genoegen te nemen met een zekere mate van autonomie.
111p
Met welk begrip wordt een dergelijk streven naar beperkte autonomie gewoonlijk
aangeduid?
Veel Tamil Tijgers zouden op Sri Lanka het liefst een geheel onafhankelijke
Tamilstaat stichten, bevolkt door alle Sri Lankaanse Tamils. Afgezien van het
verzet van de regering van Sri Lanka daartegen, is er nog een ruimtelijk
probleem dat het stichten van een geheel onafhankelijke Tamilstaat in de weg
staat.
121p
Welk ruimtelijk probleem is dat?
Het stichten van zo’n volledig onafhankelijke Tamilstaat vereist natievorming en
dat laatste lijkt bij de Tamils geen gemakkelijke opgave.
133p
Geef vanuit drie verschillende dimensies een oorzaak waardoor natievorming bij
de Tamils op moeilijkheden stuit.

opgave 4Opgave 4 − Goederenoverslag in drie Europese mainports

Vervoer en ruimtelijke inrichting
Opgave 4 − Goederenoverslag in drie Europese mainports
Gebruik de bronnen 9 tot en met 12 van het bronnenboekje.
In deze vraag vergelijk je de verdeling van de overslag naar drie soorten
goederen bij de mainports Rotterdam, Antwerpen en Hamburg.
142p
Schrijf de letters X, Y en Z uit bron 10 op je antwoordblad. Bereken met behulp
van bron 9 de procentuele verdeling in één decimaal nauwkeurig van de
overslag van droog massagoed, nat massagoed en stukgoed in de haven van
Hamburg en noteer achter elke letter het juiste percentage.
Rotterdam heeft een heel andere verdeling van goederensoorten dan Hamburg
(zie de bronnen 9 en 10). Dit heeft gevolgen voor de havengebonden industriële
activiteiten.
153p
Welke havengebonden industriële activiteit is in Rotterdam relatief veel sterker
vertegenwoordigd dan in Hamburg? Geef ook de verklaring voor dit verschil.
Uit bron 11 blijkt dat de haven van Rotterdam een veel groter volume goederen
afhandelt dan die van Antwerpen, terwijl de toegevoegde waarde van Rotterdam
nauwelijks groter is dan die van Antwerpen.
162p
Geef de verklaring voor deze schijnbare tegenstelling aan de hand van de
soorten goederen die in de haven van Rotterdam worden verwerkt.
Volgens bron 12 vervult Rotterdam een belangrijke rol in de mondiale stroom
van minerale olieproducten.
171p
Welk transportgeografisch model, doorgaans gebruikt in de luchtvaart, kun je
gebruiken om deze rol van Rotterdam te demonstreren?

opgave 5Opgave 5 − Infrastructurele projecten van de EU: de

Öresund Link en de mogelijke aanleg van een tunnel
onder de Straat van Gibraltar
Gebruik de bronnen 13 tot en met 16 van het bronnenboekje.
De Denen en de Zweden zagen in de periode 1990-2000 de kansen op een
verbeterde relatieve ligging van de Öresund stijgen dankzij de
decompartimentering binnen Europa.
181p
Welke politieke verandering in de periode 1990-2000 speelde daarbij een
belangrijke rol?
Door de komst van de Öresund Link heeft deze regio een sterke economische
groei doorgemaakt en zijn er veel nieuwe bedrijven aangetrokken.
192p
Verklaar waarom deze nieuwe bedrijvigheid niet tot een sterke stijging van
goederenstromen heeft geleid van en naar de Öresund regio.
De overeenkomsten of verschillen tussen de twee landen die de Öresund Link
met elkaar verbindt, kunnen vergeleken worden met de overeenkomsten of
verschillen tussen de twee landen die de Gibraltartunnel met elkaar verbindt.
Deze vergelijking kan gemaakt worden aan de hand van de politieke, de
sociaal-culturele en de economische dimensie.
203p
Maak deze vergelijking door per dimensie de overeenkomst of het verschil aan
te geven tussen de ene groep met elkaar verbonden landen en de andere groep
met elkaar verbonden landen.
Als er een tunnel onder de Straat van Gibraltar wordt aangelegd, kan Marokko
vanaf Tanger via een spoorlijn met het Spaans spoornetwerk verbonden worden.
Stelling: Als er een spoorwegverbinding tussen Spanje en Marokko komt (via de
tunnel onder de Straat van Gibraltar) dan kan dat de regionale ongelijkheid in
Marokko versterken.
212p
Geef een economisch-geografische argumentatie voor de juistheid van deze
stelling.
Het plan voor een tunnel onder de Straat van Gibraltar bevindt zich nog in de
overlegfase.
Stel men gaat eerst een onderzoek doen naar een spoorwegtunnel met als
voorspellende hoofdvraag: “Zal een spoorwegtunnel onder de Straat van
Gibraltar bijdragen aan een snellere economische ontwikkeling in Marokko?”
222p
Formuleer nu zelf een verklarende deelvraag, die bijdraagt aan de
beantwoording van de voorspellende hoofdvraag.

opgave 6Opgave 6 − Transportnetwerken in Marokko en Nigeria

Gebruik bron 17 van het bronnenboekje.
Nigeria heeft één duidelijk verkeersgeografisch voordeel ten opzichte van
Marokko.
231p
Welk voordeel wordt hier bedoeld?
Marokko heeft een spoorwegverbinding met buurland Algerije terwijl Nigeria
geen enkele spoorwegverbinding heeft met buurlanden.
242p
Geef met behulp van een atlaskaart de historische oorzaak van dit verschil
tussen Marokko en Nigeria. Noteer ook het nummer en letter van de kaart.
In tegenstelling tot de buurlanden Benin, Togo en Ghana, heeft Nigeria
nauwelijks autowegen of spoorwegverbindingen langs de kust.
252p
Geef hiervoor vanuit de juiste dimensie de belangrijkste oorzaak. Noteer ook de
gekozen dimensie.

opgave 7Opgave 7 − Aardolievoorraden in Nederland en de Noordzee

Actieve aarde
Opgave 7 − Aardolievoorraden in Nederland en de Noordzee
Gebruik de bronnen 18 en 19 van het bronnenboekje.
Op atlaskaart 40B (51e druk: 36B) kun je aflezen waar zich in Nederland in de
ondergrond aardolie bevindt.
262p
Verklaar met behulp van bron 18 waarom zich juist daar aardolie bevindt.
Gebruik de atlaskaarten 70A en 85 (51e druk: 62A en 75).
271p
In welke geologische structuur komt aardolie in de Noordzee voor?
283p
Leg in drie stappen uit hoe de vorming van aardolie in zijn werk is gegaan.
Hoewel de aardolievoorraden in de Noordzee al in de jaren zestig bekend
waren, begonnen het Verenigd Koninkrijk en Noorwegen de oliewinning pas na
1973.
291p
Geef een argument vanuit de economische dimensie waarom beide landen pas
vanaf 1973 aardolie gingen winnen.

opgave 8Opgave 8 − Natuurgeweld in Japan en omringend gebied

Gebruik bron 20 van het bronnenboekje.
Aan de noordwestzijde van de Filipijnse plaat heeft een veel groter aantal
aardbevingen plaatsgevonden dan aan de oostzijde.
302p
Geef een verklaring voor dit verschil op basis van de gegevens op kaartblad 140
(51e druk: 187) en op kaart 174B (51e druk: 156B).
Uit atlaskaarten 140A en D (51e druk: 187A en D) blijkt dat er een verband
bestaat tussen de diepte van het hypocentrum van een aardbeving (de plaats
onder het aardoppervlak waar een aardbeving ontstaat) en de afstand tot de
Japantrog.
311p
Welk verband bestaat er tussen de diepte van het hypocentrum en de afstand
tot de Japantrog? Laat hierbij de aardbevingen met een hypocentrum van
minder dan 50 km diepte buiten beschouwing.
Atlaskaart 140A (51e druk: 187A) laat zien dat de lijn met de meeste
vulkanische activiteiten niet direct naast, maar op enige afstand van de
diepzeetrog is gelegen.
322p
Leg dit verschijnsel uit.
Vergelijk de atlaskaarten 140E en F (51e druk: 187E en F) met elkaar.
De gemiddelde uitgave per ramp voor herstelwerkzaamheden lijkt voor de
periode 1978-1987 weinig verband te vertonen met het totale overstroomde
gebied per regio in hectaren (1978-1987), met uitzondering van het noordelijke
eiland Hokkaido. Het nagenoeg ontbreken van dit verband kan onder andere
verklaard worden door niet alleen te kijken naar de grootte van het getroffen
gebied, maar ook naar de invloed van andere gegevens.
332p
Noem twee andere gegevens die van invloed zijn op de omvang van de uitgaven
aan herstelwerkzaamheden na een overstromingsramp.
De titel van atlaskaart 140G (51e druk: 187G) kun je vervangen door een
aardrijkskundige term.
341p
Welke (Engelstalige) aardrijkskundige term wordt hier bedoeld?

opgave 9Opgave 9 − Klimaatverandering en gevolgen

Gebruik bron 21 van het bronnenboekje.
351p
Welk gegeven uit bron 21 maakt het onmogelijk om klimaatveranderingen
correct te voorspellen?
In het boek ‘Opgewarmd Nederland’ (2004) stelt klimatoloog Rob van Dorland
dat de mensheid, zonder het zelf te weten, de temperatuurstijging als gevolg van
het versterkte broeikaseffect lange tijd heeft afgeremd.
362p
Geef op basis van bron 21 twee argumenten vóór zijn zienswijze.
In bron 21 zijn de variaties in de baan van de aarde rondom de zon en de
variaties in de stand van de aardas niet opgenomen.
372p
Leg uit waarom beide soorten variaties niet in de bron zijn opgenomen.
383p
Noem drie fysischgeografische gevolgen van klimaatverandering op mondiale
schaal.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.