Eindexamen nederlands vmbo gl/tl 2021, tijdvak 1

Wat is het hoofdonderwerp van deze tekst?

gevolgen van ghosting

ghosten in de datingwereld

online ghosten

problemen van ghosting

Hoe wordt de tekst ingeleid in alinea 1?

vooral door

de mening van de schrijfster over het onderwerp van de tekst te geven

een conclusie over het onderwerp van de tekst te trekken

een voorbeeld bij het onderwerp van de tekst uit te werken

het centrale probleem van de tekst te benoemen

In alinea 2 geeft de schrijfster van de tekst twee verschillende

verklaringen voor het feit dat ghosting vaak gelinkt wordt aan

datingsapps.

Noteer deze twee verklaringen in de uitwerkbijlage.

Welke twee verklaringen voor ghosten geeft de schrijfster in alinea 3?

Noteer je antwoord in de uitwerkbijlage.

In alinea 4 zegt de schrijfster dat in de media ghosting vooral wordt

toegeschreven aan millennials. De uitleg die de media hierbij geven,

is echter subjectief.

Citeer het woord uit alinea 4 waaruit blijkt dat de schrijfster deze uitleg

subjectief vindt.

In alinea’s 5 en 6 staat dat ghosting al eeuwenoud is.

Volgens Van der Sanden lijkt er wel wat nieuw te zijn aan het ghosten van

tegenwoordig.

Schrijf in eigen woorden op wat volgens Van der Sanden nieuw lijkt

aan het ghosten van tegenwoordig. Noteer je antwoord in maximaal

15 woorden in de uitwerkbijlage.

Alinea 6 eindigt met: “Het is aanlokkelijker om iemand te ghosten, want

dankzij de talloze nieuwe communicatiemiddelen staan we constant met

elkaar in contact, terwijl we zo veel contacten onmogelijk allemaal kunnen

onderhouden.”

Alinea 7 begint met: “Bovendien is het ghosten zelf vele malen

zichtbaarder geworden.”

Wat is het verband tussen deze twee zinnen?

oorzaak - gevolg

opsomming

reden

uitspraak - conclusie

Volgens psycholoog Wendy Walsh bestaan er drie niveaus van ghosting

(alinea 8).

Kruis in het schema in de uitwerkbijlage aan bij welk niveau van

ghosting de situaties volgens Walsh horen.

“Er bestaat niet één alomvattende reden waarom mensen ghosten.”

(regels 126-127)

Vat de in alinea 9 genoemde redenen samen in maximaal 50 woorden.

Neem alleen de hoofdzaken op in je samenvatting. Noteer je antwoord

in de uitwerkbijlage.

“Het fenomeen ghosting is niet onschuldig.” (regels 142-143)

Noem de twee gevolgen van ghosting die in alinea 10 genoemd

worden. Gebruik per gevolg maximaal drie woorden. Noteer je

antwoord in de uitwerkbijlage.

Alinea 12 bestaat uit twee zinnen:

1 Datingapps Bumble en Badoo zagen zich zelfs genoodzaakt om

ghosting op hun platforms in te perken.

2 Bij Bumble krijgen gebruikers die niet op berichten reageren

tegenwoordig een melding waarin ze worden aangespoord het

gesprek voort te zetten of beleefd te beëindigen.

Moet je beide zinnen in een samenvatting van deze tekst opnemen?

Ja, want beide zinnen bevatten hoofdzaken van de tekst.

Ja, want het is belangrijk om te weten hoe ghosting aangepakt wordt

in datingapps.

Nee, want zin 2 geeft een voorbeeld van hoe ghosting aangepakt

wordt in datingapps.

Nee, want in zin 2 staat alleen vermeld hoe Bumble omgaat met

ghosting in de datingapp.

Alinea 14 is het slot van deze tekst.

Welke functie heeft het slot van deze tekst?

Het slot is een

aanbeveling.

conclusie.

samenvatting.

toekomstverwachting.

Wat zijn de twee belangrijkste doelen van deze tekst?

De tekst wil de lezer

activeren en waarschuwen.

activeren en overtuigen.

informeren en overtuigen.

informeren en waarschuwen.

Voor wie is deze tekst vooral bedoeld?

voor lezers die

al eens eerder door iemand geghost zijn

in het onderwerp ghosting geïnteresseerd zijn

regelmatig gebruikmaken van datingapps

weleens eerder iemand geghost hebben

Wat is het hoofdonderwerp van deze tekst?

adviezen voor emojigebruik

emoji als communicatiemiddel

functies van emoji

misverstanden door emoji

In alinea 1 wordt het onderwerp van de tekst geïntroduceerd.

Op welke drie manieren gebeurt dat? Zet in de uitwerkbijlage een

kruisje achter de drie juiste antwoorden.

Alinea 2 en alinea 3 hebben een gemeenschappelijk deelonderwerp.

Welk deelonderwerp is dat?

emojigebruik in verschillende landen

jaarlijkse verschillen in emojigebruik

originele emoji

populaire emoji

“Emoticons kunnen misverstanden voorkomen. Zet:-P achter een zin en

het is duidelijk dat je een grap maakt. Maar in emojiland is wel érg veel

keuze in gezichtsuitdrukkingen. Dat kan verwarrend zijn.” (regels 90-96)

Welke twee zaken worden in deze zinnen tegenover elkaar gezet?

Vul de zinnen in de uitwerkbijlage aan.

Welke woordgroep in alinea 7 heeft ongeveer dezelfde betekenis als het

woord ‘ambigue’ (regel 112) in alinea 8?

Citeer deze woordgroep.

Citeer de zin uit alinea 9 die duidelijk maakt welke gevolgen het heeft als

mensen emoticons of emoji gebruiken in zakelijke e-mails.

Alinea 9 is het slot van deze tekst.

Welke functie heeft het slot van deze tekst?

Het slot

beschrijft een toekomstverwachting.

bevat nieuwe informatie.

geeft een samenvatting.

trekt een conclusie.

Welke drie van onderstaande zinnen uit de tekst bevatten informatie die

zeker in een samenvatting van deze tekst moet worden opgenomen?

Noteer de nummers van deze zinnen in de uitwerkbijlage.

1 Er zijn dan bijna drieduizend emoji in omloop en ze zijn een niet meer

weg te denken communicatiemiddel.

2 De top 20 van Frankrijk stond volgens de studie uit 2015 bijvoorbeeld

vol hartjes in allerlei maten en kleuren.

3 We willen met emoji vooral communiceren wat we live met

lichaamstaal uitdrukken.

4 Facebook Messenger hield afgelopen jaar een enquête onder ruim

negenduizend gebruikers over hun onlinecommunicatie.

5 Een vervolgstudie toonde afgelopen jaar aan dat het amper verschil

maakt of verwarrende emoji los of in zinscontext staan.

6 Of mensen grootverbruiker zijn of niet, ze zijn het er meestal over

eens dat emoji niet thuishoren in e-mails, zéker niet in zakelijke

context.

7 Proefpersonen vonden een zakelijke e-mailer die lachende smileys

gebruikte minder competent en stuurden minder informatieve e-mails

terug.

De foto in deze advertentie trekt de aandacht van de lezer.

Welke andere functie heeft de foto in deze advertentie?

De foto is nodig om de tekst te kunnen begrijpen.

De foto ondersteunt de inhoud van de tekst.

De foto voegt nieuwe inhoudselementen aan de tekst toe.

In de tekst staat: “We stonden met 40.000 in de regen voor eerlijk en

ambitieus klimaatbeleid.”

Welke twee zaken uit de tekst vallen onder dit klimaatbeleid?

Noteer je antwoord in de uitwerkbijlage.

Op welke doelgroep richt deze advertentie zich vooral?

op mensen die

bereid zijn te demonstreren voor hun idealen

het belangrijk vinden dat er een goed klimaatbeleid komt

vinden dat bedrijven moeten betalen voor hun eigen vervuiling

zelf minder willen betalen aan energiebelasting

Wat is het belangrijkste doel van deze advertentie?

lezers aansporen om zich aan te sluiten bij Milieudefensie

lezers informeren over de demonstratie voor een beter klimaatbeleid

politici aansporen om een goed klimaatbeleid te voeren

politici overtuigen dat demonstraties invloed hebben op hun beleid

Citeer het zinsgedeelte uit de advertentietekst dat beschrijft wat op de foto

te zien is.

Wat is het hoofdonderwerp van deze tekst?

afwijkend slaapritme bij pubers

conflict tussen pubers en hun ouders over bedtijd

langdurig slaaptekort bij pubers

slechtere schoolprestaties van pubers door slaapgebrek

Welke alinea vormt of welke alinea’s vormen de inleiding van deze tekst

en waarom?

Alleen alinea 1, want in deze alinea wordt het onderwerp benoemd;

alinea 2 laat vervolgens de andere kant van het onderwerp zien.

Alinea’s 1 en 2, want beide alinea’s schetsen een verschijnsel;

vanaf alinea 3 volgt een verklaring.

Alinea’s 1, 2 en 3, want in deze alinea’s wordt een probleem

weergegeven; vanaf alinea 4 volgt een vergelijking.

“Dat is bij veel zoogdieren zo” (regel 35)

Citeer het zinsgedeelte waarnaar ‘Dat’ verwijst. Noteer je antwoord in

de uitwerkbijlage.

Dat jongeren later gaan slapen dan hun ouders eigenlijk willen, is iets van

alle tijden, blijkt uit de tekst.

Citeer de zin uit alinea 1, 2, 3 of 4 waarin dit verschijnsel wordt

vermeld.

Als een puber vroeg opstaat, kan hij dan direct goed functioneren, zoals

een volwassene die vroeg opstaat?

Geef antwoord op de vraag en licht je antwoord toe. Baseer je antwoord

op de informatie in alinea 5. Noteer je antwoord in maximaal 15 woorden

in de uitwerkbijlage.

Welk deelonderwerp hebben de alinea’s 6 en 7?

onderzoek naar schoolcijfers

slaaptijden en schoolresultaten

vermoeidheid en motivatie

vermoeidheid tegenover luiheid

Hoe kan het slot van deze tekst opgevat worden?

als aanbeveling aan scholen om andere schooltijden te hanteren

als aansporing van pubers om beter te leren voor school

als advies aan ouders om pubergedrag te accepteren

als waarschuwing voor pubers om eerder naar bed te gaan

De schrijfster gebruikt informatie uit twee onderzoeken en zij citeert een

deskundige.

Met welk doel gebruikt zij deze informatie en citaten?

om de boodschap over dit onderwerp te ondersteunen

om de verdeeldheid over dit onderwerp te laten zien

om een discussie over dit onderwerp te beginnen

om haar eigen mening over dit onderwerp te kunnen geven

Wat is het belangrijkste doel van deze tekst?

adviseren om lesuren aan te passen aan de slaapbehoefte van pubers

amuseren met herkenbare anekdotes over slaperige pubers

informeren over het ontregelde slaapritme van pubers

overtuigen om meer begrip te hebben voor slaperige pubers

Welke zin vat deze tekst het best samen?

Ouders en docenten ergeren zich aan pubers die ’s ochtends moe zijn,

omdat ze de avond ervoor te laat naar bed zijn gegaan.

Ouders en docenten zouden meer begrip kunnen hebben voor het

slaapritme van pubers, omdat de melatoninepiek bij pubers op een

ander tijdstip valt dan bij volwassenen.

Pubers presteren steeds slechter op school, omdat hun

melatoninespiegel op hol is geslagen.

Pubers kunnen niet op tijd opstaan voor school, omdat de blootstelling

aan blauw licht hun biologische klok ontregelt.

De schooldirectie is aan het nadenken over het aanpassen van de

schooltijden, met ingang van volgend schooljaar. Het idee is om de lessen

een uur later te laten beginnen. Dat betekent wel dat de lessen ’s middags

langer zullen doorgaan. De directie wil graag weten wat de leerlingen

vinden van een mogelijke aanpassing van de schooltijden.

In de les Nederlands is de tekst ‘Als je puber te laat naar bed gaat’

behandeld. In die tekst wordt het beeld geschetst van vermoeide pubers

aan het begin van de schooldag. In jouw klas ontstaat een discussie

hierover. Sommige leerlingen herkennen dit beeld en zien de tekst als

bewijs dat ze dus niets aan hun vermoeidheid kunnen doen. Andere

leerlingen vinden dat je er zelf verantwoordelijk voor bent dat je genoeg

slaapt, om zo uitgerust aan de schooldag te kunnen beginnen.

Je besluit om een e-mail te schrijven aan de schooldirecteur, waarin je

laat weten of je voor- of tegenstander bent van het plan om de

schooltijden aan te passen. In je e-mail beschrijf je de discussie in de klas

over vermoeide pubers. Je geeft een mogelijk voordeel en een mogelijk

nadeel van het aanpassen van de schooltijden. Natuurlijk geef je ook

uitgebreid je mening. Aan het eind van je e-mail nodig je de directeur uit

om met de klas in gesprek te gaan over het plan om de schooltijden aan

te passen.

Schrijf de e-mail aan meneer Overbeek, de directeur van jouw school.

Een aantal gegevens is al voorgedrukt in de uitwerkbijlage. Vermeld het

onderwerp van je e-mail in de onderwerpregel.

Gebruik voor je e-mail de gegevens op de vorige bladzijde en eventueel

de tekst ‘Als je puber te laat naar bed gaat’. Gegevens die niet in de

opdracht staan, moet je zelf bedenken.

Besteed in jouw e-mail aandacht aan de volgende punten:

− jezelf voorstellen;

− de aanleiding om de e-mail te schrijven;

− een beschrijving van de discussie in de klas;

− een mogelijk voordeel van het aanpassen van de schooltijden;

− een mogelijk nadeel van het aanpassen van de schooltijden;

− jouw mening over het plan om de schooltijden aan te passen;

− twee passende, nieuwe argumenten die jouw mening ondersteunen;

− een vraag aan de directeur om met de klas in gesprek te gaan;

− een voorstel voor datum en tijdstip van gesprek met de klas;

− een verzoek om een snelle reactie.

Sluit je e-mail af met ‘Met vriendelijke groet,’ of ‘Hoogachtend,’ en je

eigen voor- en achternaam.

Let op: Zorg ervoor dat je tekst minimaal uit 100 woorden bestaat.

Bij minder dan 100 woorden krijg je geen punten voor taalgebruik.