Eindexamen nederlands vmbo gl/tl 2005, tijdvak 2

Wat is het verband tussen alinea 4 en 5?

A Alinea 5 geeft een verklaring voor de inhoud van alinea 4.

B Alinea 5 geeft een uitleg bij alinea 4.

C Alinea 5 noemt een gevolg van de inhoud van alinea 4.

D Alinea 4 en 5 vormen samen een opsomming.

In de alinea’s 6 en 7 staan oorzaken van de achteruitgang van dialecten.

Noem vier van deze oorzaken.

We kunnen deze tekst verdelen in vier delen:

deel 1: houding ten aanzien van dialecten

deel 2: groeiende interesse voor dialecten

deel 3: oorzaken voor achteruitgang van dialecten

deel 4: maatregelen voor het behoud van dialecten

Bij welke alinea begint deel 2 Groeiende interesse voor dialecten?

A alinea 2

B alinea 3

C alinea 4

D alinea 5

Bij welke alinea begint deel 4 Maatregelen voor het behoud van dialecten?

A alinea 7

B alinea 8

C alinea 9

D alinea 10

“De tweetaligheid was voor de meesten geen probleem.” (alinea 6)

Citeer de zin uit alinea 3 waarin hetzelfde wordt beweerd.

Over welke eigenschap van dialectsprekers gaat alinea 7 vooral?

A de beperkte belangstelling

B de intelligentie

C het negatieve imago

D het opleidingsniveau

Waarom kunnen een dialect en het Standaardnederlands gewoon naast elkaar bestaan

volgens de auteur?

omdat een dialect en het Standaardnederlands

A door verschillende soorten mensen gebruikt worden

B een heel verschillende ontstaansgeschiedenis hebben

C in verschillende situaties gebruikt worden

D vaak maar heel weinig van elkaar verschillen

Wat is de hoofdgedachte van de tekst “Dialecten in het nauw”?

A De dialecten hebben het erg moeilijk, maar dankzij de toegenomen belangstelling

zullen ze voor de ondergang behoed worden.

B De dialecten verdwijnen vooral, doordat de burgers en de overheid weinig

belangstelling hebben voor de dialecten.

C Het dialectgebruik is sterk afgenomen en het is belangrijk de dialecten vast te leggen

nu het nog kan.

D Hoewel er nauwelijks belangstelling is voor de dialecten, moet de overheid financiële

middelen beschikbaar stellen voor onderzoek.

Een schrijver kan in een tekst gebruik maken van:

1 feiten

2 de eigen mening

3 de mening van anderen.

Waarvan maakt de schrijver van deze tekst gebruik?

A 1 en 2

B 1 en 3

C 2 en 3

D 1, 2 en 3

Een schrijver kan met zijn tekst de volgende doelen hebben:

1 informeren over een verschijnsel

2 de lezer aansporen tot actie

3 de lezer overtuigen van zijn mening

4 gevoelens over een verschijnsel tot uitdrukking brengen.

Welke zijn de belangrijkste doelen van de schrijver met deze tekst?

A 1 en 3

B 1 en 4

C 2 en 3

D 2 en 4

Vat de tekst “Passagiers in paniek” samen in maximaal 125 woorden. Besteed daarbij

alleen aandacht aan de volgende onderdelen van de tekst:

− een algemene omschrijving van het verschijnsel ‘vliegangst’

− hoe vaak bij volwassenen vliegangst voorkomt

− de belangrijkste oorzaak van vliegangst

− twee terreinen waarop vliegangst negatieve gevolgen kan hebben

− de twee personen die vliegangst kunnen aanpakken

− drie verschillende manieren om iets aan vliegangst te doen in de periode vóór je gaat

vliegen

− drie verschillende manieren om iets aan vliegangst te doen tijdens de vlucht.

Schrijf je samenvatting in volledige zinnen in de uitwerkbijlage.

Een afbeelding in een folder of advertentie kan verschillende functies hebben:

1 De afbeelding dient om de aandacht te trekken

2 De afbeelding is nodig om de tekst te kunnen begrijpen

3 De afbeelding voegt inhoudelijk iets nieuws toe aan de tekst.

Welke functie(s) hebben de twee appels in deze advertentie?

A alleen 1 en 2

B alleen 1 en 3

C alleen 2 en 3

D 1, 2 en 3

Voor wie is deze dagbladadvertentie van supermarkt Super De Boer vooral bedoeld?

A voor alle lezers

B voor kenners van appels

C voor mensen met ernstige gewichtsproblemen

D voor vaste klanten van de supermarkt

Wat is het belangrijkste doel van deze advertentie?

A consumenten informeren

B gezond leven aanmoedigen

C slankheid aanprijzen als schoonheidsideaal

D zo veel mogelijk appels verkopen

Wat is de functie van de eerste alinea?

De schrijfster wil met alinea 1 de tekst inleiden door

A de eindconclusie van de tekst voorop te plaatsen.

B een gebeurtenis te vertellen.

C haar eigen mening over het onderwerp te geven.

D het onderwerp van de tekst aan te kondigen.

We kunnen de tekst tussen de eerste en de laatste alinea verdelen in twee gedeelten:

− deel 1: alinea’s 2, 3 en 4

− deel 2: alinea’s 5, 6 en 7

Met welk kopje kun je de inhoud van deel 1 (alinea’s 2, 3 en 4) het beste weergeven?

A Oorzaken van allergieën

B Risico’s van vuil

C Schadelijk voedsel

D Westerse kinderen

Met welk kopje kun je de inhoud van deel 2 (alinea’s 5, 6 en 7) het beste weergeven?

A Eigenwijze patiënten

B Invloed van de mode

C Lastige diagnose

D Lichamelijke klachten

Het toenemen van voedselallergieën heeft bepaalde oorzaken.

Noem twee oorzaken die Knippels vermeldt in de alinea’s 3 en 4.

Waardoor komen voedselallergieën voornamelijk in de Westerse wereld (Europa en

Amerika) voor?

In de Westerse wereld

A bestaat meer variatie in het eten.

B leeft men erg schoon en hygiënisch.

C probeert men veel nieuwe producten uit.

D wordt te eenzijdig gegeten.

Welke van de onderstaande formuleringen geeft het beste aan wat het verband is tussen

alinea 6 en 7?

A Alinea 6 en 7 vormen samen een opsomming.

B Alinea 7 is een herhaling van alinea 6.

C Alinea 7 is een uitwerking van alinea 6.

D Alinea 7 is een voorbeeld bij alinea 6.

Hoe kun je de inhoud van alinea 8 het beste weergeven?

Alinea 8 bevat

A een advies.

B een nieuw gezichtspunt.

C een protest.

D een samenvatting.

Wat is het doel van Geertje Dekker met deze tekst?

Zij wil de lezer

A ertoe aanzetten bewuster met voedsel om te gaan.

B informeren over het verschijnsel ‘voedselallergie’.

C overtuigen van het gevaar van voedselallergie.

D waarschuwen voor nieuwe producten.

Jouw klas heeft zes weken aan een project ‘Rijk en arm’ gewerkt tijdens de lessen

maatschappijleer. Jullie hebben je beziggehouden met thema’s als ‘honger en overvloed’,

‘hulpprogramma’s in de Derde Wereld’ en ‘delen en geven’. Het project moet afgesloten

worden met een activiteit die door de klas georganiseerd wordt. Het is de bedoeling dat

deze activiteit iets oplevert voor de Derde Wereld.

Jullie zijn aan het nadenken over een plan, als het volgende krantenartikeltje je aandacht

trekt:

Van een van onze verslaggevers

auto. Men hoopt te bereiken dat de inwoners

met daarin het verzoek om 4 weken lang de auto

Je legt je klasgenoten het plan voor om een week lang iedereen op de fiets naar school te

krijgen. Alle deelnemers moeten zich laten sponsoren door ten minste twee mensen van

thuis of uit hun omgeving. De opbrengst van deze fietsweek moet dan besteed worden

aan een goed doel in Afrika.

Je klasgenoten zijn direct enthousiast.

Om te beginnen lijkt het jullie verstandig een brief te schrijven aan de directie van de

school, waarin jullie:

− toestemming vragen om de fietsweek te organiseren

− vertellen wat de aanleiding is voor jullie idee

− uitleggen met welk doel jullie een fietsweek voor de school willen organiseren

− uiteenzetten wat het idee inhoudt

− voorstellen wanneer jullie de fietsweek willen organiseren

− uitleggen hoe jullie leerlingen en personeel op de hoogte willen stellen

− twee argumenten noemen waarom de fietsweek een succes zal worden.

Brief

Schrijf in de uitwerkbijlage de brief naar de directie namens je klas. Je schrijft de

brief vanaf je huisadres. Gebruik voor de geadresseerde de volgende adresgegevens:

Naam van je school

Postbus 33400

4888 EE Plaats van je school

Twee weken later hebben jullie een positief antwoord ontvangen van de directie. De

fietsweek kan doorgaan. Dat betekent dat jullie leerlingen, directieleden, docenten en

onderwijsondersteunend personeel moeten gaan informeren over jullie plan. Dit gaan

jullie doen door een oproep te plaatsen in de schoolkrant. Jullie leggen in die oproep uit:

− wat de aanleiding ertoe was om de fietsweek te organiseren

− welk doel jullie voor ogen hebben

− wat de rol van de sponsors is

− wie er mee kunnen doen

− wanneer de fietsweek gehouden wordt.

De oproep wordt afgesloten met een deelnamestrook. Deze strook moet uitgeknipt en

ingevuld worden door de deelnemers en vóór de herfstvakantie worden ingeleverd bij de

administratie. Op het formulier moet de deelnemer kunnen invullen: voorletter(s),

achternaam, klas of functie op de school, de reden waarom iemand mee wil doen, de

namen van de sponsors en de sponsorbedragen en het vervoermiddel waarmee de

deelnemer gewoonlijk naar school komt. Je geeft de oproep een passende titel.

Oproep met deelnamestrook

Maak de oproep met de deelnamestrook in de uitwerkbijlage.