bronnen

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2019, tijdvak 2

bij dit examen

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

opgave 2Nederland (1848-1914)

Gebruik bron 1.
11p
In welk jaar heeft koning Willem II de opdracht uit de bron gegeven?
Gebruik nogmaals bron 1.
21p
De vrouw van koning Willem II geeft hem een compliment. Zij doet net
alsof hij uit zichzelf het initiatief genomen heeft om de grondwet te
wijzigen.
Een historica is het oneens met het compliment. Zij vindt dat Willem II
gedwongen werd om de grondwet te wijzigen.
Geef een argument waarom volgens de historica Willem II gedwongen
werd om de grondwet te wijzigen.
31p
In 1849 overleed koning Willem II. Zijn zoon was het niet eens met de
inhoud van de nieuwe Grondwet die zijn vader had laten opstellen.
Daarom twijfelde hij of hij zijn vader wel wilde opvolgen als koning.
Geef een politieke reden voor zijn twijfel.
41p
In 1887 werd op verzoek van de Tweede Kamer een groot onderzoek
gedaan naar de ‘sociale kwestie’. Hierbij maakte de Tweede Kamer
gebruik van een recht.
Welk recht wordt bedoeld?
A het recht van amendement
B het recht van budget
C het recht van enquête
D het recht van initiatief
51p
In 1874 werd het Kinderwetje van Van Houten aangenomen in de Tweede
Kamer. Ook liberale Kamerleden hadden vóór de wet gestemd. Dat is
opmerkelijk, omdat dit niet past bij de politieke opvattingen van liberalen
over de rol van de overheid, bijvoorbeeld bij de invoering van sociale
wetten.
Welke rol moest de overheid volgens veel liberalen spelen?
62p
Tussen 1850 en 1920 werden, naast het Kinderwetje, nog verschillende
andere sociale wetten aangenomen en ingevoerd.
Noem twee voorbeelden van deze sociale wetten.
Gebruik bron 2.
71p
Een grondwetswijziging kent verschillende fases. De uitspraken uit de
bron passen bij die fases.
Zet de uitspraken in de juiste volgorde, van de eerste fase naar de
laatste fase.
Doe het zo:
Eerst …, dan … en ten slotte … (vul nummers in).
Gebruik nogmaals bron 2.
81p
De uitspraken gaan over een verandering in de grondwet.
Welke verandering wordt bedoeld?
Gebruik bron 3.
91p
De mening van de spin hoort bij een politiek-maatschappelijke stroming.
Wat is de naam van deze stroming?
Gebruik bron 4.
102p
Geef per uitspraak aan door welke politiek leider die is gedaan.
Doe het zo:
Uitspraak 1 is gedaan door … (noem naam).
(enzovoort tot en met uitspraak 3)

opgave 3De Eerste Wereldoorlog (1914-1918)

Gebruik bron 5.
112p
De bron is in 1914 gebruikt als propaganda tegen de Duitsers.
Leg uit dat de bron als propaganda werd gebruikt.
Doe dit door:
− eerst de propagandaboodschap te noemen,
− en daarna met een onderdeel uit de bron deze boodschap toe te
lichten.
Gebruik bron 6.
121p
Op welke kaart zijn de belangrijkste landen van het bondgenootschap van
de Centralen donker gekleurd?
A op kaart 1
B op kaart 2
C op kaart 3
D op kaart 4
Gebruik bron 7.
131p
De Nederlandse regering wilde niet dat dit soort artikelen tijdens de
Eerste Wereldoorlog werden gepubliceerd. Daarom werd de
hoofdredacteur van de krant aangeklaagd.
Welke politieke reden had de Nederlandse regering om bezwaar te
maken tegen dit soort artikelen?
Gebruik nogmaals bron 7.
141p
Welke begrippen horen bij de bron?
A nationalisme + recht op werk
B nationalisme + rechtsstaat
C vrijheid van drukpers + recht op werk
D vrijheid van drukpers + rechtsstaat
Gebruik bron 8.
151p
Het geschiedenisboek beschrijft een bepaalde gebeurtenis in Nederland.
Welke gebeurtenis wordt bedoeld?
Gebruik bron 9.
161p
De schrijver vindt het terecht dat Engelse en Amerikaanse vrouwen hun
onafhankelijkheid laten zien na de Eerste Wereldoorlog.
Geef het historisch argument dat te maken heeft met de rol van
vrouwen tijdens de Eerste Wereldoorlog, waarmee de schrijver zijn
mening ondersteunt.

opgave 4Het Interbellum (1918-1939)

Gebruik bron 10.
171p
Welke gebieden worden aangegeven met de nummers 1 tot en met 8?
Dat zijn gebieden die Duitsland
A heeft veroverd in de periode 1933-1939.
B heeft veroverd tijdens de Eerste Wereldoorlog.
C moest afstaan door het Verdrag van Versailles.
D moest afstaan tijdens de Eerste Wereldoorlog.
181p
Tussen 1920 en 1930 pleegde Hitler een staatsgreep. Dat was onder
andere een gevolg van de slechte economische situatie die op dat
moment voor veel onrust zorgde. De staatsgreep mislukte.
In welk jaar vond deze staatsgreep plaats? En welke omschrijving van de
economische situatie past bij dat jaar?
A
B
C
D
E
F
jaar economische situatie 1923 inflatie in Duitsland 1923 wereldwijde economische crisis 1926 inflatie in Duitsland 1926 wereldwijde economische crisis 1929 inflatie in Duitsland 1929 wereldwijde economische crisis
192p
Hieronder staan vier uitspraken die te maken hebben met Duitsland:
1 Duitsland leent geld van de Verenigde Staten om de economie op
gang te helpen.
2 Duitsland mag geen lid van de Volkenbond worden.
3 Duitsland wordt opgedeeld in vier bezettingszones.
4 Duitsland zet de herstelbetalingen stop om de economie op gang te
helpen.
Geef per uitspraak aan of die wel of niet een direct gevolg was van
het Dawesplan.
Doe het zo:
Uitspraak 1 was … (kies uit: wel / niet) een direct gevolg van het
Dawesplan.
(enzovoort tot en met 4)
201p
Welke organisatie van de nazi’s had in de periode 1921-1933 als
belangrijkste opdracht partijbijeenkomsten te bewaken en politieke
tegenstanders te bedreigen?
A Gestapo
B NSDAP
C SA
D SS
212p
Noem één overeenkomst en één verschil tussen het fascisme in Italië
en het nationaal-socialisme in Duitsland in de periode 1925-1935.
Doe het zo:
Overeenkomst tussen het fascisme en het nationaal-socialisme: …
Verschil: het fascisme …, maar het nationaal-socialisme …
221p
Direct na de machtsovername van de nazi’s in Duitsland werden grote
aantallen politieke tegenstanders, vooral communisten en socialisten,
opgepakt. Zij werden in speciaal daarvoor opgerichte gevangenissen
opgesloten. Daar werden zij mishandeld en moesten zij dwangarbeid
verrichten. Veel gevangenen overleefden dat niet.
Welke naam wordt voor dit soort speciale gevangenissen gebruikt?
Gebruik bron 11.
232p
Het schilderij is door de nazi’s gebruikt als propaganda.
Leg uit dat het schilderij als propaganda kan worden gebruikt.
Doe dit door:
− eerst de propagandaboodschap te noemen,
− en daarna met een onderdeel uit het schilderij deze boodschap toe te
lichten.

opgave 5Door de tijd heen

242p
Hieronder staan vijf gebeurtenissen die te maken hebben met Duitsland in
de periode 1918-1939:
1 De Conferentie van München vindt plaats.
2 Duitsland en de Sovjet-Unie sluiten een niet-aanvalsverdrag.
3 Duitsland raakt door de Beurskrach onmiddellijk in zware economische
problemen.
4 Duitsland valt Polen binnen.
5 Duitsland wordt lid van de Volkenbond.
Zet de gebeurtenissen in de juiste volgorde, van vroeger naar later.
Doe het zo:
Eerst …, dan …, daarna …, vervolgens … en ten slotte … (vul nummers
in).

opgave 6De Tweede Wereldoorlog (1939-1945)

Gebruik bron 12.
252p
Leg uit dat dit bombardement leidde tot de capitulatie van Nederland.
Doe dit door:
− eerst aan te geven welke stad gebombardeerd werd,
− en daarna een reden te geven waarom de Nederlandse legerleiding
besloot te capituleren.
261p
Een bewering: De Duitse inval in Nederland is een voorbeeld van een
Blitzkrieg.
Geef één argument waaruit blijkt dat de bewering juist is.
Gebruik bron 13.
271p
Iemand beweert dat veel van deze directeuren collaborateurs waren.
Geef één argument voor deze bewering.
Gebruik bron 14.
281p
Hieronder staan drie namen van personen:
a koningin Wilhelmina
b Mussert
c Troelstra
Drie tegenstanders:
1 de communisten aan het oostfront
2 de Duitsers in Europa
3 de Japanners in Azië
Wie heeft de uitspraak uit de bron gedaan? En tegen welke
tegenstander moest worden gevochten?
Doe het zo:
De uitspraak is van … (vul letter in), om te vechten tegen … (vul nummer
in).
Gebruik nogmaals bron 14.
292p
De Nederlandse regering in ballingschap wilde eigenlijk niet met de
Sovjet-Unie samenwerken. Toch gebeurde dat via een bondgenootschap
wél.
Noem de naam van het bondgenootschap.
Geef daarna een politieke reden waarom de Nederlandse regering
eigenlijk niet met de Sovjet-Unie wilde samenwerken.
Doe het zo:
Naam van het bondgenootschap: …
De Nederlandse regering wilde eigenlijk niet samenwerken met de
Sovjet-Unie, omdat …
301p
Soekarno weigerde in Indonesië met de Nederlandse regering samen te
werken, maar hij was vanaf 1942 wel bereid om met de Japanse bezetter
samen te werken.
Noem een politieke reden waarom Soekarno wél met de Japanse
bezetter wilde samenwerken.
Gebruik bron 15.
312p
Een bewering: tijdens de Duitse bezetting van Nederland was er geen
sprake meer van een parlementaire democratie en ook niet van een
rechtsstaat.
Geef met behulp van de bron twee verschillende argumenten waaruit
blijkt dat deze bewering juist is.
Gebruik bron 16.
321p
Welke titel past bij deze kaart?
A D-Day
B Operatie Market Garden
C Slag om Engeland
D Spoorwegstaking
Gebruik bron 17.
331p
Iemand beweert dat deze poster de militaire situatie in 1945 laat zien.
Noem een onderdeel uit de bron waaruit blijkt dat deze bewering
juist is.
342p
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden honderdduizenden mensen
gedwongen naar Duitsland vervoerd. Een groot deel van deze mensen
was Joods.
Noem twee andere groepen mensen die gedwongen vanuit Nederland
naar Duitsland werden vervoerd.

opgave 7Europa en de wereld (1945-1989)

Gebruik bron 18.
351p
Naar aanleiding van welke historische gebeurtenis is het boekje gemaakt?
361p
In 1954 had Hongarije een heel goed nationaal voetbalelftal. De spelers
werden de ‘Magische Hongaren’ genoemd. Maar door een historische
gebeurtenis in 1956 konden enkele spelers niet meer in het Hongaarse
elftal spelen.
Welke historische gebeurtenis wordt bedoeld?
Gebruik bron 19.
371p
Over welke gebeurtenis gaat de bron?
Gebruik bron 20.
381p
Hieronder staan vijf begrippen:
1 amerikanisering
2 emigratie
3 invloedssferen
4 jongerencultuur
5 multiculturele samenleving
Welke twee begrippen horen bij de bron? Schrijf alleen de nummers
op.
Gebruik bron 21.
391p
Welke beschrijving hoort bij de prent?
A Door de afnemende wapenwedloop ontstond de Koude Oorlog.
B Door de bestaande vijandbeelden ontstond een wapenwedloop die
niet te stoppen was.
C Door de nieuwe vijandbeelden kwam er een einde aan de
wapenwedloop.
D Door de toenemende wapenwedloop kwam er een einde aan de
Koude Oorlog.
401p
Hieronder staan vier doelstellingen:
1 herverdeling van huishoudelijke taken
2 invoering van vrouwenkiesrecht
3 legalisering van abortus
4 toelating van meisjes tot het basisonderwijs
Welke doelstellingen horen bij Tweede Feministische Golf?
A 1 en 2
B 1 en 3
C 1 en 4
D 2 en 3
E 2 en 4
F 3 en 4
411p
In 1971 dienden enkele Kamerleden een wetsvoorstel in om de
minimumleeftijd voor het actief kiesrecht te verlagen van 21 naar 18 jaar.
Van welk recht maakten de Kamerleden gebruik? En bij welke
ontwikkeling past het voorstel?
A
B
C
D
het recht van het past bij initiatief de secularisatie van de samenleving initiatief toenemende democratisering interpellatie de secularisatie van de samenleving interpellatie toenemende democratisering
Gebruik bron 22.
421p
In welk jaar vond de gebeurtenis op de foto plaats?
A in 1961
B in 1969
C in 1989
D in 1991

opgave 8Door de tijd heen

Gebruik bron 23.
432p
In de tweede versie van het volkslied wordt Stalin niet meer genoemd.
Geef een politieke reden waarom Stalin niet meer genoemd wordt.
Geef ook een politieke reden waarom Lenin in beide versies van het
volkslied wél genoemd wordt.
441p
Hieronder staan vier gebeurtenissen die te maken hebben met de
geschiedenis van Indonesië:
1 De Eerste Politionele Actie begint.
2 De Nederlandse regering tekent de soevereiniteitsoverdracht.
3 Japan bezet Indonesië.
4 Soekarno roept de onafhankelijke Republiek Indonesië uit.
Zet deze gebeurtenissen in de juiste volgorde, van vroeger naar later.
Doe het zo:
Eerst …, dan …, vervolgens... en ten slotte … (vul nummers in).
451p
Hieronder staan gebeurtenissen die te maken hebben met verschillende
manieren waarop bepaalde landen worden bestuurd:
1 De tsaar wordt afgezet en het land wordt een republiek.
2 Hitler wint de verkiezingen en schaft de democratie af.
3 Praagse burgers demonstreren en eisen democratische rechten.
4 Soekarno wordt de eerste president van zijn land.
Zet deze gebeurtenissen in de juiste volgorde, van vroeger naar later.
Doe het zo:
Eerst …, dan …, vervolgens … en ten slotte … (vul nummers in).
Gebruik bron 24.
462p
Hieronder staan drie van de gebeurtenissen uit de vorige vraag nog
een keer:
a De tsaar wordt afgezet en het land wordt een republiek.
b Hitler wint de verkiezingen en schaft de democratie af.
c Praagse burgers demonstreren en eisen democratische rechten.
Waar hebben deze gebeurtenissen plaatsgevonden? Schrijf per
gebeurtenis een nummer op uit de bron. Let op! Er blijft één nummer
over.
Doe het zo:
Gebeurtenis a vond plaats in … (schrijf nummer op).
(enzovoort tot en met gebeurtenis c)
471p
Stel: je vindt op internet het onderstaande rijtje met jaartallen en
grondwetswijzigingen.
Welke combinatie van jaartal en grondwetswijziging is juist?
A
B
C
D
E
F
jaartal invoering van 1848 het algemeen kiesrecht 1848 het recht op onderwijs 1917 het districtenstelsel 1917 het passief vrouwenkiesrecht 1983 het recht op vrije meningsuiting 1983 het stelsel van evenredige vertegenwoordiging

opgave 9De nieuwe wereldorde (vanaf 1990)

Gebruik bron 25.
481p
Welke gebeurtenis is te herkennen in de spotprent?
A De Koude Oorlog bereikt een hoogtepunt.
B De NAVO wordt uitgebreid met nieuwe landen.
C De Sovjet-Unie verlaat het Warschaupact.
D Het Oostblok begint uit elkaar te vallen.
Gebruik bron 26.
492p
De politicus hoort bij een politieke beweging die in Nederland rond 2000
opkwam.
Welke politicus deed deze uitspraak en bij welke politieke beweging
hoorde hij?
Doe het zo:
politicus:...
politieke beweging:...
501p
Criminaliteit en milieuvervuiling zijn maatschappelijke problemen.
Zijn dit problemen die wel of niet binnen de Europese Unie besproken
worden?
A
B
C
D
criminaliteit milieuvervuiling niet, want criminaliteit gaat over het overtreden van landelijke wetten niet, want vervuiling is alleen landelijk goed aan te pakken niet, want criminaliteit gaat over het overtreden van landelijke wetten wel, want vervuiling houdt niet op bij de grens wel, want crimin

criminaliteit milieuvervuiling niet, want criminaliteit gaat over het overtreden van landelijke wetten niet, want vervuiling is alleen landelijk goed aan te pakken niet, want criminaliteit gaat over het overtreden van landelijke wetten wel, want vervuiling houdt niet op bij de grens wel, want criminaliteit houdt niet op bij de grens niet, want vervuiling is alleen landelijk goed aan te pakken wel, want criminaliteit houdt niet op bij de grens wel, want vervuiling houdt niet op bij de grens

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.