Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2011, tijdvak 1

In de Eerste Wereldoorlog moest je minstens 19 jaar zijn om naar het front gestuurd te worden. Valentine Joe Strudwick was 15 jaar toen hij in 1916 in België sneuvelde. Valentine had waarschijnlijk bij de keuring gelogen over zijn leeftijd. De legerleiding wíst dat hij gelogen had. → Geef een reden waarom de legerleiding Valentine, die te jong was, tóch naar het front in België heeft gestuurd.

Hieronder staan zes begrippen: a censuur b distributie c handelsbelemmeringen d mobilisatie e propaganda f vluchtelingen De vier teksten in de bron gaan over gevolgen van de Eerste Wereldoorlog voor Nederland. → Geef per tekst aan welk begrip daarbij hoort. Let op! Er blijven twee begrippen over. Doe het zo: Tekst 1 hoort bij … (schrijf de letter van het begrip op). (enz. tot en met tekst 4)

Hieronder staan enkele beweringen over het communisme in de Sovjetunie. Welke bewering is juist? A Arbeiders werden gestimuleerd om binnen vijf jaar zoveel mogelijk eigen bedrijven te beginnen. B Arbeiders werkten op basis van een planeconomie die precies voorschreef hoeveel er geproduceerd moest worden. C Boeren werden verplicht om elke vijf jaar grond te kopen van de overheid. D Boeren werkten op basis van een planeconomie die gebaseerd was op vraag en aanbod.

Hieronder staan zes uitspraken die betrekking hebben op de geschiedenis van Duitsland, Nederland of Rusland/de Sovjetunie. De zinnen hieronder horen bij de periode 1900-1918 óf bij de periode 1918-1935 . 1 De confessionelen werken samen tijdens de schoolstrijd. 2 De regering Colijn voert een aanpassingspolitiek. 3 De Republiek van Weimar wordt door een economische crisis getroffen. 4 Dit land is een bondgenoot van Frankrijk en Groot-Brittannië tijdens de oorlog. 5 Dit land is een bondgenoot van Oostenrijk-Hongarije tijdens de oorlog. 6 Stalin is aan de macht. → Neem het onderstaande schema over en vul de nummers op de juiste plaats in. Let op! In elk hokje mag maar één nummer 1900-1918 komen te staan. 1918-1935 Duitsland Nederland Rusland/de Sovjetunie

Het Duitse nationaal-socialisme en het Italiaanse fascisme hebben veel overeenkomsten. Vóór 1938 is er echter ook een belangrijk verschil tussen beide politieke stromingen. Welk belangrijk verschil is er tussen beide politieke stromingen vóór 1938? A Het Duitse nationaal-socialisme is antisemitisch; het Italiaanse fascisme niet. B Het Duitse nationaal-socialisme is discriminerend; het Italiaanse fascisme niet. C Het Italiaanse fascisme is totalitair; het Duitse nationaal-socialisme niet. D Het Italiaanse fascisme is voor afschaffing van de democratie; het Duitse nationaal-socialisme niet.

Tijdens de Olympische Spelen in Berlijn (1936) was Adolf Hitler bijna iedere dag aanwezig in het Olympisch stadion. Hij liet zich graag fotograferen met Duitse medaillewinnaars. Maar vóór de huldiging van de zwarte Amerikaanse atleet Jesse Owens, die vier gouden medailles won, verliet Hitler het stadion. → Leg uit waarom Hitler op basis van zijn politieke ideeën niet bij de huldiging van Owens wilde zijn. Doe het zo: Hitler wilde niet bij de huldiging zijn, omdat Owens …. (geef een reden). Dat paste niet bij de politieke ideeën van de nazi’s, omdat … (geef een verklaring). Gebruik bron 7.

Churchill stond bekend als een politieke tegenstander van Stalin. Toch besloot hij in 1941 om met Stalin te gaan samenwerken. → Geef een politieke reden waarom Churchill vóór 1941 een tegenstander was van Stalin. → Geef ook een politieke reden waarom hij vanaf juni 1941 tóch met Stalin ging samenwerken. Doe het zo: Churchill was vóór 1941 een politieke tegenstander van Stalin, omdat … (geef een reden). Churchill ging vanaf juni 1941 tóch samenwerken met Stalin, omdat … (geef een reden). Gebruik bron 10.

De volgende vier begrippen hebben te maken met Nederland tijdens de Duitse bezetting: a collaboratie b razzia c tewerkstelling d verzet → Geef per aanplakbiljet aan welk begrip daarbij hoort. Let op! Elk begrip mag maar één keer gebruikt worden. Er blijft één begrip over. Doe het zo: Bij aanplakbiljet 1 hoort begrip … (vul letter in). (enz. tot en met aanplakbiljet 3) Gebruik bron 11.

Wat werd in 1949 afgesproken over de toekomstige staatkundige samenwerking tussen Nederland en Indonesië? Indonesië werd een A federale staat in een unie met Nederland. B Nederlandse provincie. C staat die zou worden bestuurd door de Verenigde Naties. D unie met een Nederlands, Amerikaans en Indonesisch deel.

In de jaren zestig ontstond er in Nederland een jongerencultuur. Waardoor ontstond deze jongerencultuur? A Door de komst van gastarbeiders: autochtone jongeren wilden een eigen identiteit ontplooien. B Door de welvaart: jongeren kregen geld en vrije tijd om zich persoonlijk te ontwikkelen. C Door een economische crisis: werkloze jongeren zochten nieuwe vormen van vermaak. D Door het poldermodel: jongeren zochten naar duidelijke keuzes in plaats van compromissen. Gebruik bron 13.

Deze tekening is gemaakt naar aanleiding van het bezoek van president Kennedy aan Berlijn in 1963. In de tekening wordt met behulp van symbolen de tegenstelling tussen het Westen en het Oostblok uitgebeeld. → Noem één symbool dat bij het Westen hoort en één symbool dat bij het Oostblok hoort. Doe het zo: Bij het Westen hoort: … (noem een symbool). Bij het Oostblok hoort: … (noem een symbool). Gebruik bron 14.

Welk begrip is van toepassing op deze uitspraak van Chroesjtsjov? En waarom? A Glasnost; door openheid te verschaffen over de rol van de Sovjetunie, geeft Chroesjtsjov een evenwichtig beeld van de Cubacrisis. B Glasnost; door toe te geven dat kernwapens levensgevaarlijk zijn, zet Chroesjtsjov een eerste stap op weg naar de vredesonderhandelingen. C Propaganda; door de kernwapens te verbieden, wil Chroesjtsjov laten zien dat hij voor wereldvrede is. D Propaganda; door de schuld van de Cubacrisis helemaal bij de ander te leggen, geeft Chroesjtsjov een eenzijdig beeld van het conflict. Gebruik bron 15.

Links van de tekening staan twee letters (A en B), afgescheiden door een grens. → Leg met een onderdeel van de bron uit of Oost-Duitsland met de letter A of met de letter B wordt aangegeven. Doe het zo: Oost-Duitsland wordt aangegeven met de letter … (vul letter in). Dat is te zien aan …(geef onderdeel van de bron).

In de bron zijn twee verschillende ontwikkelingen te zien: één in de periode 1945-1965, de andere in de periode 1985-2000. → Noem beide ontwikkelingen en geef voor beide ontwikkelingen een verklaring. Doe het zo: Tussen 1945-1965 is er sprake van … (noem ontwikkeling). Verklaring: … (geef verklaring). Tussen 1985-2000 is er sprake van … (noem ontwikkeling). Verklaring: … (geef verklaring).

Drie instellingen van de Europese Unie: a de Europese Commissie b de Raad van Ministers c het Europees Parlement Vier omschrijvingen: 1 neemt de besluiten over Europees beleid 2 voert het Europese beleid uit 3 wordt gekozen door burgers uit de Europese Unie 4 ziet erop toe dat in alle Europese landen de verkiezingen goed verlopen. → Geef per instelling aan welke omschrijving daarbij hoort. Let op! Er blijft één omschrijving over. Doe het zo: Bij a hoort … (schrijf een nummer op). (enz. tot en met c) Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

Stel, in 2011 bekijken Joke en Anja deze advertentie uit een damesblad uit 1974. Ze hebben allebei een mening over de advertentie. Anja: “Uit de tekst in de advertentie blijkt dat er sprake was van vrouwenemancipatie in de jaren ’70.” Joke: “Maar een feministe van nú zegt dat er nauwelijks sprake is van emancipatie in de jaren ’70.” → Geef een argument dat de mening van Anja ondersteunt. → Geef daarna een argument dat de mening van Joke ondersteunt. Doe het zo: Argument bij Anja’s mening: … (geef een argument). Argument bij Jokes mening: … (geef een ander argument). Gebruik bron 21.

Zet de afbeeldingen in de juiste tijdvolgorde, van vroeger naar later. Schrijf alleen de nummers op. Doe het zo: Eerst afbeelding …, dan … , vervolgens … en ten slotte … (vul nummers in). Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.